Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: “Араннеwс”ин арашдырмаларына әсасән, Азәрбајҹан Республикасында милли ајрысечкилик бу өлкәнин аҹы һәгигәтләриндән бири һесаб олур. Бу арада Азәрбајҹанда јашајан талышлар өлкәнин диҝәр халгларына нисбәтән даһа чәтинлик вә сыхынты ичәрисиндәдир.
Талышлар Иран аиләсинә мәнсуб-Мадлардан вә талыш групундан олублар. Онларын мәншәји һазыркы Иран өлкәсидир вә онлар бу мәнтәгән шимал вә Хәзәр дәнизинин гәрб саһилләринә тәрәф ҝедибләр. Совет Иттифагынын ассимласија сијасәти, даһа сонра Бакы дөвләтинин бир сыра сијасәтләри бу халгын өз милли кимликләриндән узаг дүшмәләринә ҝәтириб чыхарды. Бу сијасәтләр һәмишә талыш халг фәалларынын етиразы илә гаршылашмышдыр. Азәрбајҹан рәсми статистикасы талышларын сајыны 1 милјондан аз олдуғуну билдирсә дә, талыш фәаллары бу халгын тәгрибән 2 милјон олмасыны дејирләр.
Совет Иттифагынын дағылмасындан сонра Азәрбајҹан Республикасында јашајан талышлар, ашағы сосиал дурум, аз ҝәлир, милли, мәдәни ајрысечкилик вә с. кими проблемләрдән јаха гуртармағын тәнһа јолуну АР-дан ајрылмагда ҝөрүрдүләр.
Һәмин мәгсәдлә талыш халг сијаси фәалларындан олан Әликрам Һүммәтов 1993- ҹү илдә Азәрбајҹанда Талыш-Муған Республикасыны јаратды. Бу дөврдә Азәрбајҹанда јашајан талышлар өзләринин мухтаријјәтини тәләб едирдиләр. Лакин һөкүмәт тәрәфиндән јатырылдылар вә Талыш-Муған Республикасынын баниси Әликрам Һүммәтов республиканын јарадылмасындан бир мүддәт сонра һәбс едилди вә бир нечә ил зинданда галды. О азадлыға бурахылдыгдан сонра Авропа өлкәләриндән бириндә јашајыр. Бу мәнтәгә халгы инди дә мүстәгиллик ардынҹадыр вә бунун үчүн һәр вахт имкан јаранса, ҝерчәкләшәҹәкдир.
Һал-һазырда АР-да јашајан талышларын талыш дилиндә мәктәб, телевизија каналы, мәтбуат вә с. олмасы талыш халгынын минимум тәләбләридир. Әлбәттә, Бакы дөвләти онларын истәјини јеринә јетирмәк барәдә дүшүнмүр.
Гејд едәк ки, Талыш-Муған Республикасынын баниси Әликрам Һүммәтов зиндандан азад олдугдан сонра Азәрбајҹан дөвләти онун вәтәндашлығыны ләғв етди вә о, һал-һазырда гәрб өлкәләринин бириндә јашајыр. Сон вахтлар Әликрам Һүммәтов АР-да јашајан талышлара месаж ҝөндәрәрәк, онларын һүгугларынын танынмасы үчүн сон нәфәсинә гәдәр мүбаризә апараҹағыны билдириб.
Демәк јеринә дүшәр ки, Әликрам Һүммәтов бир нечә ил өнҹә Иран халгына хитаб олараг өз дәрдли мәктубуну ҝөндәрмишди. Һәмин мәктубун бир һиссәсиндә белә јазылмышыды: “Тале белә ҝәтириб ки, гүдтәрли Иран дөвләтинин ајрылмаз бир һиссәси вә Иран торпағынын тајфаларындан олан талыш халгы 200 илә јахындыр ки, 19-ҹу әсрдә Иран сәлтәнәтинә јијәләнмиш үзүгара гаҹариләр силсиләсинин хәјанәти нәтиҹәсиндә тиканлы мәфтилләрлә ики јерә бөлүнмүшдүр... Биз өз мәдәнијјәт вә фолклорумуздан ајры дүшмүшүк. Бу халг һәтта коммунист режиминин тәгзјигләри алтында Аллаһын һагг динини вә өз мәдәнијјәтини горујуб сахламышды. Биз талышлар көк вә сојумузун иранлы олмасы илә фәхр едир вә өзүмүзү тарихи вәтәнимиз Ирандан ајры тәсәввүр едә билмирик. Бизи сыхышдырсалар вә әзсәләр дә Ирана севҝи әбәди олараг бизим гәлбимиздәдир.”
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
