Дүнја Банкынын сабиг рәсмиси АБНА-ја ексклүзив мүсаһибәсиндә: АБШ санксијалары Иранын дүнја илә әлагәсини кәсә билмәз
Бу фикирләри Ливан Игтисади Ассосиасијасынын рәһбәри, Бејрут Америка Университетинин игтисадијјат профессору, Ливанын Малијјә Назирлијинин мүшавири, Дүнја Банкынын кечмиш малијјә мәсләһәтчиси вә Бејнәлхалг Валјута Фондунда 25 ил баш игтисадчы кими чалышмыш Мүнир Рашид “Абна”ја мүсаһибәсиндә билдириб.
Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: АБШ-ын Ирана гаршы игтисади тәзјигләри Теһраны дүнја игтисадијјатындан тамамилә тәҹрид едә билмәз. Алтернатив малијјә каналлары вә өдәниш механизмләри санксијаларын тәсирини әһәмијјәтли дәрәҹәдә зәифләдә биләр.
Бу фикирләри Ливан Игтисади Ассосиасијасынын рәһбәри, Бејрут Америка Университетинин игтисадијјат профессору, Ливанын Малијјә Назирлијинин мүшавири, Дүнја Банкынын кечмиш малијјә мәсләһәтчиси вә Бејнәлхалг Валјута Фондунда 25 ил баш игтисадчы кими чалышмыш Мүнир Рашид “Абна”ја мүсаһибәсиндә билдириб.
О гејд едиб ки, АБШ-ын Ирана гаршы јени игтисади тәзјиг сијасәтинин өлкәнин хариҹи тиҹарәтинә тәсири ҝөзләнилдији гәдәр бөјүк олмаја биләр. Иранын Русија илә Хәзәр дәнизи васитәсилә, еләҹә дә Пакистанла гуру сәрһәди мөвҹуддур. Бундан башга, Һиндистан вә диҝәр Асија өлкәләри илә тиҹарәт әлагәләри үчүн дә алтернатив маршрутлар мөвҹуддур.
“Иран Русија, Пакистан, Һиндистан вә диҝәр Асија өлкәләри васитәсилә зәрури мәһсуллары әлдә едә биләр. Гуру јоллары илә јанашы, һава нәглијјаты да алтернатив имкан јарадыр”, - дејә Мүнир Рашид вурғулајыб.
Онун сөзләринә ҝөрә, АБШ санксијаларынын ән ҹидди тәсири Иранын нефт ихраҹына тохуна биләр. Лакин нефт тиҹарәтинин тамамилә дајандырылмасы да асан дејил. О билдириб ки, мүхтәлиф өлкәләрин иштиракы илә алтернатив дашынма вә ихраҹ механизмләриндән истифадә етмәк мүмкүндүр.
Алтернатив малијјә каналлары санксијаларын тәсирини азалда биләр
Мүнир Рашид һесаб едир ки, АБШ-ын СWЫФТ системиндән истифадә имканларыны мәһдудлашдырмасы Иранын малијјә әлагәләрини тамамилә кәсмәјә кифајәт етмәјәҹәк.
“Өдәнишләрин һәјата кечирилмәси үчүн алтернатив механизмләр мөвҹуддур. Иран Русија вә Пакистан банкларындакы һесаблардан истифадә едә биләр. Бу өлкәләрин банк системләри васитәсилә малијјә әмәлијјатларынын апарылмасы мүмкүндүр”, - дејә о билдириб.
Експертин фикринҹә, Чин, Русија вә Һиндистан кими өлкәләрин Иранла тиҹарәт әлагәләрини давам етдирмәкдә мараглы олмасы санксијаларын еффективлијини мәһдудлашдыран әсас амилләрдәндир.
Түркијә, Пакистан вә БӘӘ мүһүм игтисади каналлардыр
Кечмиш Дүнја Банкы рәсмиси Түркијә, Пакистан вә Бирләшмиш Әрәб Әмирликләринин Иранын хариҹи игтисади әлагәләриндә мүһүм рол ојнадығыны билдириб.
Онун фикринҹә, хүсусилә Түркијәнин АБШ-ын санксија сијасәтинә там шәкилдә гошулмасы еһтималы ашағыдыр. Рашид АБШ-ын Түркијәјә ҝеосијаси вә тәһлүкәсизлик бахымындан еһтијаҹ дујдуғуну гејд едәрәк Анкаранын НАТО үзвү олмагла јанашы, Русија вә Јахын Шәрг әтрафында стратежи мөвгејә малик олдуғуну вурғулајыб.
О, Пакистан вә Ирагын да һәм АБШ, һәм дә Иранла мүнасибәтләр сахладығыны вә бу өлкәләрин васитәчи ролуну ојнаја биләҹәјини билдириб.
Експерт Бирләшмиш Әрәб Әмирликләринин дә Иранла ҝениш малијјә вә тиҹарәт әлагәләринә малик олдуғуну хатырладыб. Онун сөзләринә ҝөрә, Иран бөјүк һәҹмдә мәһсул идхал едир вә бу просесдә БӘӘ мүһүм рол ојнајыр.
Нефт базарындакы дәјишикликләр АБШ вә Авропаја да тәсир едә биләр
Мүнир Рашидин фикринҹә, Ирана гаршы санксијаларын ән мүһүм нәтиҹәси енержи базарында өзүнү ҝөстәрә биләр. Иран нефтинин дүнја базарындан чыхарылмасы вә ја ихраҹынын әһәмијјәтли дәрәҹәдә азалмасы глобал нефт гијмәтләринин јүксәлмәсинә сәбәб ола биләр.
Бу вәзијјәтин јалныз Ираны дејил, АБШ вә Авропа өлкәләри дә дахил олмагла нефт идхал едән дөвләтләри ҹидди шәкилдә тәсирләндирәҹәјини дејән експерт енержи гијмәтләринин артмасынын инфлјасијаны јүксәлдә биләҹәјини билдириб.
О гејд едиб ки, хүсусилә Авропа өлкәләри енержи базарындакы дәјишикликләрә һәссасдыр. Буна ҝөрә дә Авропанын вә диҝәр өлкәләрин Иранын там игтисади блокадасына узунмүддәтли сијаси вә игтисади дәстәк вермәси чәтин ола биләр.
Рашидин сөзләринә ҝөрә, Иранын хариҹи тиҹарәти әсасән Асија истигамәтиндә ҹәмләниб. Авропа исә енержи ресурсларына, о ҹүмләдән Иран нефтинә мараг ҝөстәрир. Бу сәбәбдән Авропа ширкәтләринин Иранла игтисади әмәкдашлығынын тамамилә дајандырылмасы мүәјјән чәтинликләрлә мүшајиәт олуна биләр.
О билдириб ки, енержи гијмәтләринин јүксәлмәси Авропа игтисадијјатына вә Иранла игтисади әлагәләри олан өзәл ширкәтләрә мәнфи тәсир ҝөстәрә биләр. Бу исә һәмин ширкәтләрин санксијаларын тәтбигинә гаршы чыхмасына вә алтернатив һүгуги вә малијјә механизмләри ахтармасына сәбәб ола биләр.
Експерт һәмчинин гејд едиб ки, Иранын һазыркы игтисади проблемләрини јалныз хариҹи тәзјигләрлә әлагәләндирмәк дүзҝүн дејил. Онун сөзләринә ҝөрә, јүксәк инфлјасија, дахили истеһсалын зәифләмәси вә өзәл секторун игтисадијјатда там потенсиалыны реаллашдыра билмәмәси дә өлкәнин игтисади вәзијјәтинә тәсир ҝөстәрир.
“АБШ-ын Гәрби Асијада һеҝемонлуғу зәифләјәҹәк”
Ливан Игтисади Ассосиасијасынын рәһбәри Гәрби Асијада ҝеосијаси балансын дәјишмәкдә олдуғуну билдириб.
Онун фикринҹә, Чин вә Русијанын бөлҝәдә артан мараглары АБШ-ын Гәрби Асијада үзәриндә там нәзарәт имканларыны мәһдудлашдырыр.
“АБШ Чин вә Русија кими бөјүк дөвләтләрлә бирбаша гаршыдурмадан чәкинир. Бу өлкәләр Вашингтонун Гәрби Асијада там нәзарәт етмәсини истәмир”, - дејә Рашид билдириб.
О, һәмчинин АБШ-ын узунмүддәтли мүһарибәләр апармаг имканларынын мәһдуд олдуғуну вә Вјетнам, Әфганыстан вә Ираг тәҹрүбәләринин бунун ҝөстәриҹиси олдуғуну сөјләјиб.
Експертин фикринҹә, АБШ-ын Гәрби Асијада тәсирини горумасынын ән сәмәрәли јолу һәрби ҝүҹдән даһа чох тиҹарәт, дипломатија, диалог вә инвестисијалардан кечә биләр.
Рашид һесаб едир ки, реҝионда һәрби гаршыдурмаларын давам етмәси АБШ-ын сијаси вә тәһлүкәсизлик саһәсиндәки мөвгеләрини зәифләдә биләр. Онун сөзләринә ҝөрә, Вашингтонун бөлҝәдәки һәрби мөвҹудлуғу һәлә дә әһәмијјәтли олса да, Чин вә Русијанын артан фәаллығы реҝионал гүввәләр балансыны дәјишдирәҹәк.
“Реҝионал баланс дәјишәҹәк. АБШ-ын Гәрби Асијадакы ролу әввәлкиндән даһа ҝүҹлү олмајаҹаг. Әксинә, Чинин просесләрә даһа фәал ҹәлб олунаҹағыны, Русијанын исә Гәрби Асијада тәсирини артыраҹағыны ҝөзләјирик”, - дејә Мүнир Рашид фикрини јекунлашдырыб.
Sizin rəyiniz