Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Ермәнистан һакимијјәти 2008-ҹи илдән бу ҝүнә кими шәһәрин мәркәзиндә сәрбәст топлашмаға гојулан гадағаны арадан галдырды. Ермәнистан мүхалифти бир нечә ҝүн өнҹә Азадлыг мејданында етираз аксијасы кечириб. Өлкәдә демократијанын инкишафы илә бағлы бејнәлхалг аләмдән тәхминән ејни тәзјигләрлә үзләшән Ермәнистанын Азәрбајҹандан фәргли олараг, сәрбәст топлашмаг һүгугуна тәминат вермәси һеч шүбһәсиз мүәјјән мүсбәт нәтиҹәләр верәҹәк. Мөвзујла бағлы суалларымызы Ыҹтимаи Палатанын Координасија Шурасынын үзвү, сијаси експерт Зәфәр Гулијев вә АВП сәдринин мүавини Заһид Оруҹа үнванладыг:
- Ермәнистан һакимијјәти шәһәрин мәркәзиндә мүхалифәтин митинг кечирмәсинә шәраит јаратды. Бәс Азәрбајҹанда шәһәрин мәркәзиндә сәрбәст топлашмаға гојулан мәһдудијјәт нијә арадан галдырылмыр? Нијә шәһәрин мәркәзиндә аксијалара иҹазә верилмир?
“Һакимијјәт дахилдә вә хариҹдә ҝедән просесләрлә һесаблашмалы олаҹаг”
З.Гулијев:
- Бу суал илк нөвбәдә игтидара үнванланмалыдыр. Һәр һалда, Ермәнистанда игтидар һәм дахилдә, һәм дә хариҹдә сәсләнән тәләбләрлә бағлы ҝеҹ дә олса, адекват реаксија верди. Јәни бурада илк нөвбәдә игтидарын ирадәсини вурғуламаг лазымдыр. Азәрбајҹан игтидарында исә бу ҹүр һазырлыг, истәк һисс олунмур. Һесаб едирәм ки, демократија илә бағлы тәләбләр даими сәсләнсә, Азәрбајҹан иҹтимаијјәти бу мәсәләләрдә принсипиал олса, сонда бу һүгугу әлдә едәҹәк. Хариҹи гүввәләр дә бу мәсәлә илә бағлы сон вахтлар һакимијјәтлә данышыглар апарырлар. Бәзи мәлуматлара ҝөрә, һакимијјәтдә дә бу барәдә мүзакирәләр ҝедир. Ҝүман етмәк олар ки, һәм дахилдә, һәм дә хариҹдә принсипиал мөвге сахланылса, ола билсин, Азәрбајҹанда да јахын заманларда дөнүш олсун.
“Бакыда аксијалар үчүн мејдан галмајыб...”
З.Оруҹ:
- Сәрбәст топлашмаг азадлығы һаггында Конститусијадакы мүддәанын мүхтәлиф сијаси даирәләрдә фәргли интерпретасијасындан сонра Конститусија Мәһкәмәси бу мәсәләјә бахараг, бөјүк шәрһ һазырлајыб. Амма бу мәсәлә әтрафында полемикалар һәлә дә давам етмәкдәдир. Јәни вәтәндашын конститусион һүгугунун ҝерчәкләшдирилмәси үчүн хәбәрдаредиҹи мәктубу ҝөндәрмәклә кифајәтләнәрәк, истәнилән јердә вә заманда аксијаны кечирә биләҹәји илә бағлы мәсәлә һәлә дә мүзакирә олунур. Бу мәсәлә илә бағлы о заман да һүгуги мүстәвидә јекдил бир фикир олмады. Бундан сонра Авропа Шурасынын Венесија Комиссијасы, АТӘТ-ин Демократик Тәсисатлар вә Ынсан Һаглары Бүросу, еләҹә дә һакимијјәтин бирҝә ишчи групу шәклиндә фәалијјәти олду. Бу мүзакирәләрдән сонра “Сәрбәст топлашмаг азадлығы һаггында” гануна хејли дәјишикликләр едилди. Амма јенә дә шәһәрин мәркәзинин митинг мејданы олуб-олмамасы әтрафында консенсус тапылмыр. Она ҝөрә дә мән истәнилән гүввәнин бу истигамәтдә ҹәһдләрини ҝөрәндә, өзүм-өзүмә дүшүнүрәм ки, ахы бу мәсәлә сијаси-һүгуги мүстәвидә һәллини тапмајыб. Она ҝөрә дә бу мәсәлә илә бағлы һакимијјәт вә сијаси гүввәләр әтрафында бир консенсус тапылмалыдыр ки, сөһбәт конститусион һүгугун һарада вә неҹә ҝерчәкләшмәсиндән ҝедир.
Диҝәр тәрәфдән, Ермәнистанын һәр һансы мәсәләдә Азәрбајҹана нүмунә ҝөстәрилмәсинин тәрәфдары дејиләм. Чүнки бу дөвләт ишғалчыдыр вә онун дахили һәјатында “демократик” кими ҝөрүнән ҹәһдләр Азәрбајҹана тәтбиг олуна билмәз. Ермәнистан бу контекстдә Азәрбајҹандан үстүн мөвгејә гојула билмәз. Һәм дә она ҝөрә ки, биз узун мүддәт Ермәнистанда азадлыгларын боғулмасыны ҝөрмүшүк. Сәркисјан режими сүнҝи илә һакимијјәтә ҝәлиб вә елә сүнҝүнүн дә үстүндә отуруб. Бу бахымдан, Ермәнистанын Азадлыг мејданында аксија кечирмәјә имкан вердијинә ҝөрә демократикләшдијини дүшүнәнләр јанылырлар. Азәрбајҹанда Азадлыг мејданында дөвләт әһәмијјәтли тәдбирләрдән башга аксијаларын кечирилмәси јасаг олунуб. Мән ЈАП-ын тимсалында да бу мејданда сијаси мәгсәдли митингин кечирилдијини ҝөрмәмишәм.
Әлбәттә, марағындајам ки, Азәрбајҹанда сәрбәст топлашмаг азадлығыны ән јүксәк сәвијјәдә тәләб едән гүввәләр бу һүгугу ҝерчәкләшдирсинләр, бунун үчүн оптимал мәканләр тапылсын. Амма һазырда Бакынын ири аксијалар кечирмәк үчүн мејданлары галмајыб. Ынфраструктур гуруҹулуғу елә сәвијјәјә чатыб ки, максимум мин нәфәрин бир јерә топлашмасыны тәмин етмәк олар.
Нијә Азәрбајҹанда “јох”, Ермәнистанда “һә”?
- Адәтән һакимијјәт белә тәблиғат апарыр ки, Ермәнистанда игтидардан наразыларын сајы чохдур, Азәрбајҹанда исә әксинә, һакимијјәтдән наразы електоратын аз олдуғу билдирилир. Неҹә олур, наразыларын даһа чох олдуғу Ермәнистанда һакимијјәт сәрбәст топлашмаг азадлығыны тәмин едир, амма наразыларын аз олдуғу Азәрбајҹанда бундан јајынылыр?
З.Гулијев:
- Ермәнистандакы сон иҹазәли аксијада тәхминән алты-једди мин инсан иштирак едирди. Бу рәгәм исә ону ҝөстәрир ки, Ермәнистанда наразылығын сәвијјәси о гәдәр дә јүксәк дејил. Һәр һалда, Азәрбајҹанда иҹазәли митинг оларса, бу рәгәмдән гат-гат чох инсан топлашаҹаг. Азәрбајҹанда наразыларын сајынын чох олмасына бахмајараг, өлкәмиз Ермәнистандан даһа варлы олдуғундан, биздә даһа ҝүҹлү полис режими јараныб. Азәрбајҹан игтидары һәм полис, һәм пул ресурсларына ҝөрә даһа сәрт даврана биләр. Она ҝөрә дә Азәрбајҹан һакимијјәти бир чох мәсәләләрдә ҝүзәштә ҝетмир. Амма сонда һакимијјәт дахилдә вә хариҹдә ҝедән просесләрлә һесаблашмалы олаҹаг.
З.Оруҹ:
- Фундаментал һүгуглар үчүн мәканлар даими мүәјјәнләшдирилир. Бунлар ҝерчәк сијаси гүввәләрин нисбәтинә, онларын сосиал базасынын вәзијјәтинә ујғун едилмир. Бу мәнада Ермәнистан вә Азәрбајҹанын сосиал һәјатынын тәһлили зәмининдә ја артыг, ја да аз сәвијјәдә наразылар ҝөрәҹәксиниз. Амма Азәрбајҹанда сосиал, мүлкијјәт, һәр һансы игтисади просесләрин ҝедишиндән наразы инсанларын олдуғуну һакимијјәт инкар етмир. Амма бу ҝүн мүхалифәтин вердији бәјанатлар өлкә
