Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, АБШ-да мәнзилләнмиш нүфузлу Фреедом Һоусе гејри-һөкумәт тәшкилатынын 2016-ҹы ил һесабатында Азәрбајҹан һаггында ајрыҹа бөлум верлиб.
Һесабатда мүхтәлиф азадлыглар үзрә Азәрбајҹанын рејтингләри дә ҝөстәрилиб.
Мәлуматы "Туран" ИА јајыб.
Мәтбуат азадлығына ҝөрә Азәрбајҹан “азад олмајан” өлкәләр категоријасындадыр.
Өлкәдәки һүгуги мүһитин гијмәтләндирилмәси 29 олуб. Бу гијмәтләндирмә 0-30 диапазонунда апарллыр вә бурада 0 ән јахшы, 30 исә ән пис ҝөстәриҹидир.
Азәрбајҹанын сијаси мүһит үзрә гијмәти ики бал да дүшүб вә өлкә 0-40 шкаласында 38 балла гијмәтләндирилиб.
30 баллыг шкала үзрә Азәрбајҹнын игтисади мүһит гијмәти 22-дир.
Мәтбуат азадлығы рејтингиндә дә Азәрбајҹан 2 јер ашағы сүрүшәрәк 100 баллыг шкалада 89-ҹу јери тутуб.
Һесабатда гејд олунур ки, сон илләр Азәрбајҹанда медиа мүһити арамсыз олараг писләшмәкдә давам едиб вә бунун әсас сәбәби һөкумәтин тәнгиди вә фәргли дүшүнҹәни сусдурмаг үчүн апардығы кампанијадыр.
Гејд олунур ки, һакимијјәт танынмыш журналистләри, блоҝерләри вә ифадә азадлығы мүдафиәчиләрини һәбсә атмаг үчүн гондарма иттиһам вә ҹинајәт ишләриндән истифадә едир. Журналистләрә гаршы зоракылыг вә буна ҝөрә мәсулијјәт дашыјанларын ҹәзасызлығы ади һала чеврилиб.
Һесабатда дејилир ки, медиа үзәринә репрессијалар, хүсусән дә Авропа Ојунларынын ијун ајында кечирилмиш инагурасијасы вә нојабр сечкиси әрәфәсиндә ҝүҹләниб.
Гондарма иттиһамлар вә мәһкәмәләр
Һесабатда дејилир ки, ифадә вә информасија алмаг азадлығы Азәрбајҹан ганунларында тәсбит едилсә дә, бу һүгуглар сәрт шәкилдә мәһдудлашдырылыб. Бу азадлыглардан истифадә етмәк истәјәнләрә гаршы хулиганлыг, ганунсуз силаһ вә наркотик сахланмасы, дөвләт хәјанәти вә ја верҝидән јајынма илә әлагәдар гондарма иттиһамлар ирәли сүрүлүб.
Дефамасија һәлә дә ҹинајәт әмәли сајылмагда давам едир вә ҸМ-дә буна ҝөрә 3 иләдәк азадлыгдан мәһруметмә нәзәрдә тутулуб. Үстәлик 2013-ҹү илдән дефамасија маддәси интернетә дә шамил едилмәјә башлајыб.
Һесабатда дејилир ки, рәсмиләр вә мәмурлар дефамасија ганунундан һөкумәт тәнгидчиләрини ҹәзаландырмаг үчүн истифадә едирләр.
2005-ҹи ил тарихли информасија азадлығы ганунунда нәзәрдә тутулмуш хүсуси информасија омбудсманы һәлә дә јарадылмајыб. Рәсми органлар информасија сорғуларына ҹаваб вермирләр. Медиа гурумлары онлары мәһкәмәјә вердикдә исә бу, бир гајда олараг нәтиҹә вермир.
Һесабатда бу да хатырладылыр ки, 2012-ҹи илдә Азадлыг Радиосу президент Илһам Әлијев вә аиләсинин ҝениш мигјаслы коррупсија илә әлагәләри барәдә тәһгигат репотажлары вердикдән сонра Милли Мәҹлис информасија верилмәси гајдаларыны даһа да сәртләшдириб.
Дәјишикликләрә ҝөрә ширкәтләрин структуру, профили вә саһиблији барәдә информасија коммерсија сирри һесаб едилиб.
Бу да билдирилир ки, Милли Телерадио Шурасынын 9 үзвүнүн һамысы һөкумәт тәрәфиндән тәјин едилир вә онларын хидмәт мүддәти мәһдудијјәтсиз олараг давам едир.
Һесабатда дејилир ки, грантлар вә ГҺТ-ләр һаггында ганунлар әксәр мүстәгил гејри-һөкумәт тәшкилатларынын малијјәләшдирилмәсини мүмкүнсүз едиб.
Виртуал тәнгидләрә реал һәдәләр
Фреедом Һоусе гејд едир ки, Азәрбајҹанын сијаси мүһитиндә Әлијев вә һаким ЈАП-ын лидерләри һеҝемонлуг едирләр. Һакимијјәт дөвләт вә игтидарјөнлү медиа үзәриндә ҝениш нәзарәтә маликдир.
Бунун нәтиҹәсиндә 2015-ҹи ил парламент сечкисинин ишыгландырылмасы һаким партијаја там сәрфәли олуб.
ЫРФС-нин өтән нојабрда дәрҹ олунмуш һесабатында дејилирди ки, Азәрбајҹанын 70 хәбәр порталындан јалныз 10 фаизи мүстәгил сајыла биләр. Бу да билдирилир ки, бир чох јарыммүстәгил медиа гурумлары һөкумәтјөнлү мөвгејә доғру мејлләниб.
Сон илләрдә һакимијјәт интернет фаәлијјәти үзәриндә мониторинг вә нәзарәтини артырыб, сосиал медиада фәал олан журналист вә блоҝерләрин гыснанмасы вә тәгиби ҝенишләниб.
Һесабатда гејд олунур ки, Азәрбајҹанда интернет ресурсларынын блокланмасына надир һалларда әл атылса да, һакимијјәт тәнгидләрә реал дүнјада тәһдидләрлә ҹаваб вериб.
Фреедом Һоусе билдирир ки, тәнгидчи журналистләрин бир чоху үзәриндә сәфәр гадағаны галмагда давам едир.
Бу да гејд олунур ки, һакимијјәт хариҹи журналистләрин дә азадлығыны мыәһдудлашдырмаға ҹан атыр. Мәсәлән 2015-ҹи илдә “Тһе Ҝуардиан” гәзети мүхбиринин Авропа Ојунларына ҝәлиши гадаған олунуб.
Һесабатда дејилир ки, һакимијјәт аз сајда галмыш мүстәгил медиа гурумунун фәалијјәтини сон дәрәҹә чәтинләшдириб.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
