Әһли Бејт (әлејһис сәлам) - АБНА - Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән Данимарканын пајтахты Копенһаҝендә јерләшән Глобал Мәсләһәт Шәбәкәсинин бизнес-анти-коррупсија порталында Азәрбајҹанда сон илләрдә мөвҹуд олмуш игтисади-сијаси вәзијјәтлә бағлы әтрафлы һесабат дәрҹ олунуб.
Ыхтисарла диггәтинизә чатдырдығымыз бу һесабатда әввәлҹә Азәрбајҹанда һакимијјәти атасындан мирас алмыш Ылһам Әлијевин дөврүндә сечкиләрин сахталашдырылмасындан бәһс олунур. Гејд олунур ки, бејнәлхалг тәшкилатлар оғул Әлијевин дөврүндәки сечкиләрин һамысыны мәнфи гијмәтләндириб вә онларын бејнәлхалг стандартлара ҹаваб вермәдији бәјан едилиб.
Һесабатда ҝөстәрилир ки, Ылһам Әлијевин һакимијјәти дөврүндә коррупсијаја гаршы мүбаризә илә бағлы мүәјјән сәнәдләр гәбул олунса да, онлар иҹра олунмајыб.
“Реал вәзијјәт коррупсијаја гаршы мүбаризә апарылмадығыны ҝөстәрир. Һәтта иш о һәддә чатыб ки, хариҹи иш адамлары белә, Азәрбајҹана инвестисија јатырмагдан чәкинирләр. Бирбаша сијаси һакимијјәтә бағлы олан инһисарчыларын јыртыҹы давранышы хариҹи сәрмајәләр јолунда башлыҹа әнҝәлә чеврилиб. Дөвләт гурумлары кими танынан мүәссисәләр өзәл ширкәтләр кими идарә олунур. Ыгтисадијјатын чох бөјүк һиссәси коррупсијалашмыш елитанын әлиндәдир. Елә бир вәзијјәт јараныб ки, Дөвләт Хәзәр Дәниз Ҝәмичилији вә ”Азәрбајҹан Һава Јоллары" ГСҸ (АЗАЛ) хариҹи ширкәтләрин бу саһәләрдә иштиракына имкан вермир", - дејә сәнәддә гејд олунуб.
Һесабат мүәллифләри вурғулајыр ки, коррупсија Азәрбајҹанда бизнесин инкишафы гаршысында башлыҹа әнҝәлә чеврилиб: “Бу өлкәдә дөвләт гуллуғунда чалышанларын маашы чох ашағы олдуғундан онлар үчүн вәзифә тутмаға стимул верән башлыҹа амил коррупсија илә мәшғул олмаг имканыдыр. Ҝуја, вәзијјәти дүзәлтмәк үчүн Верҝиләр Назирлији мүәссисәләрин үч ҝүн әрзиндә гејдијјатдан кечмәси гајдасыны мүәјјәнләшдириб. Мәсәлә бурасындадыр ки, мәһз верҝи гурумлары ән чох коррупсијаја уғрамыш структурлардан бири кими таныныр”.
Азәрбајҹандакы мәһкәмә системинин аҹынаҹаглы дуруму да диггәтдән кәнарда галмајыб: “Азәрбајҹанда фәалијјәт ҝөстәрән хариҹи ширкәтләр үчүн игтисади мәһкәмәјә мүраҹиәт етмәк һеч дә сәмәрәли дејил. Чүнки орада да коррупсија ҝениш јајылыб. Хүсуси вурғуламаг лазымдыр ки, Азәрбајҹанда бүтөвлүкдә мәһкәмә системи коррупсијаја уғрајыб. Мәһкәмәләрдә гануни, әдаләтли гәрарларын чыхарылаҹағына инам олмадығындан вәтәндашлар проблемләрини рүшвәтлә һәлл етмәјә үстүнлүк верирләр. Вәкилләр мүдафиәчидән чох брокер ролуну јеринә јетирир. Сон илләрдә һакимләрин маашлары бир нечә дәфә артырылса да, онлар рүшвәт алмагда давам едирләр. Һакимләр вә прокурорлар Президент Администрасијасы вә Әдлијјә Назирлијинин ҝөстәриши әсасында фәалијјәт ҝөстәрирләр”.
Һесабатда о да гејд олунуб ки, Азәрбајҹанда полис системиндә дә коррупсија вә ҹәзасызлыг чох ҝениш јајылыб. Ән чох коррупсијаја гуршанмыш структурлардан бири мәһз јол полисидир. Һәм дә полисин бу дәрәҹәдә коррупсијалашмасы әһалини гәтијјән тәәҹҹүбләндирмир.
Сәһијјә, тәһсил системи дә ән чох коррупсијалашмыш саһәләр сырасында ҝөстәрилиб.
Һесабат һазырланаркән Азәрбајҹанда әһалинин мүлкијјәт һүгугунун күтләви шәкилдә позулмасына да диггәт јетирилиб: “Вәтәндашларын мүлкијјәт һүгугунун рәсмиләшдирилмәси үчүн чох бөјүк мәбләғләрдә рүшвәт алыныр. Әҝәр 2012-ҹи илдә бу мәбләғ шәхси ев үчүн тәхминән 18 мин доллар идисә, һүндүрмәртәбәли биналарла бағлы рәгәм јүзминләрлә доллар тәшкил едир.
2012-ҹи илдә мүлкијјәт һүгугларынын позулмасы һалларына даһа чох раст ҝәлиниб. Бәзи һалларда исә олигархлар өз мараглары наминә вәтәндашларын мүлкијјәт һүгугуну кобуд шәкилдә позмагдан чәкинмәјибләр. Һәтта сијаси мотивләрлә мүлкијјәт һүгугларынын позулмасы һаллары да мөвҹуддур.
Елә бизнес груплары вар ки, онлар фактики верҝи өдәмәмәк һүгугу әлдә едибләр".
Азәрбајҹанда ән чох коррупсијалашмыш структурлардан бири кими, ҝөмрүк саһәсини хүсуси вурғулајан һесабат мүәллифләри јазыр ки, һәтта хариҹи өлкә вәтәндашлары Азәрбајҹана ҝәләндә ҝөмрүк органларынын ишчиләри онлардан да рүшвәт тәләб едир: “Ҝөмрүкдә рүшвәт бәзән идхал олунан малларын дәјәринин 35 фаизини тәшкил едир. Ҝөмрүк органларында түғјан едән рүшвәт ”Нестле" кими ширкәтин Азәрбајҹандан ҝетмәсинә сәбәб олду.
Бу өлкәдә тендер һаггында ганунун позулмасы һеч кимдә тәәҹҹүб доғурмур. Назирләр вә диҝәр јүксәк вәзифәли шәхсләрә мәхсус ширкәтләрин тендерләрдә галиб ҝәлмәси ади һал алыб.
Азәрбајҹана бөјүк нефт пуллары дахил оландан сонра өлкәдә нәһәнҝ лајиһәләр һәјата кечирилмәјә башлады. Бунунла да, шәффафлығы демәк олар ки, мөвҹуд олмадығы бир шәраитдә бөјүк јејинти имканлары јаранды. Бәзи һалларда дөвләт мүгавиләләри гануна тамамилә зидди олараг, һеч бир тендер кечирилмәдән бағланыр".
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
