Киши вә гадынын бирҝә һәјатда габилијјәт вә еһтијаҹларына ујғун олараг мүәјјән едилмиш һүгуглары вардыр. Гуран киши вә гадынын һүгугларыны илаһи нөгтеји-нәзәрдән мүәјјән едир. Һәтта бу ганунларын бәзиләри һәјат јолдашынын өлүмдән сонракы һүгуглары илә бағлыдыр:
"Сизләрдән вәфат едиб өзләриндән сонра арвадларыны гојуб ҝедән шәхсләр һәмин гадынлара өз евиндән чыхарылмамаг шәртилә, бир ил мүддәтиндә бахылмасыны (вәрәсәләринә) вәсијјәт етмәлидирләр. Әҝәр онлар (өз арзулары илә) чыхыб ҝедәрләрсә, о заман онларын гәбул олунмуш гајда үзрә (шәриәтә мүвафиг) өз барәләриндә ҝөрәҹәкләри ишләр үчүн сиз ҝүнаһкар дејилсиниз. Аллаһ јенилмәз гүввәт саһиби, һикмәт саһибидир!" (Бәгәрә, 240).
Бу ајә ачыг-ајдын төвсијә едир ки, киши өлүмүндән әввәл арвадынын вәфатындан бир ил сонраја гәдәр онун доланышығыны дүшүнмәлидир. Бу мүддәт әрзиндә һәјат јолдашынын да һәјатыны давам етдирмәк үчүн ујғун бир вәзијјәт һазырламаг имканы вар.
Гејд едәк ки, Ислами һәјат тәрзиндә аиләдә гадынын һәјатыны тәмин етмәк мәсулијјәти кишинин үзәринә дүшүр. Јухарыдакы ајәјә әсасән бу мәсулијјәт кишинин өлүмүндән сонра да бәзи шәртләрлә давам едир: "Кишиләр гадынлар үзәриндә ихтијар саһибидирләр (онларын һамисидирләр). Бу, Аллаһын онлардан бирини диҝәринә үстүн етмәси вә (кишиләрин) өз малларындан (гадынлар үчүн) сәрф етмәсинә ҝөрәдир” (Ниса, 34).
"Нур" тәфсиринин мүәллифи Мөһсин Гәраәти бу ајәнин бәзи месажларыны белә изаһ едир:
1_ Кишиләр малларынын бир һиссәсини арвадларына вәсијјәт етмәлидирләр.
«وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ ... وَصِيَّةً لِأَزْواجِهِمْ»
2_ Дул гадынларын ҝәләҹәји тәмин едилмәлидир. «مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ»
3_ Гадын јени әр сечмәкдә һәр һансы гәрары мүдрик вә гануни вә мәгсәдәујғунлуғу нәзәрә алараг гәрар вермәлидир. «فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ»
4_ Илаһи һөкмләрин ганунвериҹилији һикмәтә әсасланыр. «عَزِيزٌ حَكِيمٌ»
342/
