Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: “WikiLeaks”-ин сонунҹу дәфә јајдығы АБШ дипломатларынын мәхфи јазышмалары ичәрисиндә Азәрбајҹанла бағлы оланлардан бириндә дә өлкә башчысы Илһам Әлијевин Иран вә онун президенти Маһмуд Әһмәдинежат һагда мараглы фикирләри әксини тапыр. Сәнәдләрдән бири 2007-ҹи ил 11 апрел тарихиндә АБШ-ын Бакыдакы о заманкы сәфири Енн Дерсинин ҝөндәрдији мәктубдур. Мәктубда Илһам Әлијевин сәфир вә Нүмајәндәләр Палатасынын үзвү Питер Хоекстра илә ҝөрүшдә дедикләри гејд олунуб.
Сәнәддә дејилир ки, Әлијев Азәрбајҹанын “уникал ҝеосијаси вәзијјәтдә - ики кечмиш мүстәмләкәчи Иран вә Русија арасында сыхылмыш һалда” олдуғуну билдириб. Әлијев дејиб ки, Азәрбајҹан мүстәгиллијини елан етдикдән сонра Иранын Азәрбајҹана тәсири сүрәтлә артмаға башлајыб. Иран гәсдән теократик миллијјәтчилијин ихраҹы илә мәшғулдур. Әлијев Иранын тәсири бахымындан Азәрбајҹанда вәзијјәтин 90-ҹы илләрин әввәлләриндән даһа пис олдуғуну, лакин сон 15 илдә дәјишдијини билдириб. Әлијев Азәрбајҹанда һәјатын Ирандан даһа јахшы олдуғуну, буна ҝөрә дә Иран вәтәндашларынын Азәрбајҹана ҝәлдијини дејәрәк, буну “гадынларын һиҹаб өртмәмәси, кишиләрин исә дискотекаларда раһат ојнамаг вә ичмәк имканы олмасы” илә изаһ едиб.
Әлијев Ирана гаршы мүмкүн һүҹумдан нијә нараһатдыр?
Әлијев АБШ нүмајәндәсинә Ирана гаршы мүмкүн һәрби әмәлијјатлардан нараһатлығыны да билдириб. О дејиб ки, Ирана гаршы һәрби әмәлијјатлар Азәрбајҹан үчүн фаҹиә илә нәтиҹәләнәҹәк. Әлијев гејд едиб ки, АБШ-ын Ирагдакы мүһарибәси реҝионда мәнфи реаксија доғуруб, лакин олан олуб. Ирана һүҹум олаҹағы тәгдирдә исә бу, Азәрбајҹан үчүн фаҹиә илә нәтиҹәләнәҹәк. Әлијевин сөзләринә ҝөрә, Әһмәдинежат она дејиб ки, һансы өлкәнин әразисиндән Ирана һүҹум тәшкил олунса, Иран да о өлкәни вураҹаг.
АБШ-ын Иран мәсәләсиндә һансы мөвге тутмалы олдуғуна ҝәлинҹә, Әлијев ону да әлавә едиб ки, АБШ данышыглар просесиндә ҝүзәштә ҝетсә, Иранын мөвгеји ҝүҹләнәҹәк.
Әлијевин фикринҹә, Русија Иран-Америка гаршыдурмасындан дивидентләр әлдә етмәјә мараглыдыр: “Президент Путин деди ки, Русија һеч бир тәрәфи дәстәкләмәк истәмир вә о, сәмими иди”. Әһмәдинежатын Иранын дини рәһбәрләри илә үмуми бахышлары бөлүшдүјүнү, лакин һәр ики дүшәрҝә арасында “гыҹыгланманын” артдығыны дејән Әлијев Ыран президентинин “садәлөвһ вә ахмаг олмадығыны” вурғулајыб.
Әлијев мүсәлман дүнјасы һагда нә дүшүнүр?
Әлијевин сөзләринә ҝөрә, Әһмәдинежатла икитәрәфли ҝөрүшләрин ҝедишиндә Иран президенти “өз сәләфләриндән фәргли олараг” даим мүһарибә вә һәрби мәсәләләр һаггында данышыр. Бир дәфә Әлијев Әһмәдинежата бејнәлхалг аренадакы чыхышларынын “фајдасыз вә һәјәҹанландырыҹы” олдуғуну дејиб, Иран президентиндән исә “Сән буна севинмәлисән, мәним сөзләримә ҝөрә нефтин гијмәти галхыр” ҹавабыны алыб.
Сәнәддә дејилир ки, Әлијев АБШ-ын мүсәлман дүнјасыны ислаһ етмәјә сәј ҝөстәрмәмәли олдуғуну дүшүнүр. Азәрбајҹанын Гәрблә мүсәлман дүнјасы арасында өзүнү раһат һисс етдијини билдирән Әлијев “мүсәлман дүнјасында ислаһатларын јалныз Һәмаса вә Һизбуллаһа ҝәтириб чыхараҹағ”ыны дејиб. Бундан башга, о, АБШ-ын демократијаны Ыраг вә ја Јахын Шәргин башга бир өлкәсинин “бојнуна гојмаг” ҹәһдләрини сәһв аддым кими дәјәрләндириб.
2009-ҹу илин октјабрында ҝөндәрилән башга бир мәктубда да Әлијевин АБШ дөвләт катибинин Авропа вә Аврасија мәсәләләри үзрә көмәкчиси Тина Кајденау илә Иран мөвзусунда сөһбәти әксини тапыб. Әһмәдинежатын Әлијевдән террорчулары бурахмаг тәләби фонунда Кајденау Әлијевә Азәрбајҹанын террора гаршы мүбаризәдә ҝөстәрдији әмәкдашлыға ҝөрә тәшәккүрүнү чатдырараг Бакыда Исраил сәфирлијини партлатмаға ҹәһд едәркән тутулан “Һизбуллаһ” террорчулары Әли Мәһәммәд Кәрәки вә Әли Һүсејн Нәҹмәддинин мәсәләсини хүсуси гејд едиб. Ҹавабында Әлијев билдириб ки, һәмин шәхсләрин һәбсдә галмасы мәсәләси илә шәхсән мәшғул олуб. Лакин бу иш асан баша ҝәлмәјиб. “Әлијев билдириб ки, иранлылар бу террорчуларын азадлыға бурахылмасы үчүн она мүнтәзәм тәзјиг ҝөстәрир. О ҹүмләдән Иран президенти дәфәләрлә буну истәјиб. Һәмчинин Иран хариҹи ишләр назиринин мүавини, Президент Администрасијасынын рәһбәри белә тәләбләрлә Бакыја мүраҹиәт едибләр. О, һәмчинин гејд етди ки, Иран бир нечә Азәрбајҹан вәтәндашыны бу террорчуларын һәбсинә ҹаваб олараг ҝиров сахлајыб. Әлијев даһа сонра дејиб: ”Бу террорчуларын архасында һәддән артыг чох гүввәләр вар. Инди бир гәдәр тездир, анҹаг нә вахтса мән ачыглајаҹам ки, бизә даһа кимләр тәзјиг едибләр. Бунлар тәкҹә иранлылар дејил”, - дејә сәнәддә билдирилир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
