Әл-Гуранул-Әзим: Тәфсирчиләрин сөзләриндә һидајәт вә мөҹүзәләр" Мәһәммәд Садиг Әрҹунун китабларындан биридир. Бу китабда кечмиш вә мүхтәлиф дөврләрдәки тәфсирчиләрин үсуллары вә онларын бу елм саһәсинә аид јазыларынын хүласәси верилмиш вә Ислам тәлимләри изаһ едилмишдир.
Әрҹун бу китабда тәфсирчиләрин өз елм вә маарифини ҹәмијјәтә өтүрмәк үчүн китаб вә композисијаларында бүтүн сәјләрини әсирҝәмәјибләр. Онларын бу сәјләрлә үзәрләринә дүшән вәзифәни баҹардыглары гәдәр јеринә јетирдикләрини вә әлләриндән ҝәләни етдикләрини вурғуламышдыр. Әлләриндә олан һәр шеји Аллаһын китабынын тәфсири саһәсиндә мүзакирә вә арашдырма үчүн истифадә етдиләр.
Гуранын инсан үчүн нур вә һидајәт, бәшәријјәт үчүн әмр вә һидајәт, тәрәггијә дәвәт вә дүнја вә ахирәт сәадәтинә сәбәб олдуғуну вурғулајыр. Бу мәсәлә бу мүгәддәс китабын әбәдилијинин дәлили олдуғуну вурғулајыр. инсана елм вә билик үфүгләрини ачан бир һидајәтдир. Инсанлар "Аафаг" (варлыг аләминдәки) вә "Әнфус" (өз вүҹудларындакы) ајәләриндә варлығын сирләрини билмәк фүрсәти тапырлар.
Әрҹун да бу китабда дејир: "Гуранын һидајәти бу мүгәддәс китабын мәнәви мөҹүзәсинин сүтунудур. Бу елә бир китабдыр ки, дөврдән дөврә, нәсилдән-нәслә, бир мүһитдән диҝәринә һеч бир фәрги олмајан вә һикмәт саһиби Аллаһын назил етдији әбәди бир китабдыр.
“Гуранын тәфсир методуна бахыш” китабынын мүәллифи
Мәһәммәд Садиг Әрҹунун “Гуранын тәфсир методуна бахыш” адлы китабы вар. Бу китабда Гураншүнаслыг саһәсиндә тәдгигатчыларын вә фәалларын мүраҹиәт етмәли олдуглары мәсәләләри галдырыб. О, Гурани-Кәримин һидајәтини изаһ етмәк, Гуран ајә вә кәлмәләринин мәналарыны ифадә етмәк мәгсәди илә Гураншүнаслыг саһәсиндә тәдгигатчылары вә фәаллары Гураны дүзҝүн вә ајдын шәкилдә тәфсир етмәјә чағыран мәсәләләр галдырыб. Белә ки, Гуран тәфсиринин әгли вә елми атмосфери Гуранын өлүмсүзлүјүнү сүбут едән вә онун бәшәријјәт үчүн бир китаб, инсанларын һәјат тәрзинин вә Гурани-Кәримин тәрбијәси үчүн бир тәлимат олараг јерини сүбут едән бир истигамәтә ҝетсин. Ислам үммәтини Гуранын јанлыш вә азғын тәфсирләри илә мәшғул олмагдан еһтијаҹсыз едир.
Бу китабда о, Гуран ајәләринин ләјагәтини алчалдан вә мүасир елмин бахышларынын хош тәфсирини өзбашына тәгдим едән азғын нәзәријјәләрин тәһлүкәсиндән хәбәрдар етмишдир. Бу, Гуранын илаһи рәһбәрлијинә гајыдыша вә бөјүјән мүасир дөврү Исламын илк дөврләринә бағлајан Ислами Гуран арашдырмасынын тәгдиматына чағырыр.
Бу әсәрдә Әрҹунун мәгсәди Гуранын мөвҹуд тәфсир јолларыны мүсәлманлара танытмаг дејил. Чүнки бу мәсәлә арашдырылмаға лајиг дејил. Мәгсәд Гураны Исламшүнаслыгда орижинал вә лајигли јериндә гәрар вермәкдир.
О, илкин олараг вурғулајыр ки, Гуран һәлә дә әсас бир мәнбәдир ки, әрәб елм вә маарифинин шөбәләри ондан гајнагланыр. Ислам үммәтинин тәдгигатчыларынын она ҝөстәрдикләри диггәт исә ејни олмамышдыр. ибадәт вә лексик мәсәләләр саһәсиндә ајдын сәј ҝөрүрүк. Амма әгидә кими башга саһәләрдә бәзи тәфсирчиләр инсан дүшүнҹәләринин нәтиҹәләрини Гуран арашдырмаларына дахил едәрәк тәфсир ады илә тәгдим етмишләр.
342/
