Илаһи зикрин Гуран вә һәдисләрдәки јери

Аллаһын Илаһи зикр етмәји бу гәдәр вурғуламасынын вә төвсијә етмәсинин сәбәби одур ки, зикр инсаны рәзилликләрдән узаг тутар, чатышмамазлыгларыны арадан галдырмагда она көмәк едәр, ону сәадәтә чатдырар. Әҝәр инсан давамлы олараг, Аллаһы јада саларса вә өзүнү Аллаһ дәрҝаһында һисс едәрсә, Аллаһын бәјәнмәдији ишләрдән узаг олаҹагдыр. Нәфсини үсјан етмәјә гојмајаҹагдыр.Гурани-Кәримдә вә һәдисләрдә Аллаһы зикр етмәјин әһәмијјәти бәјан едилмишдир. Белә ки, Гуран ајәләриндә Илаһи зикрә һәвәсәләндирилмиш, онун фајдаларыны бәјан едилмиш, зикрин кәмијјәт вә кејфијјәтиндән сөз ачылмышдыр. Һәмчинин зикрин гәлбдә вә дилдә едилмәси бәјан едилир.Имам Садиг (ә) бујурур: “Бизи јада салмаг - Аллаһы јада салмагдыр”. Имам (ә) башга јердә бујурур: “О заман ки, мәҹлисдән галхырсыныз, бу ајәләри охујун: “Сәнин Рәббин – иззәт, гүдрәт вә гәләбә Рәбби онларын садаладыглары сифәтләрдән пакдыр! Салам олсун пејғәмбәрләрә (јарадандан јарадылмышлара)! Һәмд аләмләрин Рәбби олан Аллаһа мәхсусдур!”. (“Саффат” 180-182).Инсан һәм гәлбиндә вә һәм дилиндә Аллаһы зикр етмәлидир. Зикрин хүсуси мәкан вә зәманы јохдур. Һәзрәт Муса (ә) бујурур: “Аллаһым! Бәзи јерләрдә вә һалларда Сәнин зикрини дилимә ҝәтирмәкдән хәҹаләт чәкирәм”. Аллаһ Тәала бујурур: “Мәним зикрим һәр бир һалда јахшыдыр”.Инсан ҝүнаһлары әммарә нәфсинин вә шејтанын тәһрики илә едәр. Ејни заманда о вахт ҝүнаһ едәр ки, Аллаһы вә Онун әзабыны јаддан чыхардар.Һагдан гафил олмаг гәлби гаралдар, нәтиҹәдә исә шејтан гәлбә һаким олар. Анҹаг Аллаһы јада салмаг вә Ону зикр етмәк гәлбә сәфа бағышлајар, руһу паклајар вә ону рәзилликләрдән тәмизләјәр. Бу заман гәлб Аллаһын тәҹәлли јеринә чевриләр.Һәдисләрин бириндә Һәзрәт Пејғәмбәр (с) бујурур: “Билин ки, Аллаһ јанында сизин ән јахшы, пакизә әмәлиниз - Сүбһан Аллаһын зикридир. Чүнки Аллаһ өзүндән хәбәр вериб вә бујуруб: “Мән о кәслә бир јердәјәм ки, Мәни јада салар””.Имам Садиг (ә) бујурур: “Аллаһ Тәала бујурур: “О кәс ки, Мәни зикр етдији үчүн Мәнә суал вермәкдән галыбдырса, она Мәнә суал верәндән дә јахшы бир шеј әта едәрәм”.Аллаһ Тәала Һәзрәт Исаја (ә) бујурур: “Еј Иса! Мәни өз јанында хатырла ки, Мән дә сәни хатырлајым. Мәни инсанларын арасында јада сал ки, Мән дә сәни инсан топлумундан да јахшы оланларын арасында јада салым. Еј Иса! Гәлбини Мәним үчүн јумшалт вә тәк олан заман Мәни чох јада сал. Бил ки, Мән она ҝөрә шад олурам ки, Мәнә ҝөрә тәвазөкарлыг едәсән. Гәлбини бу иш үчүн ҹанлы сахла вә өлү (гәмли) олма”.Гуранда Аллаһы зикр етмәк о гәдәр әһәмијјәтлидир ки, намазын һәдәфи дә Аллаһын зикри кими таныдылмышдыр. Ислам дининдә намазын јери уҹадыр. Динин сүтуну һесаб едилир. “Шүбһәсиз, бу Мәнәм – тәк Аллаһ ки, Мәндән башга бир мәбуд јохдур. Буна ҝөрә дә Мәнә ибадәт ет вә намазы Мәни анмаг үчүн гыл!” (“Таһа” 14). Бу ајәдән ҝөрмәк олур ки, Аллаһы зикр етмәк намаздан даһа мүһүмдүр. Һәгигәтдә намаз Аллаһы зикр етмәјин бир васитәсидир.Зикрин кәмијјәт вә кејфијјәтиГуранда зикр һаггында бәјан едилән мөвзулардан бири дә зикрин кәмијјәт вә кејфијјәтидир. “Еј иман ҝәтирәнләр, Аллаһы чох зикр един!” (“Әһзаб” 41). Инсан Аллаһы јада салараг, гәлбиндә Она диггәт едәр.Инсан һәр бир иши ҝөрәндә Аллаһы јада саларса, Аллаһы дәрк едәрәк, бу ишини ҝөрәҹәкдир.Һәдисләрдә охујуруг ки, һәр бир иш үчүн һәдд мүәјјән олунмушдур. Һәтта намаз үчүн дә һәдд мүәјјән едилмишдир. Јәни, һәр бир бүлуға чатмыш мүсәлман беш дәфә намаз гылмалыдыр. Мүстәһәбдир ки, о гәдәр дә нафилә намаз гыласан. Анҹаг Аллаһы зикри үчүн һәдд мүәјјән едилмәмишдир. Инсан һәр нә гәдәр Аллаһы јада саларса, јенә дә аз олар. Аллаһ бујурур: “Беләликлә, Һәҹҹ әмәлләринизи јеринә јетирдикдән сонра, өз аталарынызы хатырладығыныз кими вә ја ондан да јахшы вә долғун шәкилдә Аллаһы јада салын”. (“Бәгәрә”, 200). Бу ајәдән ҝөрмәк олур ки, зикрин мигдары нә гәдәр чох оларса, кејфијјәти дә о гәдәр артар. Зикр һәгигәтдә сөз дејилдир. Бәлкә үрәклә бағлы бир мәсәләдир. Анҹаг сөз буну бәјан едир.Буну да нәзәрә алмаг лазымдыр ки, Аллаһы зикр етмәк дедикдә, садәҹә “Әлһәмдулилләһ”, ја да Тәсбиһати-әрбәә демәк нәзәрдә тутулмур. Бунлары дејән заман биз Аллаһы јада салмалы вә Она гәлбимиздә диггәт етмәлијик.Аллаһы јада салмаг инсанын һәр бир ишини бәрәкәтли едәр вә һәгигәтдә нә үчүн јашадығыны вә Кимә аид олдуғуну она хатырладар.Һазырлады: Мәшһәди Ханым