Бу ҝүнләрдә Иранын Түркијәдәки сәфирлији гаршысында кечирилән аксијада иштирак етмиш тәбризли бизнесмен Әфшинлә мүсаһибә.
- Әфшин бәј, Түркијәдә Иран әлејһинә кечирилән аксијадан мәгсәд нә олуб вә бу аксијаны кимләр тәшкил едиб?
- Мән бизнесменәм вә сијаси ишләрдән узаг бир адамам. Түркијәдә ишҝүзар сәфәрдә олдуғум заман һәмшәһриләримдән бири “Азәрбајҹана дәстәк” адыјла бизи бир аксијаја апарды. Сән демә бу бәһанә илә Иран сәфирлијинин гаршысына ҝедирмишик. Орада ҝөрдүм ки, бу Азәрбајҹаны һимајәт етмәк үчүн јох, Әлијев режиминин сифаришилә садәҹә Ирана гаршы бир аддым кими тәшкил едилиб. Тәшкилатчыларын архасында дајананлар да Бакынын хүсуси даирәләридир ки, ҝуја Тәбриздә, Әрдәбилдә Әлијев режиминин әхлагсызлығына гаршы кечирилән издиһамлы нүмајишләрә ҹаваб вермәк истәјирдиләр. Амма Иран сәфирлији гаршысына јығышан аз сајда адамла Тәбриздәки он минләрлә инсанын аксијасына ҹаваб вермәк мәнҹә ајыб олду. Бизи дәвәт едән һәмшәһриләримиз бизә јахын адамды, онун өзү дә етираф еләди ки, сифариш Бакыдан филанкәсләрдән ҝәлиб вә бунун үчүн пул да ајрылыб. Инди бири дә пулуну бу шејләрдән чыхарыр, нә дејәсән. Амма мән о аксијадан чох пис һиссләрлә ајрылдым, орда баш верәнләрдән ијрәндим.
- Конкрет олараг, нә кими һаллар Сизи нараһат етди?
- Мән узун илләрдир тиҹарәтлә мәшғулам. Дубај, Түркијә, Һиндистан, Малајзија. Бир нечә ил Азәрбајҹанла да ишләмишәм. Һәмишә бир иранлы кими, һәм дә Азәрбајҹан түркү олмағымла фәхрлә данышмышам. Амма бу Әлијев режими милләти елә һала салыб ки, даһа орда-бурда азәрбајҹанлы олдуғумузу дилә ҝәтирмәјә дә утанырыг. Дедик Азәрбајҹан Республикасы мүстәгил олуб, үзүмүзү ағ едәр. Бунлар лап бизи рүсвај едиб, үзүмүзү гара еләдиләр. Мән диндар адам-филан дејиләм, амма мән бир тәбризли баласыјам, намус-гејрәт јијәсијәм. Иран сәфирлији гаршысындакы аксијанын сонуна јахын бир дә ҝөрдүк бир азәрбајҹанлы оғланла бир гыз елә күчәдә узаныб өпүшмәјә башлады. Өпүшә-өпүшә шәкилләр чәкдирирдиләр, абырсызлыг едирдиләр. Әввәл елә билдик ермәниләрди-нәди ҝәлиб тәхрибат төрәдә. Сонра ҝөрдүк елә бу аксијаны кечирәнләр бу һалда олан адамларды. Онлар азәрбајҹанлы иди вә һәтта әхлагсыз адамын ады да Азәр иди. Демә о әхлагсыз гадын да нишанлысы имиш. Бәрәкаллаһ! Аксијада иштирак едәнләрин дилиндән ешитдим ки, Бакыда ҝеј-парад кечирилмәсинә Иран-фарс режими етираз едир, Иранда митингләр кечирилир вә биз дә бу аксијаны кечиририк ки, Иран бизим ишләрә гарышмасын. Дедим, ахы Иранда буну фарс јох, түркләр кечирир. Фарсын нәјинә лазым сән Бакыда ҝејләрин бајрамыны кечирәсән, јохса јасыны? Фарсын нәјинә ҝәрәк сән һараны ачыб ҝөстәрирсән, ја јох. Буну тәбризлиләр, әрдәбиллиләр тәшкил едир ки, Азәрбајҹан адынын абрыны апармајын. Биз бир милләтиксә, адымыза рәзаләти јахмајын. Бунун нәји Азәрбајҹанын ишинә гарышмагды? Онлара дедим бајрағынызын бир рәнҝи дә Ислам рәнҝиди, јашылды. Бу заман бири мәнә һәјасызҹасына деди ки, бајрағымызын рәнҝинин бири јашылдыса, бири дә мавиди! Бәрәкаллаһ! Бу шејләр мәни ијрәндирди. Түпүрүб ҝетдим ордан. Бичарә бизи ҝәтирән һәмшәһримизин өзү дә утандығындан билмирди нә едә. Ҝөр бу режим Азәрбајҹаны нә ҝүнә салыб валлаһ…
- Әфшин бәј, јери ҝәлмишкән, Азәрбајҹан Президент Администрасијасынын рәсмиси Әли Һәсәнов бәјан едиб ки, үмумијјәтлә Азәрбајҹан дилиндә ҝеј-парад сөзү јохдур, иранлыларда исә вар - ибнә. Һәгигәтәнми бу беләдир?
- Валлаһ, белә ҹәфәнҝ иддиаја нә дејәсән? Бу Иран, бу Әли Һәсәнов, ҝәлиб гапы-гапы ҝәзсин, иранлылардан сорушсун ҝөрәк, “ибнә” нә демәкдир? Белә сөзүн мәнасыны билән вармы? Јохду! Бәлкә әдәбијјатда, гәдим китабларда әрәб сөзү кими ишләдилә, амма буну нә биз түркләр ишләдирик Иранда, нә дә фарслар. Әвәзиндә исә мән бу сөзү бакылылардан ешитмишәм. Үстәлик, бу мәнаны верән вә Азәрбајҹанда тез-тез гулаға дәјән башга түрк сөзү дә вар ахы – бағышлајын мәни, архасыны верән! Ҝөрүнүр бу әввәлләр сөјүш олуб, амма даһа ҝерчәклик буну дејир ки, бу ҹүр адамлар, јәни кишибазлыг едиб өзләрини верән “кишиләр” Азәрбајҹан Республикасында һөрмәтли адам сајылырлар. Һәр һалда, мавиләрин дәстә-дәстә јығышдығы Тифлис проспекти Тәбриздә јох, Бакыдады. Бакыда “…верәнләр” јүксәк вәзифәдә дә чалышырлар, үстәлик, Илһам Әлијевин фәрманы илә Азәрбајҹанын халг артисти адыны да алырлар. Һәр һалда, Фаиг Ағајев Иранын јох, Азәрбајҹан Республикасынын халг артистиди. Мәним Бакыда вәзифәдә олан чохлу танышларым вар, иш ҝөрдүјүм шәхсләр вар, дәгиг мәлуматым вар ки, белә мавиләрдән бәзиләрини назирләр, бөјүк вәзифәли адамлар сахлајыр. Адларына гәдәр мәлуматым вар һансы вәзифә саһибләри һансы мавиләри сахлајыр. Әли мүәллимә бурдан сәсләниб дејим, бәлкә буну она дејән јохду, өзүнүн дә башы гарышыб режимә мәддаһлыг етмәјә, ејибләрә дон ҝејиндирмәјә, “објект”ләриндән пул јығмаға, вахт еләмир өзү бунлары ҝөрә. Әли мүәллим, Азәрбајҹан рәзаләт ичиндә батыр! Өлкәнизә ҝәлән хариҹиләрә илк тәклиф олунан шеј милләтин ҝәнҹ гызлары олур. Һотелләрдә, сауналарда, масаж салонларында гызларыныз өзләрини сатмаг үчүн нөвбәјә дүзүлүр. Бакы бир јана, Дубај, Истанбул, Анкаранын әхлагсыз јуваларынын “усталары” Азәрбајҹанын гызлары, арвадларыды. Ҝөзүмлә ҝөрмүшәм – Бакыда әрләри ҝәлиб аеропртда арвадыны јола салыр, Дубаја чатан кими ордакы сутинјорлар гаршылајыб, мүштәријә апарыр. Валлаһ-биллаһ бу дәһшәтдир! Ираны јаманламагла дејил, бир ҝөзүнүзү ачыб бахын ҝөрүн 20 иллик һакимијјәтиниз бу намуслу-гејрәтли милләти нә һала салыб.
- Азәрбајҹан Республикасына чох ҝет-ҝәл едибсиз, тәәссүратларынызла бөлүшәрдиз.
- Биз о тај Азәрбајҹаны һәр заман өзүмүздән билмишик, әзиз сајмышыг. Белә дүшүнүрдүк ки, бир милләтик. Амма Бакыја ҝетдикдә о тајкы гардашлардан бунун гаршылығыны ҝөрмәдик ачығы. Иш адамы кими “иранлы” дејиб башымыза јүз ҹүр ојун ачдылар. “АККОРД” ширкәти нә гәдәр пулумузу једи, ахырда ев дә вермәди. Шәрики олдуғумуз бири пулларын далына кечди, мәһкәмә дә ишә гарыша билмир горхусундан. Филанкәсин адамыды дејә. Ишләтдијимиз дүкана ҝөрә нечә ҹүр идарәдән ҝәлиб диләнчи кими она вер, буна вер, пул гопардырдылар. Үстәлик, Верҝиләр Назирлији һәр ил үчүн бир евин пулуну әлимиздән тутуб алырды. Истәнилән иранлыдан сорушун Бакыда. Иранлыдан јох, елә лап өз иш адамларындан хәбәр алын, ҝөрүн ајда мин манат газанмаг үчүн нә гәдәр она-буна рүшвәт пајламаг лазым ҝәлир. Мән һәлә ҝәлән малларын ҝөмрүкдән кечирилмәсини, Бакыда мүвәггәти гејдијјаты-филан демирәм. Һәр аддымын рүшвәт! Јәни бизә гардашлары кими јох, бир газанҹ мәнбәји кими бахырлар. Газанҹ да ҹүрбәҹүр олур. Бәзиләри дә “Ҹәнуби Азәрбајҹан” адындан истифадә едиб
Азәрбајҹан дөвләтинә бағлы гурумлардан, Түркијәнин бәзи даирәләриндән, пул гопарырлар. Бәзиләри дә Америкадан, Авропадан, һәтта Исраилдән. Ҝуја Тәбризин дәрдинә јанырлар, һәгигәтдә исә бир мәгсәдләри вар – газанҹ! Һәм дә бизим адымызла газанҹ! Бунларын ичиндә олан адамларла 3 ил бирликдә тиҹарәт иши ҝөрмүшәм. Елә шејләр билирәм ки, данышсам, адамын бағры чатлајар. Адама пис ҝәлир ки, биз доғма јанашдығымыз гардашларымыз бизә бу гәдәр өзҝәләшиб.
- Бу өзҝәлији ади әһалидән дә ҝөрүрсүз, јохса…
- Мән һамыны демирәм. Гызыл инсанлар да вар. Амма үмуми дејим ки, бәли, бизим адларымыз бирдир – Азәрбајҹан. Дилимиз, динимиз, мәзһәбимиз бирдир. Амма милләт кими хасијјәтимиз, дүшүнҹәмиз артыг чох фәргли. Јәни руслар 200 илдә о тајы там дәјишиб. Тәбриздә ҝәлиб дүканчыны һансы идарә дивара дирәјә биләр ки, ја рүшвәт вер, ја дүканыны бағлајырам? Тәбризин һансы саунасында кишијә гадын тәклиф едилә биләр? Тәбризлинин гызынын-баҹысынын башыны кимсә зорла ачдыра биләрми? Ән бөјүк дәрдимизи дејим. 20 илдир Азәрбајҹан Республикасынын ҝөзәл Гарабағы ермәниләрин ишғалында. Амма азәрбајҹанлылар ораны азад етмәк үчүн һеч ҹәһд дә етмирләр. Илләрлә Бакы илә ҝет-ҝәлим олуб, мән ҹанлы шаһид. Телевизијасына баханда ҝүндә үздәнираглар, әхлагсызлар чалыб-ојнајыр, охујур, консертдән, кефдән башга бир шеј јохду. Ҝедиб ермәнијә верилән торпағыны алмаға ҹүрәт еләмирләр, ҹәсарәтләри чатмыр өз әразисини алалар, ҝәлиб тәбризлинин гејрәтини чәкирләр ҝуја. Бизим Иранымызын ҹәнубуна Сәддам Һүсејн ҝөз дикәндә, әразимизә сохуланда илк сырада Азәрбајҹан түрклә
