Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији- БМТ Инсан һаглары хүсуси мәрузәчисинин Иран һаггындакы ҝерчәкләри гәләмә алан мәшһур јазар Кәнан Чамурҹујла бу мөвзуну мүзакирә етдик.
И. Бендидерја: Кәнан Бәј, БМТ-нин Мүсәлман, амма АБШ-а јахын бир мәрузәчијә һесабат һазырлатмасыны неҹә гијмәтләндирирсиниз?
Кәнан Чамурҹу: 27 Феврал - 24 Март 2012 тарихләри арасында Ҹеневрәдә реаллашан 19. БМТ Инсан Һаглары Зирвәси гурбан олараг Иран Ислам Республикасыны сечмиш кими ҝөрүнүр. Мүсәлман бир мәрузәчијә Иран Ислам Республикасы әлејһинә һазырладылан һесабат, Суријадакы бөһран сәбәбијлә дүзәлдилән психоложи дөјүшүн бир парчасы сајыла биләр.
И. Бендидерја: Мөвзуну нүвә фәалијјәтинә дә бағламаг мүмкүн мү сизҹә?
Кәнан Чамурҹу: Иран Ислам Республикасында нүвә физикләрини күчә ортасында өлдүрүлдүјү вә бу террорист һәрәкәтләрин Исраил тәрәфиндән едилдијинин Америка тәрәфиндән тәсдиг едилдији бир вахтда Исраил дејил Иран әлејһинә һесабат һазырланмасы шүбһәсиз диггәти ҹәлб едәндир. Иранлылар Әһмәд Шәһидинин өз өлкәләри әлејһинә һазырладығы һесабатын АБШ-дакы инсан һагглары әлејһинә баш верән ағыр ҹинајәтләрини вә Исраилин террор фәалијјәтләрини ҝизләтмәк үчүн сәһнәләшдирдијини сөјләмәкдә һаглыдырлар. Бу һесабат, Сурија бөһранынын сәмими гаршыдурма јеринә сых психоложи дөјүш кампанијалары формасында бир план үчүн дәлил дә сајыла биләр.
И. Бендидерја: Бу тип сифаришли мәрузәләрдә гәрб мәдәнијјәт анлајышынын да тәһгиг едилмәсинин лазым олдуғуну дејирсиниз јәгин?
Кәнан Чамурҹу: Инсан һүгуглары, гәрб дүнјасынын тәјин етдији бир чәрчивә олараг либерал демократија вә капитализмлә бирликдә гәрбин сојуг мүһарибәсиндән сонракы "тәслис"инин әһәмијјәтли елементидир. Гәрбин мүасирләшмә бахымындан инсан һүгугларыны мәһз Мүсәлман халгларыны авропалашмаг үчүн тәзјиг үнсүрү олараг истифадә едилдијини билирик. Мүсәлман өлкәләр һаггында сөһбәт дүшдүкдә инсан һүгуглары, гәрб стандартларына ујғун ҝәлмәк кими темалар мејдана чыхыр. Әҝәр мүсәлман бир өлкә гәрб һәјат тәрзини мәнимсәмирсә мүтләг инсан һүгуглары позунтусу тәһдидијлә тәзјиг алтына алыныр...
И. Бендидерја: БМТ-нин бу рәфтары тәкҹә Иранла мәһдуд дејил јәгин?.
Кәнан Чамурҹу: Тәбии ки, Иранла мәһдуд дејил. Авропа Мүсәлман өлкәләриндә инсан һүгуглары позунтуларына һәссас олсајды бу өлкәләрдәки диктаторларын зүлм режимләрини дәстәкләмәзди. Мисирдә вә Тунисдә диктаторлар халгларын үсјанына гәдәр гәрблиләрин һимајәси алтында дејилдими? Әрәбистанда, Бәһрејн вә Јәмәндә һәлә дә диктаторлар “Авропа Бирлијинин” һимајәсиндә дејилми? Иранда инсан һүгугларынын позулмасындан дән вуран БМТ-нин бу сәбәблә һеч бир һүгугу јохдур. Ыттиһамлары тамамилә сијасидир вә Иранын гәрб иттифаг системинә бојун әјмәмәси илә әлагәдардыр. Иранда Сәудијјә режими, Бәһрејн вә Јәмән кими гәрб иттифаг системинә ујғун бир диктаторлуг олса нә санксијаларла, нә дә инсан һүгуглары позунтусу тәзјиги илә гаршылашарды.
Гәрб дүнјасы “бејнәлхалг тәшкилатлары” јени империализмин васитәләри кими истифадә етмәкдә давам едир. Иранын нүвә фәалијјәтләринә нәзарәт етмәј бәһанәси илә өлкәнин суверенлик һаггларыны позмаг истәмәси кими, инди дә инсан һаггларыны позулмасы бәһанәсијлә Иранын дахили ишләринә мүдахилә етмәк истәјир. Бу бүтүн өлкәләр үчүн бир тәһлүкәлидир.
И. Бендидерја: АБШ-ын бу мөвгеји бејнәлхалг тәшкилатларын ишини зәифләтмирми?
АБШ-ын бејнәлхалг тәшкилатлардан суистифадә едәрәк өлкәләрин дахили ишләринә сөздә гануни јолларла гарышмаға башламасы тәһлүкәли бир ҝедишатын һәјәҹан зәнҝи олараг галыр. Америка бу јолла истәдији өлкәнин дахили ишләринә гарыша билдији һалда һеч бир өлкә АБШ-ын инсан һаггларыны ашкара позмасына, күтләви гырыҹы нүвә силаһларына, гејри-гануни әсҝәри һүҹумларына мүдахилә едә билмир. Исраилин Иранда күчә ортасында елм адамларыны гәтлә јетирәрәк давам етдирдији террорчу фәалијјәтләри истинтаг мөвзусу ола билмир. Дүнја, әввәлкиндән дә чох даһа ҝениш икили стандартларын һүркүдүҹү шәкилдә тәтбигинә шаһиддир. Азад милләтләр мүтләг АБШ-ын гаршысында даһа да чох ҹәсарәтлә дуруб бу ҝедишә сон вермәлидир.
Кәнан Чамурҹу кимдир?
1961 доғулан. Истанбул Университети Әдәбијјат Факүлтәси мәзуну. Маҝистр, Орта Шәрг вә Ислам өлкәләри Институту Сијаси Тарих вә Бејнәлхалг Мүнасибәтләр Факултәси. 23 иллик јазычылыг һәјаты бојунҹа чохлу сајда елм журналларында јазар вә идарәчи кими ишләјәрәк, радио вә телевизијаларда програмлар һазырлајыб. Шәрг Конфрансы зијалылар ҹәһдини координаторлуғуну иҹра едиб. Сијасәт елм, бејнәлхалг әлагәләр вә јерли рәһбәрликләр саһәләриндә јазыр. Имам Хомејни (рәһмәтуллаһи әлејһ) вә диҝәр бир чох мәшһур аддан тәрҹүмәләри олан јазар, чох сајда бејнәлхалг конфранса вә ТВ програмларына гатылмагдадыр...
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
