БИР НЕҸӘ ИЛӘ НӘ ДӘЈИШДИ КИ...
Журнал Британијанын лејборист партијасындан олан сијаси хадим Ҹек Строунун бир неҹә ил өнҹә галмагал јарадан фикрини јада салыр. Ҹәнаб Строу дејәндә ки, о, үнсијјәт заманы мүсәлман гадынларын үзләрини аҹыг ҝөрмәјә үстүнлүк верәрди, чүнки о, сифәтини ҝөрмәдији адамла үзбәүз данышанда өзүнү нараһат һисс едир, бу, либераллары шока салмышды. О, бундан артыг нәсә истәјә билмәзди, бу, она бәнзәјирди ки, јенијетмәдән дилини ҝөстәрмәсини вә јахуд орта јашлы кишини тәһгир едәҹәк башга бир шеј истәјәсән. Мүзакирәјә чыхарылан вәзијјәтин сәбәби дәб мәсәләси јох, инанҹ иди. Амма инди Авропанын бир сыра һөкумәтләри ҹәнаб Строунун истәдијиндән дә ирәли ҝедирләр. Белчика вә Франса башда олмагла бир чоху үз ортүјү олан нигаба вә бүтөвлүкдә бургаја гадаға гојмағы планлашдырырлар.
ТӘҺГИР ОЛУНАН АВРОПАЛЫЛАР
Авропалыларын бургаја дүшмәнчилији баша дүшүләндир. Бу, онлары тәкҹә гадын үзүнүн ҝөзәллијини ҝөрмәкдән мәһрум етмир; бу һәм дә Авропа, хүсусилә Франса мәдәнијјәтинин дәринликләриндән ҝәлән секулјаризми тәһгир едир.
«Тһе Еҹономист» јазыр ки, бу дүшмәнчилијин бир сәбәби дә Ислам фундаментализминин онларын јашадығы дүнјәви ҹәмијјәтә һүҹумудур. Бурга тәһлукәсизлији тәмин етмәли олан полисин ишини дә чәтинләшдирир. Көрфәздән вә ја Әфганыстандан узагларда јетишмиш инсанда үнсијјәтдә олдуғу кәсин сифәтини, үз ифадәсини ҝизләтмәси нараһатлыг јарадыр. Баш өртүјүндән фәргли олараг бурга гадын азадлығынын мәһдудлашдырылмасы кими ҝөрүнүр.
Бурга бир чох авропалыларын нәзәриндә репрессија вә мүсәлман гадынларын әзаб чәкмәсинин символудур. Һәрчәнд, чох ҝүман ки, мүсәлман гадынларын әксәр һиссәсинин бу мәсәләдә сечим имканы јохдур, онларын бәзиси полисә дејир ки, бурганы истәмәјәрәк дашыјырлар.
Бу да вар ки, һәтта демократик дөвләтләр белә вәтәндашларына истәдикләрини ҝејинмәјә мүтләг һүгуг вермирләр. Нәјин јол верилән, нәјин тәһгиредиҹи тәрз сајылмасы вә ја нәјин тәһлүкәли олмасы илә бағлы консенсуслар һәмишә дәјишир. Бир чох өлкәләрдә инсанлар күчәдә лүт ҝәзә билмәз. Вә авропалылар да бу гадағаны ајдын шәкилдә гәбул едирләр. Бу јахынларда кечирилән сорғунун нәтиҹәләринә ҝөрә, бу гадаға илә Франсада (70%), Испанијада (65%), Бөјүк Британијада(57%) вә Алманијада(50%) даһа чох инсан разылашыб. Даһа бөјүк мәдәни вә дини азадлыға малик Америкада (33%) гадағанын «леһинә» сәс верәнләр азлыгда галыблар.
БУРГАНЫ МӘТАНӘТЛӘ ҺӘЗМ ЕДИН
«Тһе Еҹономист» белә јазыр вә әлавә едир ки, даһа ҝүҹлү, кечәрли аргумент јохдурса, либерал ҹәмијјәтләр инсанлара истәдикләри шеји ҝејмәләрини гадаған етмәмәлидирләр. Бу һалда гадағаја сәбәб үч аргумент дә – тәһлүкәсизлик, сексуал бәрабәрлик вә секулјаризм дуруш ҝәтирмәјәҹәк. Чүнки лазым олан анда тәһлүкәсизлик үчүн гадындан өртүјүнү чыхармасы тәләб едилә биләр. Сексуал бәрабәрлик мәсәләсиндәсә аиләдә зоракылығын өнләнмәси үчүн гүввәдә олан ганунларын реаллашмасы гадынлары даһа јахшы мүдафиә едәрди, нәинки онларын истәкләринин әлејһинә күчәдә неҹә ҝејинмәләри һаггында јени ганунлар гәбул етмәк.
Секулјаризм аргументинә ҝәлдикдә, авропалылар башгаларынын дини гајдаларыны күчәдә нүмајишини истәмәсәләр белә, толерант олмалары барәдә иддиалары тәләб едир ки, буна да дөзсүнләр.
Һәр һалда, Авропа һөкумәтләринин гадынларын бурга ҝәздирмәләрини мәһдудлашдыраҹаг ганун гәбул етмәк имканлары да вар. Мәсәлән, һаким мәһкәмәдә олдуғу кими, мәктәбдәдә шаҝирд мүәллимин үзүнү ҝөрә билмәлидир. Авропалылар буну да етираф етмәлидирләр ки, бурганы севмәмәләринә рәғмән, онун јерли-дибли гадағасы Гәрб мәдәнијјәтинин һәр заман бүтүн ҝүҹү илә мүдафиә етдији шәхси азадлыгларын позулмасы демәкдир. Франсызлар, еләҹә дә һамы буну билмәлидир ки, Волтер бу вәзијјәтдә дејәрди:
«Мән сәнин ҝејимини бәјәнмирәм, амма һәјатым баһасына олса белә, ону ҝејинмәк һүгугуну мүдафиә едәҹәјәм».
Шаһназ Бәјләргызы /Азад.Р
