Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Бејнәлхалг Бөһран Групу Авропа програмларынын иҹрачы директору Сабина Фрејзер “Туран”ын Вашингтон мүхбиринә мүсаһибә вериб.
- Бејнәлхалг чағырышлара вә үмидләрә бахмајараг Азәрбајҹан вә Ермәнистан президентләри Казанда разылыға ҝәлә билмәдиләр. Нијә белә олду?
- Узун илләр әрзиндә илк дәфә АТӘТ-ин Минск групу президентләрин Казан ҝөрүшүндән әввәл никбинлик нүмајиш етдирирди. Һәмсәдр өлкәләринин Довил бәјанаты база принсипләринин ајдын версијасы иди вә сүлһ сазишинин һазырланмасы үчүн баланслашдырылмыш зәмин јарадырды.
Мән инанырдым ки, мәтн үзәриндә узун ишдән сонра һәмсәдрләр тәрәфләрин гәбул едә биләҹәји формулу тапыблар вә нәһајәт, Ермәнистанла Азәрбајҹан арасында компромис мүмкүн олаҹаг.
Үч президентин Довил бәјанатында дејилирди ки, Казанда Ермәнистан вә Азәрбајҹан президентләри база принсипләрини баша чатдырмаг үчүн сијаси ирадә нүмајиш етдирмәлидир, сонракы јубанма тәрәфләрин сүлһә наил олмаг үзрә өһдәликләрини суал алтына гоја биләр. Казанда бу ирадә олмады. Президентләр өз ҹәмијјәтләрини сүлһә һазырламаг үчүн чох аз иш ҝөрдүләр. Онлар сүлһ јаратмагдан чох мүһарибә әһвалындадырлар.
Тәрәфләр баша дүшмәлидирләр ки, сүлһ гурбан тәләб едир. Лакин һазырда бу гурбаны вермәк ҹәһдләринин олмасы ҝөрүнмүр.
- Бу јахынларда “Нју-Јорк Тајмс” гәзетиндә дәрҹ олунмуш мәгаләниздә гејд етмисиниз ки, президентләр сазиш имзаламасалар, бејнәлхалг васитәчиләр мүһарибәнин бәрпасына һазырлашмаға башлајаҹаглар. Сизҹә, сазиш әлдә олунмадыгдан сонра нәләр баш верәҹәк?
- АТӘТ-ин Минск групу билдирир ки, илин сонунадәк база принсипләрини гәбул етмәк имканы вар. Бундан сонра Ермәнистан вә һәмсәдр өлкәләр сечкигабағы дөврә гәдәм гојаҹаг. Одур ки, һазырда сонунҹу ҹәһд едилир. Русија хариҹи ишләр назири Серҝеј Лавров реҝиона ҝедиб. Һәмсәдрләр дә јенидән ора сәфәр едәҹәкләр.
Биз низамланмада ирәлиләјишә наил ола билмирик. Лакин дүшүнүрәм ки, Ермәнистанда, Азәрбајҹанда вә һәмсәдр өлкәләрдә гаршыдакы сечкиләри нәзәрә алсаг, нөвбәти илләрдә бу, даһа чәтин олаҹаг.
Казан ҝөрүшү вә Довил бәјанаты бу мүнагишәјә бејнәлхалг диггәти артырды вә вәзијјәтлә, мүһарибәнин бәрпасына даир реаллыгларла бағлы даһа чох адам мәлуматлыдыр.
Белә ки, Авропа Парламенти бу мәсәләни мүзакирә едир, Авропа Иттифагынын али нүмајәндәси ханым Ештон бунунла бағлы бәјанат верәрәк данышыглар просесини дәстәкләмәјә һазыр олдуғуну билдириб.
Сентјабрда Авропа Иттифагынын Ҹәнуби Гафгаз үзрә хүсуси нүмајәндәси тәјин едиләҹәк. Үмид едирәм ки, Питер Семнебидән фәргли олараг о, ишғал олунмуш әразиләрә ҝедәрәк Авропа Иттифагынын проблемин һәллинә јардым ҝөстәрмәјә һазыр олдуғуну нүмајиш етдирәҹәк.
- Низамланма просесиндә Русијанын ролуну неҹә ҝөрүрсүнүз?
- Русија Дағлыг Гарабағ үзрә сазишин ахтарышында мүсбәт рол ојнајыр. Шәхсән президент Медведјев сүлһ сазишинә наил олмаг үчүн саатларла вахт сәрф едиб. Дағлыг Гарабағда мүһарибә Русијанын тәһлүкәсизлији вә онун гоншулары илә мүнасибәти бахымындан зәрәрли олаҹаг. Бу, 2008-ҹи илдә Русија-Ҝүрҹүстан арасындакы бешҝүнлүк мүһарибә заманы баш верәнләр кими олмајаҹаг. Гарабағда мүһарибә узун сүрәҹәк. Русија Ермәнистанын тәһлүкәсизлији илә бағлы өһдәлик ҝөтүрүб вә онлара мәһәл гојмаја билмәз. Диҝәр тәрәфдән Түркијә дә Азәрбајҹанын гаршысында охшар өһдәликләрә маликдир. Русија вә Түркијә арасында мүнасибәтләрин стратежи тәрәфдашлыг характери алдығы бир дөврдә реҝионда мүһарибәнин баш вермәси онлары ајыраҹаг вә һәр ики тәрәфә олдугҹа мәнфи тәсир ҝөстәрәҹәк.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
