Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Азәрбајҹанда һакимијјәт ҹидди горунан аилә бизнесидир. Буну Опендемоҹраҹј.нет порталында Серҝеј Румјантсев јазыр вә бунун сәбәбләрини арашдырыр.
Бакы Дөвләт Университетинин мәзуну олан Румјантсевин сосиолоҝија үзрә докторлуг дәрәҹәси вар вә Берлиндәки Мүстәгил Сосиал Арашдырмалар Мәркәзинин (ҸЫСР) тәдгигатчысыдыр.
Һакимијјәтин аилә дахилиндә үчүнҹү трансфери
Мүәллиф пајтахт Бакыда уҹу-буҹағы ҝөрүнмәјән фасадларын һәјатын даһа чиркин тәрәфини өрт-басдыр етдијини јазыр.
“Әҹәба, бүтүн бу фасадлар вә һасарлар сөкүлсәјди, гаршымызда неҹә бир Азәрбајҹан ҝөрәрдик?”. Бу суалы гојан Румјантсев өлкә рәһбәрләринин техники бахымдан сечилдијини, амма әслиндә, һакимијјәтин ирсән кечдијини гејд едир. “Сонуҹда Әлијевләр аиләси 20 илдән чохдур өлкәјә нәзарәти сахлајыр. Үстәлик, февралда биринҹи ханым Меһрибан Әлијева биринҹи витсе-президент тәјин олунуб. Јәни, өлкә башчысынын башына бир иш ҝәлсә, өлкәни онун амбисијалы һәјат јолдашы идарә едәҹәк” јазан мүәллиф вурғулајыр ки, бу заман Әлијевләр аиләси дахилиндә һакимијјәтин үчүнҹү трансфери баш верәҹәк, даһа дәгиги, Әлијевләр-Пашајевләр аиләсинә кечәҹәк.
“Крал еви”нин гајдалары
“Бөјүк еһтималла, “Крал еви”нин гајдаларына ујғун олараг, икинҹи Һејдәр Әлијев, һазыркы президентин оғлу бу јүксәк поста һазырланыр. Индики мәгамда дурумун неҹә инкишаф едәҹәјини сөјләмәк спекулјатив оларды. Амма бир шеј ајдындыр – 2020-ҹи илдә нөвбәти парламент сечкиләри имитасијасындан сонра ҝәнҹ Әлијев парламентдә отура биләр. Бу да онун Илһам Әлијевин вариси кими рәсми номинасијасы јөнүндә илк аддым олар”, – дејә мәгаләдә гејд олунур.
ЈАП=Компартија
Мүәллиф даһа сонра јазыр ки, 1993-ҹү илдә һакимијјәтә ҝәлән Һејдәр Әлијевин өлкәнин сијаси мәнзәрәсини јенидән гуруб, авторитар режим јаратды. О, ислаһатлара, радикал сијаси-иҹтимаи дәјишиклијә вахт сәрф етмәди, өз билдији јолу сечди. Сәдри олдуғу Јени Азәрбајҹан Партијасы бүтүн паралелләрдә кечмиш Коммунист Партијасыны јада салыр. Совет идеолоҝијасы популист милләтчилик шүарлары илә әвәзләниб. Политбүро даһа јохдур, амма өлкәнин ән бөјүк партијасынын даими сәдринин президентлијә намизәдлијини вермәк әнәнәси галыр…
Јазыда өлкәдә мүхалифәтин сыхышдырылмасындан да сөз ачылыр. Мүхалифәт партијаларына ресурс уғрунда мүбаризә мәканы галмадығы вурғуланыр.
Депутат мандаты – сәдагәтә ҝөрә мүкафат
“Һејдәр Әлијев режимин имиҹини јахшылашдырмаг хатиринә бүтүн бу груплара кичик ҝүзәштләрә ҝедәрди. Амма онун әксинә олараг, Илһам Әлијев дөврүндә һөкумәтә гаршы һәр һансы мүбаризә сона чатыб. Һәтта бунун имитасијасына да јол верилмир. Парламентә депутатлар сечилмир, тәјин олунур. Парламентдәки јер сәдагәтә ҝөрә мүкафат сајылыр. Иҹра һакимијјәти башчылары тәјин олунур. Ән јүксәк постлары тутан рәсмиләр дә узун илләр Әлијевләрә садиглик ортаја гојмуш шәхсләрдир. Һөкумәтдә мөвге тутмаг аилә вә реҝионал әлагәләрдән асылыдыр. Ән чох арзуланан вәзифәләр дә «силовик»ләрдир, јәни, тәһлүкәсизлик хидмәтләри, Дахили Ишләр Назирлији, ордудакы постлар”, – дејә мүәллиф јазыр.
Сәдагәти сатын алмаға пул галмајанда
Мәгаләдә гејд олунур ки, 2014-ҹү ил бөһраны һакимијјәтин артан амбисијаларына бөјүк зәрбә олду. Һаким аиләнин игтисади чәтинликләрлә баҹармадығы ортаја чыхды. Һазырда кичик мигјасда сосиал итаәтсизлији һакимијјәт дәрһал јатырдыр. Амма проблем галмагдадыр: даһа сәдагәти сатын алмаға ресурс да азалыб.
“Индилик бөһран өтүшә, Әлијевләр дә һакимијјәтдә гала биләр. Амма игтисади чәтинликләр јенә гајыдаҹаг, јахуд нефт вә газын түкәнәҹәји ҝүн ҝәләҹәк. 25 иллик мүстәгиллик дөврүндә Әлијевләр сүлаләси мирас алдығы өлкәдә давамлы рифаһы ирәлиләтмәк ҝүҹүндә олмадығыны ҝөстәриб” јазан мүәллиф һазыркы системин јалныз өлкәнин ресурсларыны јахшыҹа таладығыны, әвәзиндә чох аз шеј јаратдығыны вурғулајыр вә чарәни јалныз радикал игтисади ислаһатларда ҝөрүр. “Бу һалда исә Әлијевләр бүрократларын вә бүдҹә ишчиләри ордусунун дәстәјини итирмиш олар, Әлијевләр сүлаләсинин дә сону ҝәләр. Бу заман онларын сонуну мүхалифәтин етиразлары дејил, сырф игтисади вә сосиал итаәтсизлик ҝәтирәр”, – дејә мүәллиф әлавә едир.
Авторитар гәсбкар вә сијаси оксүморон
Серҝеј Румјантсевин фикринҹә, һазыркы системин дизајны онун узунмүддәтли ҝәләҹәјинин олмадығыны ҝөстәрир: “Әлијевләрин мәгсәдләринә нә дәрәҹәдә чатмаларындан асылы олмајараг, Илһам Әлијевин өмүрлүк президент, јахуд султан елан олунаҹағы ҝүнү ағла ҝәтирмәк чәтиндир. Буҝүнкү реаллыгда, Азәрбајҹанын Авропа сијаси аренасында рол ојнамалы олдуғу бир дөнәмдә Әлијевләр аиләсинә јалныз авторитар гәсбкар кими бахылаҹаг – президент сүлаләсинин өзү белә сијаси оксүморон (сијасәтә зидд) сајылаҹаг”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
