Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Артыг чәкидән азад олмаг бүтүн гадынларын арзусу олса да, бу о гәдәр асан бир просес дејил. Тәбии ки, ханымларымыз көкәлмәнин гаршысыны алмаг үчүн пәһризә үстүнлүк верирләр. Амма бунун һансы фәсадлар верә биләҹәјини чох заман ағылларына белә ҝәтирмирләр.
Һәким диетолог Гәрибә Һаҹыјева "Експресс" гәзетинә ачыгламасында өнҹә гадынлара артыг чәкидән хилас олмаг үчүн һәр мөвсүмдә гида расионларына фикир вермәји мәсләһәт ҝөрүр. Онун сөзләринә ҝөрә, пијләнмә хәстәликдир. "Әҝәр гадынларда артыг, изафи чәки варса, онлар һәким нәзарәти илә мүәјјән пәһризләри сахламаға башламалыдырлар. Изафи чәки пијләнмә демәк дејил, бу пијләнмәјә апаран јолдур. Бунун үчүн артыг чәкиси олан ханымлар пијләнмә хәстәлијиндән горунмаг үчүн мүтләг сурәтдә диетолога мүраҹиәт етмәлидирләр".
Һәким дејир ки, шишман гадынларын хариҹи ҝөрүнүшүнү, бојуну, чәкисини, јашыны нәзәрә алараг артыг чәкили олдугларыны билмәк мүмкүндүр. Гадынын артыг чәкили олдуғуну дәгиг билмәк үчүн бој-чәки индексини нәзәрә алмаг лазымдыр. Диетологун сөзләринә ҝөрә, бој-чәки индекси нормал олараг 19,5-22 арасындадыр. "Бәзи китабларда исә бу 22-25 арасында нәзәрдә тутулур. Әҝәр бој-чәки индекси 25-дән јухарыдырса, демәли һәмин шәхсдә артыг чәки вар. 20-дән ашағыдырса, демәли бәдән чәкиси нормадан аздыр. Буну ханымларымыз өзләри евдә һесаблајыб, артыг чәкијә саһиб олдугларыны билә биләрләр. Бунун үчүн бәдән чәкисини (кг) бојун квадратына (м) бөлмәк лазымдыр".
Г.Һаҹыјева артыг чәкили ханымлара гида расионларында мүәјјән гидаларын чыхарылмасы вә ја азалдылмасы илә јанашы, физики фәаллыгла мәшғул олмағы мәсләһәт ҝөрүр. Бәзи ханымларын гидаланмасындан, аз јемәсиндән асылы олмајараг тез көкәлмәјә мејилли олдугларыны дејән һәмсөһбәтимә ҝөрә, јејинти мәһсулларынын вердији енержи, организмин сәрф етдији енержидән чох олдуғу тәгдирдә көкәлмә башланыр. Бу заман мүсбәт енерҝетик баланс јараныр. "Организмә зүлал, карбоһидрат, јағ чох дахил олан заман оксидләшмәси вәзијјәтиндә енержи һасил олур. Енержини физики ишләрлә сәрф етмәдикдә бу пијләнмәјә сәбәб олур. Көкәлмәнин гаршысыны заманында алмаг үчүн физики иш ҝөрмәк, даим һәрәкәтдә олмаг лазымдыр".
Көкәлмәк истәмәјән ханымлара макарон мәмулатларыны, јармалары гида расионундан чыхармағы, чөрәјин мигдарыны азалтмағы мәсләһәт ҝөрән һәким билдирир ки, исти чөрәји јемәк дә артыг чәкинин јаранмасына сәбәб олур. Г.Һаҹыјеванын сөзләринә ҝөрә, артыг чәкидән горунмаг үчүн ханымлар гида расионларына мејвә-тәрәвәз, помидор, хијар, балгабаг, кәләм, көк вә с. бу кими мәһсуллары әлавә етмәлидирләр. "Балгабаг һәзм просесинә бөјүк тәсир ҝөстәрир. Бундан әлавә ханымлар тәркибиндә сүд туршусу олан мәһсуллара да үстүнлүк вермәлидирләр. Сүд туршулу мәһсуллар бағырсағын микрофлорасыны јахшылашдырыр вә бу да һәзм просесинә мүсбәт тәсир ҝөстәрир. Көкәлмәк истәмәјәнләр гәннады мәмулатларындан, ширнијјат, конфет, шоколад, мүрәббәләр, тортлардан узаг оламылыдырлар. Бу мәһсуллар гәбул олундугда артыг јағларын јаранмасына сәбәб олур".
Бәзән дејирләр ки, инсан ҝүн әрзиндә 3600 калори гәбул етмәлидир. Диетолог исә бу фикрин јалныш олдуғуну билдирир. Дедијинә ҝөрә, организмин калори гәбул етмәсинин мигдары онун јашындан, ҹинсиндән вә әмәк фәалијәтиндән чох асылыдыр. Ҝәнҹлә јашлы инсанын калори гәбулу ејни ола билмәз. "Енержи калори бөлүмү јаша ҝөрә бөлүнүр. 18-29, 30-39, 40-59 јаш арасы инсанларын ишинә вә ҹинсинә ҝөрә калори гәбулу мүхтәлифдир. Мәсәлән, зеһни әмәклә мәшғул олан 18-29 јаш арасы гызлар үчүн ҝүндәлик калори гәбулу мигдары 2000, кишиләр үчүн исә 2450 калоридир. Мән һәмишә телевизорда диетологлара баханда ҝөрүрәм ки, онлар бүтүн инсанлара ејни калори мигдарыны мәсләһәт ҝөрүрләр. Бу дүз дејил. Јадда сахламаг лазымдыр ки, физики әмәк фәалијјәти әмсалы нә гәдәр јүксәк оларса, калори гәбулу да о гәдәр јүксәк олмалыдыр".
Инди јај фәслидир вә исти һавада тәбии ки, даһа чох ајагүстү гидалара, сулара үстүнлүк верилир. Г.Һаҹыјеванын дедијинә ҝөрә, бунлар да пијләнмәјә сәбәб ола биләр.
Көкәлмәнин мүхтәлиф сәбәбләри олдуғу үчүн илк өнҹә бу сәбәбләри арадан галдырмаг лазымдыр. Нәзәрә алмаг лазымдыр ки, диетологла мәсләһәтләшмәдән мүхтәлиф телеканалларда, гәзетләрдә, интернет сајтларында ҝөстәрилмиш пәһризләрдән истифадә етмәк олмаз. Диетолог үмумијјәтлә, һәр пәһризин арыгламаға көмәк етмәдији гәнаәтиндәдир. Онун сөзләринә ҝөрә, бүтүн пәһризләр фәрди шәкилдә верилдији үчүн бу гадынлара мүхтәлиф тәсир ҝөстәрә биләр. "Ола биләр ки, гадынын организминдә һәр һансы бир ҝизли хәстәлик инкишаф етмиш олсун. Онун тәсадүфи пәһризләрдән истифадә етмәји бу хәстәлијин ҝүҹләнмәсинә ҝәтириб чыхара биләр вә бу да һәјат үчүн тәһлүкә јарадар. Амма нормал олараг, гида расионунузда јағы, зүлалы, карбоһидраты азалтманыз сизи артыг чәки топламагдан горујар".
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
