Әһли Бејт - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Иран Ислам Ҹүмһуријјәтинин Азәрбајҹан республикасындакы сәлаһијјәтли сәфири Мөһсин Пакајин ИГНА-нын хүсуси мүхбири илә мүсаһибәсиндә Али-Сәудун Һәҹҹ мәрасими мәсәләсинә мәнфи вә авторитар јанашмасы, бу ибади-сијаси ајинин иҹрасында тәхрибат, саботаж јаратмасы вә идарәчилији баҹармамасындан данышды.
Иран Ислам Ҹүмһуријјәтинин Азәрбајҹан республикасындакы сәлаһијјәтли сәфири Мөһсин Пакајин вурғулады: Үмумдүнја Әһл-Бејт (ә) Ҹәмијјәти, Ислами Сүлһ Тәшкилаты вә ТӘГРИБ (Мәзһәбләрин Јахынлашмасы) тәшкилаты дини дипломатијанын тәтбиги, Ислами өлкәләрин алимләри вә зијалылары илә әлагә јаратмаг јолу илә Мина фаҹисәсинин мүхтәлиф ҹәһәтләринин ишыгланмасында тәсирли рол ифа едә биләрләр.
Мина фаҹиәсиндән бир ил өтмәсинә бахмајараг нә үчүн Әрәбистан дөвләти һәлә дә бу фаиҹә барәдә јаранан суаллара доғру вә шәффаф бир ҹаваб вермәмишдир?
Һәгигәт будур ки, Ислам дүнјасынын бу фаҹиәнин барәсиндә чохлу суаллары вар. Дүнја мүсәлманлары Әрәбистан шаһларынын сәтһи вә гејри-мәнтиги бәһанәләриндән гане олмајыб вә һәлә дә Мина фаҹиәсинин сәбәбкарларынын ҹәзаланмасыны вә рәсми Әрәбистанын бу барәдә Ислам үммәти вә фаҹиә гурбанларынын аиләләриндән үзр диләмәјини ҝөзләјирләр. Рәсми Ријаз исә бу ағыр вә дәрдли һадисә барәдә өз мәсулијјәтини гәбул етмәк истәмир вә елә буна ҝөрә дә бу ҹинајәт илә бағлы дүнја халгларына шәффаф бир ҹаваб вермир.
Мина фаҹиәсиндә шәһид верән диҝәр өлкәләр дә Иран Ислам Республикасы гәдәр бу һадисәни тәгиб етдиләрми, әҝәр етмәдирләрсә, бу лагејдлик вә етинасызлығын сәбәби нәдир?
Шүбһәсиз ки, бу фаҹиәдә шәһид верән диҝәр өлкәләр дә һәлә дә дәрлидирләр, бу аҹы дәрдлә јашајырлар вә бу бөјүк гәми унуда билмәзләр. Бу һадисәдә Аллаһ евинин минләрлә зијарәтчисинин өз ҹаныны итирмәси кичик бир мәсәлә дејилдир. Мүмкүндүр ки, бәзи өлкәләрин Сәудијјә дөвләтинә бағлы вә онлардан асылы олдуглары үчүн бу мәсәләни тәгиб етмәкдән әл чәксинләр вә бәзи өлкәләр дә арзуолунан нәтиҹәни әлдә едә билмәјәҹәкләриндән наүмид олуб Иран гәдәр бу мәсәләнин ардына дүшмәсинләр, амма Ислам дүнјасы вә Ислами Әмәкдашлыг Тәшкилаты бу зәиф өлкәләрин јеринә бу мәсәләни тәгиб етмәли вә иҹазә вермәмәлидирләр ки, шәһид һаҹыларын ганы ајаг алтында галсын, тапдалансын вә Иран да бу зәминдә өнҹүл олмалыдыр.
Мина фаҹиәсинин шәһидләринин хатирәсини әбәдиләшдирмәк вә бу фаҹиәнин гурбанларынын аиләләринин гәминә шәрик олмаг вә онлара тәсәлли вермәк үчүн нә етмәлијик?
Өнҹә Иранын өзүндә Мина фаҹиәсинин шәһидләринин хатирәсини әбәдиләшдирмәк үчүн програм вә лајиһә һазырламаг вә бу програмын иҹрасы үчүн бүдҹә ајырмаг лазымдыр. Һәр бир тәшкилатын тәркибиндә мәдәни бир шөбә јарадылмалы вә бу шөбә Мина фаҹиәсинин шәһидләринин хатирәсини даим јашатмалы вә һәр бир фүрсәтдә бу ҹинајәтин амилләрини вә сәбәбкарларыны мәһкум етмәлидир.
Иранын хариҹиндә исә бүтүн Ислами өлкәләр вә әлагәли грумлар Мина фаҹиәси мәсәләсини тәгиб етмәк үчүн тәшвиг олунмалыдырлар.
Һәмчинин Иранын дахилиндә тәблиғат тәшкилатлар Мина фаҹиәсинин мүхтәлиф ҹәһәтләрини сәнәдли филмләр әсасында ишыгландырмалы, Иран вә дүнја халгына чатдырмалы вә онлары сәудијјәлиләрин залиманә сијасәтләриндән аҝаһ етмәлидирләр.
Бејнәлхалг даирәләрин бу һадисәнин тәгиб едилмәсиндә нә кими ролу ола биләр?
Шүбһәсиз ки, Ислами Әмәкдашлыг Тәшкилаты кими бејнәлхалг грумларын бу мәсәләдә тәсирли ролу олар биләр. Әлбәттә Сәудијјә дөвләти өз нүфузундан истифадә едәрәк чалышаҹаг ки, бу грумларын фәалијјәтини вә тәсирини зәрәрсизләшдирсин. Амма бу мәсәлә бизи ады ҝедән бејнәлхалг грумларла әмәкдашлыг етмәкдән чәкиндирмәмәли вә бу грумларын мәсуллары илә давамлы иш бирлијиндән наүмид етмәмәлидир.
Парламентләрарасы тәшкилатлар, хүсусилә дә Асијанын парламентләр арасы тәшкилатлары бу иш үчүн актив олмалы вә мүсәлман өлкәләри парламентләринин иштиракы илә кечириләҹәк гаршыдан ҝәлән пајыз сессијасында бу иҹлас сәудијјәли шаһлара тәзјигләр ҝөстәрилмәк үчүн әсас јерә чевирилмәлидир. Бу арада бу мәсәләдә НАМ-ын (Битәрәфләр Һәрәкаты) тәсирли ролу ола биләр. Һәмчинин Үмумдүнја Әһл-Бејт (ә) Ҹәмијјәти, Ислами Сүлһ Тәшкилаты вә ТӘГРИБ (Мәзһәбләрин Јахынлашмасы) тәшкилаты дини дипломатијанын тәтбиги, Ислами өлкәләрин алимләри вә зијалылары илә әлагә јаратмаг јолу илә Мина фаҹисәсинин мүхтәлиф ҹәһәтләринин ишыгланмасында тәсирли рол ифа едә биләрләр вә бејнәлхалг топлантылар тәшкил етмәклә өз вәзифәләринә әмәл етмәлидирләр.
Иран Ислам Республикасы бу ил Әрәбистанын гојдуғу шәртләрә бојун әјмәди, һаҹыларын әзәмәт вә вүгарыны горудур вә Һәҹҹә заир ҝөндәрмәди. Сизин фикринизҹә бу аддым (Әрәбистанын кимлијини ортаја гојмаг вә һәгигәтләрин ашкар олмасында) нә гәдәр тәсирли ола биләр?
Һәгигәт будур ки, Иран чох чалышды ки, мүзакирә јолу илә иранлы һаҹыларын Һәҹҹә езам едилмәсинин јолу бағланмасын. Амма Әрәбистан дөвләти өз саботажчылығы илә иранлы һаҹыларын бу ил Һәҹҹ мәрасиминдә иштирак етмәсинә мане ола билди. Башга сөзлә десәк, Әрәбистанын һәҹҹ назирлији вә Сәудијјә дөвләти иранлы һаҹыларын тәһлүкәсизлијинин горунаҹағы барәдә зәманәти вә һәмчинин бу иш үчүн иранлылара да лазым олан ихтијары вермәди. Иранлы һаҹыларын бу ил Һәҹҹ мәрасиминдә иштирак етмәмәси һәгигәтдә сәудијјәлиләрин вә рәсми Ријазын бу мәрасимин идарәсиндәки ләјагәтсизлијинә вә идарәчилији баҹармамасына етираз иди. Иранын бу аддымы бир нөв инсанлары ојатмаг вә ајдынлатмаг үчүн нәзәрдә тутулмушдур вә диҝәр өлкәләрин һаҹыларынын да Әрәбистанын ҹинајәтләринә гаршы ҝөзүачыг олмасы вә ојанмасында өз тәсирини гојаҹаг.
Сизин фикринизҹә Али Мәгамлы Рәһбәрин бу ил Һәҹҹ мәрасиминә үнванладығы исмарыҹ Али-Сәудун хәбис чөһәрисини рүсвај етмәк вә Әрәбистанын Һәҹҹ мәрасимини идарә етмәкдә ләјагәтсизлијини ҝөстәрмәк үчүн нә гәдәр тәсирли олаҹагдыр?
Ислам Ингилабынын Али Мәгамлә Рәһбәри Һәзрәт Ајәтуллаһ Үзма Сејјид Әли Һүсејни Хаменеинин мүбарәк Һәҹҹ мәрасими астанасында бүтүн дүјна мүсәлманларына вә Бејтуллаһул-Һәрамын һәҹиләринә үнванладығы исмарыҹ чох тәсирли ишарә, ҝөстәриш вә мәгамларла долу бир исмарыҹ иди. Бу исмарыҹын әсас һиссәси сәудијјәлиләрин ҹинајәтләрини, бәзи аҹы һәгигәтләрин ифшасы еһтива едир, о ҹүмләдән Әрәбистан вә сионист режиминин ҝизли вә ашкар рабитәләрини, Ријазын ИШИД кими радикал ҹәрәјанлары вә террорчулары һимајә еләмисини вә Јәмәнин ҝүнаһсыз вә мүдафиәсиз мәзлум сивил вәтәндашларыны гәтлиам етмәсини вә буна охшар һаллары ачыглајыр. Бүтүн дүнја мүсәлманлары тәрәфиндән алгышла гаршыланан бу месаж ҝөстәрди ки, дүнја әһалиси Али-Сәудун анти-Ислам аддымларындан ҹана дојуб, нифрәт едир, сәудијјәлиләрә гаршы әсәбидирләр вә һәмчинин сәудијјәлиләрин мүсәлман өлкәләринин һаҹыларына гаршы һәјата кечирдикләри залиманә, авторитар вә мәнфи сијасәтә гаршы мүхалиф олдугларыны ҝөстәрмәк вә мүбаризә апармаг үчүн һазырдырлар.
Али Мәгамлы Рәһбәрин бу ајдын, ашкар, кәскин вә гүдрәтли месажы о гәдәр нүфузлу вә тәсир едири иди ки, Ислам дүнјасынын бүтүн алимләри, руһаниләри вә ајдынлары бу месажа реаксија вердиләр. Бунун нәтиҹәсиндә Сәудијјә дөвләтинин сионист режими илә тәһлүкәсизлик барәдә әмәкдашлығы кәскин тәнгид атәшинә тутулду.
Тәәссүфләр олсун ки, бу илин Һәҹҹ мәрасиминдә һаҹылара Исраил тәрәфин һазырладығы ҝуја тәһлүкәсизлик биләрзији дә верилиб. Бу да тарихдә өзләрини Һәҹҹин тәшкилатчыс сајанларын әтәјинә јапышан өмүрлүк гара ләкә вә арсызлыг дамғасы кими галаҹагдыр.
Мүсаһибәни һазырлады: Мүртәза Кәрими
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
