Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Исраил режиминин туризм сектору 2023-ҹү илин октјабрында Гәззәјә һүҹумларын башламасындан етибарән узунмүддәтли бөһран јашајыр. Бөлҝәдә мүһарибәнин ҝенишләнмәси вә хариҹи авиаширкәтләрин учушларыны дајандырмасы вәзијјәти даһа да ағырлашдырыб вә секторун иткиләрини артырыб.
«Әл-Әрәби әл-Ҹәдид» гәзетинин мәлуматына ҝөрә, тәһлүкәсизлик ҝәрҝинлијинин давам етмәси туристләрин сајынын кәскин азалмасына, һотелләрин долулуг сәвијјәсинин ашағы дүшмәсинә вә Тәл-Әвив Фонд Биржасында һотелчилик, туризм вә һава нәглијјаты ширкәтләринин сәһмләринин уҹузлашмасына сәбәб олуб.
Исраил режиминин Мәркәзи Статистика Бүросунун мәлуматына әсасән, 2026-ҹы илин јанвар-ијул ајларында ишғал олунмуш әразиләрә ҝәлән туристләрин сајы 430 мини белә кечмәјиб. Һалбуки 2019-ҹу илин ејни дөврүндә бу рәгәм тәхминән 1,95 милјон нәфәр олуб. 2019-ҹу ил Исраил режиминә турист ахынынын тарихдә ән јүксәк сәвијјәјә чатдығы ил кими гејдә алыныб.
Бу ҝөстәриҹиләр ҝөстәрир ки, ишғал олунмуш әразиләрә ҝәлән туристләрин сајы Гәззәјә һүҹумларын башланмасындан әввәлки сәвијјә илә мүгајисәдә һәлә дә тәхминән 78 фаиз ашағыдыр.
Ејни заманда, туризм секторунун вәзијјәти илә Тәл-Әвив Фонд Биржасынын үмуми динамикасы арасындакы фәрг дә ҝенишләниб.
Ҹари илин әввәлиндән «Тәл-Әвив-35» индекси тәхминән 13,2 фаиз, «Тәл-Әвив-125» индекси исә 10 фаиз јүксәлиб. Буна бахмајараг, Исраил режиминин һотелчилик, туризм вә һава нәглијјаты ширкәтләринин әксәријјәтинин сәһмләри уҹузлашыб. Бу исә биржа индексләринин јүксәлмәсинә бахмајараг, туризм секторундакы вәзијјәтин писләшмәкдә давам етдијини ҝөстәрир.
Һотелләр турист чатышмазлығынын бәдәлини өдәјир
Ҹари илин әввәлиндән Исраил режиминин һотелләриндә гејдә алынан ҝеҹәләмәләрин сајы тәхминән 8,5 милјон олуб. 2019-ҹу илин ејни дөврүндә исә бу ҝөстәриҹи 12,5 милјондан чох иди.
Секторун зәифләмәси јалныз хариҹи туристләрлә мәһдудлашмајыб. Исраил режиминдә дахили туризм дә Гәззәјә һүҹумлар, бөлҝәдә мүһарибә, авиарејсләрин позулмасы вә истеһлакчы инамынын азалмасындан зәрәр чәкиб.
Исраил режиминин Һотел Ассосиасијасынын мәлуматына ҝөрә, 2026-ҹы илин илк јарысында хариҹи туристләрин ҝеҹәләмәләринин сајы 2023-ҹү илин ејни дөврү илә мүгајисәдә тәхминән 75 фаиз азалараг 1,29 милјона дүшүб. Гәззәјә һүҹумлар башламаздан әввәл бу рәгәм тәхминән 5 милјон иди.
Һесабатда һәмчинин 2026-ҹы илин илк јарысында дахили туристләрин ҝеҹәләмәләринин өтән илин ејни дөврү илә мүгајисәдә 9 фаиз азалараг тәхминән 7,2 милјон олдуғу билдирилир.
Исраил режиминдә дахили туризм әввәлләр сәрһәд бөлҝәләриндән тәхлијә едиләрәк һотелләрдә јерләшдирилән исраиллиләрин һесабына мүәјјән гәдәр дәстәкләнирди. Буна ҝөрә һәмин дөврдә ҝеҹәләмәләрин артмасы реал туризм тәләбинин јүксәлмәси анламына ҝәлмирди.
Һотелләрин орта долулуг сәвијјәси дә 50 фаиздән ашағы дүшүб. Тәл-Әвивдә исә илин әввәлиндән бу ҝөстәриҹи ҹәми 43 фаиз тәшкил едиб.
Һотелләрин долулуг сәвијјәсинин азалмасы турист вә ишҝүзар сәфәрләрин сајынын ашағы дүшдүјүнү ҝөстәрир. Сәјаһәт хәбәрдарлыглары вә бөлҝәдә мүһарибәнин јенидән башлаја биләҹәји илә бағлы нараһатлыглар вәзијјәти даһа да ағырлашдырыр.
Һотелләрин бағланмасы вә ишчиләрин ихтисары
Исраил режиминин Һотел Ассосиасијасынын апрелин 23-дә ачыгладығы мәлуматлара әсасән, үмумиликдә 430 һотел вә јерләшмә објектинин тәхминән үчдә икиси бөлҝәдәки мүһарибәләрин мүхтәлиф мәрһәләләриндә фәалијјәтини дајандырыб.
Бундан башга, тәхминән 40 мин нәфәр олдуғу тәхмин едилән һотелчилик секторунун ишчиләринин тәгрибән јарысы өдәнишсиз мәзунијјәтә ҝөндәрилиб.
Бу просес хариҹи турист ахынынын демәк олар ки, там дајанмасы вә Исраил режиминдә, хүсусилә дә шимал бөлҝәләриндә дахили туризмин дә зәрәр ҝөрмәси илә ејни вахта тәсадүф едиб.
Гәззәјә һүҹумларын илкин мәрһәләсиндә Исраил режиминин бәзи һотелләри фәалијјәтини давам етдирирди. Чүнки сәрһәд бөлҝәләриндән тәхлијә едилән исраиллиләр һәмин һотелләрдә јерләшдирилирди.
Лакин бу инсанларын һотелләрдән чыхарылмасындан сонра реал туризм тәләбинин зәифлији үзә чыхыб, һотелләрин долулуг вә ҝәлир ҝөстәриҹиләри ашағы дүшүб.
Һотел ширкәтләринин сәһмләриндә кәскин ениш
Туризм бөһраны Тәл-Әвив Фонд Биржасында фәалијјәт ҝөстәрән һотел шәбәкәләринин базар дәјәринә дә бирбаша тәсир едиб.
Базар мәлуматларына ҝөрә, «Дан Һотелс» ширкәтинин сәһмләри илин әввәлиндән 19,5 фаиз уҹузлашыб. Ширкәтин сон үч илдәки иткиси исә тәхминән 14,3 фаиз тәшкил едиб.
«Фаттал Һотелс» ширкәтинин сәһмләри илин әввәлиндән тәхминән 1 фаиз азалыб. Сон үч илдә исә бу сәһмләрин дәјәри 72,4 фаиз ашағы дүшүб.
«Ысротел» ширкәтинин сәһмләри дә 2026-ҹы илин әввәлиндән тәхминән 24 фаиз, сон үч илдә исә тәхминән 61 фаиз уҹузлашыб.
Бу рәгәмләр Исраил режиминин һотел ширкәтләринин биржанын әсас индексләриндәки артымдан фајдалана билмәдијини ҝөстәрир. Һотелләрин долулуг сәвијјәсинин ашағы олмасы вә хариҹи туристләрин өлкәјә ҝәлмәмәси онларын малијјә ҝөстәриҹиләринә тәзјиг ҝөстәрмәкдә давам едир.
Авиаширкәтләр вә туризм аҝентликләри дә тәзјиг алтындадыр
Исраил режиминин туризм секторундакы бөһранын нәтиҹәләри, хүсусилә Гәззәјә һүҹумлар вә бөлҝәдәки мүһарибәләр заманы учушларын дәфәләрлә дајандырылмасы фонунда авиасија сәнајесинә дә јајылыб.
Хариҹи авиаширкәтләрин Исраил режиминин базарындан чыхмасы вә ја рејсләрин сајыны азалтмасы мөвҹуд авиаширкәт јерләринин сајыны ашағы салыб, сәрнишинләр арасында гејри-мүәјјәнлији вә инамсызлығы артырыб.
«Ысраир» авиаширкәтинин сәһмләри илин әввәлиндән 17 фаиз, сон үч илдә исә тәхминән 16 фаиз уҹузлашыб.
Тәјјарә иҹарәси илә мәшғул олан «Кнафаим» ширкәтинин сәһмләри дә 2026-ҹы илин әввәлиндән тәхминән 9,3 фаиз азалыб.
Туризм турлары тәшкил едән ширкәтләр дә бөһрандан кәнарда галмајыб. «Ысста» ширкәтинин сәһмләри илин әввәлиндән 15,7 фаиз, «Кисһреи Теуфа» ширкәтинин сәһмләри исә тәхминән 2,25 фаиз уҹузлашыб.
Бу ҝөстәриҹиләр туризм бөһранынын јалныз һотелләрлә мәһдудлашмадығыны, авиаширкәтләр, туризм аҝентликләри, нәглијјат сектору, ресторанлар, мағазалар вә туристләрә хидмәт ҝөстәрән диҝәр саһәләрә дә ҹидди тәсир етдијини ҝөстәрир.
Исраил режиминин игтисадијјатына әлавә јүк
Туризм секторунун зәифләмәси Исраил режиминдә валјута ҝәлирләринин азалмасына, һотелчилик, ресторан, нәглијјат вә тиҹарәт саһәләриндә активлијин ашағы дүшмәсинә сәбәб олуб. Бундан әлавә, мәшғуллуғун азалмасы вә ширкәтләрдән, еләҹә дә ишчиләрдән дахил олан верҝи ҝәлирләринин азалмасы да вәзијјәтин диҝәр нәтиҹәләриндәндир.
Бүтүн бунлар Исраил режиминин игтисадијјатынын Гәззәјә һүҹумларын вә бөлҝәдәки мүһарибәләрин јаратдығы јүксәк хәрҹләрлә ејни вахтда үзләшдији бир шәраитдә баш верир.
Исраил режиминин Мәркәзи Банкынын рәһбәри өтән март ајында билдирмишди ки, 2025-ҹи илин сонунда фактики истеһсалла онун ҝөзләнилән трајекторијасы арасындакы фәрг 3,4 фаизә чатыб.
О, һәмин вахт мүһарибәнин 2023-ҹү илин октјабрында башламасындан бәри истеһсалда топланмыш иткинин тәхминән 8,5 фаиз олдуғуну ачыгламышды.
Исраил режиминин Мәркәзи Банкы 2026-ҹы илин ијулунда ачыгладығы 2025-ҹи ил үзрә иллик һесабатында да мүһарибәнин кумулјатив тәсиринин иллик үмуми дахили мәһсулун 8,6 фаизинә чатдығыны билдириб.
Туристләрин гајыдышы илә бағлы перспектив гејри-мүәјјәндир
Исраил режиминин туризм секторунун бәрпасы үчүн имканлар һәлә дә мәһдуддур. Гәззәјә һүҹумлар давам едир вә бөлҝәдә мүһарибәнин јенидән аловланмасы еһтималы галыр. Ејни заманда, бир сыра өлкәләр һәлә дә Исраил режиминә сәфәрләрлә бағлы хәбәрдарлыглар јајымлајыр.
Һәтта һәрби әмәлијјатлар дајандырылса белә, Исраил режиминин туризм сәнајесинин туристләрин, авиаширкәтләрин вә тур операторларынын етимадыны јенидән газанмасы узун мүддәт тәләб едәҹәк.
Илләрлә давам едән гаршыдурмалар вә артан тәһлүкәсизлик нараһатлыглары фонунда тәһлүкәсизлик рискләри вә Исраил режиминин дүнја иҹтимаијјәтиндә имиҹинин зәдәләнмәси туристләрин ишғал олунмуш әразиләрә гајыдышынын гаршысында дуран ики әсас манеәјә чеврилиб.
Sizin rəyiniz