Јајын ортасында елә бил ҝөј үзү гаты түстү илә өртүлмүшдү. Биринҹи катибин отағы Ахундова дар ҝәлди, гаранлыг ҝөрүндү. Тез ашағы дүшдү, машына отуруб, һеч нә дүшүнмәдән сүрүҹүјә “дәнизә сүр”,- деди. Јолда бејниндән һәјәҹанлы бир фикир кечди: бәс КГБ-нин сәдри Әлијев һарада итиб-батыб, аеропорта нијә ҝәлмәмишди? Суријанын президентини гаршылајырдылар, ахы протокола ҝөрә “КГБ-нин сәдри аеропортда олмалыјды”...
башланғыҹы өтән сајларымызда
Ахундов онунла тез-тез үзә дајанан фәлакәтин мәнбәјини ҝөрмүрдү. Билмирди ки, үч илдән артыгдыр ки, Дөвләт Тәһлүкәсизлик Комитәсинин сәдри Һејдәр Әлијев онун вә бүро үзвләри һаггында “досјеләр” јығыр, бу говлугларда мәхфи аҝентләрин мәлуматлары, көнүллү хәбәрчиләрин донослары, телефон данышыгларынын магнитофонда јазылмыш сурәтләри, онлар һаггында шикајәтләр топланыб. Бүтүн бунлар системләшдирилиб вә сәбрлә өз саатыны ҝөзләјир. Әлијев бу мәлуматлары бағ евиндә Шишкинин дивардан асылмыш “Шам мешәсиндә сәһәр”... адлы рәсм әсәринин архасында јерләшән сејфдә ҝизләтмишди... Ахундов Әлиханову, Исҝәндәрову, Кәримову рәгиб кими ҝөрүрдү. Амма Әлијев һеч јадына белә дүшмүрдү... Онун “КГБ” сәдри тәјин олунмасы үчүн аз әзијјәт чәкмәмишди. Мәһз Ахундовун дөврүндә илк дәфә КГБ-јә азәрбајҹанлы сәдр тәјин олунмушду...
Өзбәкистан памбығы вә Азәрбајҹанын планы
Ахундов ҝүндәлик мәлуматы кәнара гојду. Нәтиҹәдән разы дејилди: арамсыз јағышлар памбығын топланмасына имкан вермәмишди. 300 мин тон әвәзинә 148 мин тон памбыг топланмышды. “Өзбәкистан президенти Рәшидов сөзүндән гачмаса, һәлә һәр шеји јолуна гојмаға имкан вар”,- дүшүндү. 100 тон Өзбәкистан памбығына 45 милјон манат өдәнилир, Азәрбајҹана ҝәтирилир вә анбарлара јығылыр. Бундан сонра Москваја памбыг планынын өдәнилмәси барәдә рапорт вермәк оларды. Бир аз чатышмаз, ону да силәрләр, биринҹи дәфә дејилди ки, план белә өдәнилирди.
Малларын кејфијјәти вә чәкиси илә бағлы алынан иддиаларда проблем јаранмышды. ССРИ-нин һәр јериндән чыхдаш едилмиш дәзҝаһлар ҝери гајтарылмышды, сојудуҹу, нефт аваданлыглары илә бағлы проблемләр дә аз дејилди. Ахундов бу мәлуматлар јығылмыш говлуға нифрәтлә бахыб кәнара атды. Шикајәтләр о гәдәр дә чох дејилди, амма сон илләр биринҹи катибин ҝөзү јахшы ҝөрмүрдү, мәлуматлар бөјүк шрифтлә јығылырды вә говлуг шиширди.
“Бајбаковла әлагә сахламаг лазымдыр, гој бир тәдбир ҝөрсүн”,- Ахундов дүшүндү.
Бајбакову бирләшдирин!
Дахили телефонла зәнҝ етди. Көмәкчи сакитҹә ичәри ҝирди. Гапы ағзында донду:
- Ешидирәм, Вәли Јусифович!
Ахундов ҹаваб вермәди. Диггәти ДИН-дән алынмыш мәлуматлара јөнәлмишди: Бир ҝеҹәдә 18 нәфәр өлдүрүлүб, 76 оғурлуг баш вериб, 84 нәфәр бычаг јарасы алыб. Чох ағыр ҹүмәдир. Дәриндән нәфәс алды. “Әлизадә веҹсизин биридир. Ону назир гојмаг лазым дејилди. ДИН - тиҹарәт, алвер јери дејил, орда дүшүнмәк, ишләмәк лазымдыр”. Сонра көмәкчијә тапшырыг верди. Саат 12-дә Бајбаковла бирләшдирмәји тапшырды.
Хрушшовун гызы үчүн ҝүндәлик ҝүл дәстәләри
Ахундовун өзүнә јазығы ҝәлди. Дүнән һәкими Гусман да хәбәрдарлыг етмишди, аз ишләмәк лазымдыр, шәкәр кәскинләшиб, синәсиндә ағрылар вар. Ҝөзүнүн алты торбаланмышды, јохса бу фәндҝир јәһуди дүз дејир, - фикирләшди.
Бу катиблик ахырыма чыхыр, ондан гуртармаг лазымды! Бу сөздән бир гәдәр јүнҝүлләшди. Әввәлләр бу фикирләр ағлына белә ҝәлмирди. Әввәлки биринҹи катиб Имам Мустафајеви хатырлады. Сағламлығына чох зијан вурмушду. Ону чыхардылар. “Известија” гәзетинин редактору Ажубеј Ахундова биринҹи катиб олмаға көмәк ҝөстәрди. Ахундов узун илләр һәр ҝүн Раду Никитичнајаја (Хрушшовун гызына) гызылҝүл вә апелсин ҝөндәрирди. Гызылҝүл гоншу Ирандан алынырды, апелсин исә Мәракешдән ҝәтирилирди. Һәмишә дә сәбәтә белә бир гејд гојулурды: Чох һөрмәтли Раду Никитичнаја ҝүнәшли Азәрбајҹан мәһсулларындан! Мәктуба имза гојулмазды. Амма Хрушшовлар аиләсинә һәр шеј мәлум иди.
“Һәким нә билир сијасәт нәдир?”, јахуд Вәли Ахундовун карјерасы
Имам Мустафајев Ахундова истеһза илә “һәким” дејә мүраҹиәт едәрди. Бунунла Ахундовун сәриштәсизлијини диггәтдә сахлајарды: “Һәким нә билир ”сијасәт" нәдир? Һәким?..
Беријанын һимајә етдији биринҹи катиб Бағыров һәбс едиләндә Ахундов Азәрбајҹан ДИН тибби санитар идарәсинин һәбсханаларда өлдүрүлмүш он минләрлә мәһкумун сәнәдләрини әлә кечириб Хрушшова ҝөндәрмишди. Бу сургуҹла мөһүрләнмиш говлугларда инсанларын өлүмүнүн әсл сәбәбләри ҝөстәрилмишди. Үстүнә исә “хүсуси илә мәхфи” мөһүрү вурулмушду. 1980-ҹи илә гәдәр ачылмасы гадағандыр јазылмышды. Бу сәнәдләрдән Бағыровун мәһкәмәсиндә истифадә едилди вә рајон сәһијјә шөбәсинин мүдири Ахундов назир тәјин олунду.
Республика Назирләр Советинин сәдри Рәһимовун ады мәнзил алвериндә һаллананда, ону дәјишмәк һаггында гәрар чыхарылды. “Правда” гәзети алверчи сәдри биабыр етмишди. Мустафајевин вердији намизәдләр бир-биринин ардынҹа чыхдаш едилди. Һеч бири Москванын хошуна ҝәлмәди. Хрушшов өзү гәрар вермәли олду: әјаләтдән олан һәким Назирләр Советинин сәдри тәјин олунду.
Аз кечмәмиш Москваја мәктублар ахышды. 1959-ҹу илин орталарында Мустафајевин јеринә Ахундов ҝәтирилди. Он ил һакимијјәтдә олду.
Һәр шеј гәфилдән дәјишди. Хрушшову истефаја ҝөндәрдиләр. Ермәнистан КП МК-нын биринҹи катиби вәзифәдән чыхарыланда Ахундов дөзмәди. Брежневә сәһһәти илә бағлы ишдән чыхарылмасы һаггында әризә илә мүраҹиәт етди.
“Гәдирбилмәз мүһәндисҹикләр”...
Тезликлә өлкәни биринҹи катибин истефасы илә бағлы шајиәләр бүрүдү. “Гарғалар леши һәмишә һисс едир”,- Ахундов өз мүавинләри һаггында дүшүндү. Исҝәндәров тез-тез Москваја учурду, јерини исти тутмаг үчүн адам ахтарырды. Әлиханов аз гала өзүнү биринҹи катиб кими апарырды, МК-да шөбәләри ҝәзир, катибләри Назирләр Советинин коллеҝијасына дәвәт едирди.
“Гәдирбилмәзләр, күчәдән ҝәтириб адам ичинә чыхартдым, мүһәндисҹикләр, көтүјә дә нәфис саланлар”... Ахундов јумругларыны дүјүнләди.
Брежневин Бакыја илк сәфәри вә Ахундова вердији өјүдләр
Елчиләрин чохлуғундан, јохса нәдән дејә билмәрәм,- Земтсов јазыр,- Москвада Ахундовсуз кечинмәјин мүмкүнсүзлүјү гәрарына ҝәлдиләр. Москваја чағырыб, тәлтиф етдиләр. Бу, Ахундовун биринҹи Ленин ордени иди. “Әлбәттә, Брежнев Хрушшов дејилди, тамам башга адамды. Ишләмәк олар. Суканов да сағ олсун, Ореанддан гајыдан Брежневи Бакыја ҝәлмәјә разы салды. 1965-ҹи илин ј
