АБНА24 Хәбәр Верир, Сон заманлар өлкәдә ағыр ҹинайәтләрин артмасына коронавирус пандемийанын да тәсири вар. Буну Азәрбайҹан Республикасында криминоҝен вәзиййәти Спутник Азәрбайҹан-а шәрһ едән психолог Рамин Һаҹыйев дейиб. Сон заманлар Азәрбайҹан Республикасында ағыр ҹинайәтләрин сайында артым мүшаһидә едилир. Һүгуг-мүһафизә органларынын йайдығы мәлумата ҝөрә, тәкҹә ийулун 11-дә Азәрбайҹан Республикасы әразисиндә 5 гәтл һадисәси төрәдилиб. Һадисәләри тәһлил едәндә мәлум олур ки, гәтлләр даһа чох аилә-мәишәт зәмининдә баш вериб. Оғул атаны, гардаш гардашы, әр арвадыны амансызҹасына өлдүрүб. Бәс инсанлары бу гәдәр гәддар, амансыз олмаға нә вадар едир? Өлкәдә пандемийа илә бағлы тәтбиг едилән карантин режиминин буна тәсири вармы? Психолог Рамин Һаҹыйев билдириб ки, сон заманлар тәтбиг едилән карантин режими инсанлары йахынлашдырыб. Јәни күчәйә чыхмаға гойулан гадаға сәбәбиндән инсанлар бир йердә даһа чох заман кечирир. Әҝәр әввәлләр һамы ишдә, күчәдә-баҹада олурдуса, инди һамы евдәдир. Бу да инсанларын психоложи вәзиййәтинә тәсир едир. "Инсанлар бирйердә вахт кечирдикҹә, бир-бирини нәдәсә иттиһам едир, бәзән көһнә мөвзулары актуаллашдырырлар. Чохдан бағланмыш мөвзулар, нә вахтса йашанмыш һадисәләр баш галдырыб даһа ағыр формада өзүнү бирузә верир", - дейән психолога ҝөрә, мүбаһисәләр әсассыз йаранмыр. Һәр биринин көкү олур. Бунунла йанашы, експерт һесаб едир ки, инсанлар арасында психоложи ҝәрҝинлийә кәнар амилләр дә тәсир ҝөстәрир. Коронавирус пандемийасы вә онун ҝәтирдийи стресс, карантин режими дә өз көмәкчи ролуну ойнайыр: "Јахын гоһумлар бир-биринә хәсарәт йетирирсә вә бу өлүмлә нәтиҹәләнирсә, бурада пандемийа дөврү дә бөйүк рол ойнайыр. Бу дөвр һәрәйә мүхтәлиф ҹүр тәсир ҝөстәрир. Инсанлар һәм сосиал-игтисади проблемләрин мәнҝәнәсиндә сыхылыр, һәм дә психоложи сарсынты кечирирләр", - дейән мүтәхәссисин сөзләринә ҝөрә, баш верән һадисәләрин арашдырылмасы заманы бәзиләринин аффект вәзиййәтдә төрәдилдийи ортайа чыхыр. "Аффект вәзиййәти инсанын һәр һансы һадисәнин тәсири илә өзүнә нәзарәти итирмәсидир. Бу заман инсан өзүнә вә йа диҝәрләринә хәсарәт йетирә, зәрәр верә биләр. Аффект сөзүнүн әмәлә ҝәлдийи "аффектус" йунан дилиндән тәрҹүмәдә дахили ҝәрҝинлик, һәйаҹан демәкдир. Аффект вәзиййәтиндә инсан реаллыгла бағлантысыны итирмиш олур, атдығы аддымларын, етдийи һәрәкәтләрин фәргиндә олмур. Анҹаг аффект вәзиййәтә дүшмәк инсанларын ҹинайәт төрәтмәсинә һагг газандырмыр", - дейән психолог ону да вурғулайыб ки, аффект вәзиййәтдән чыхдыгдан сонра инсан кимәсә хәсарәт йетирдийини, ҹинайәт төрәтдийини анлайыр. Бундан сонра исә башга бир психоложи вәзиййәт башлайыр. Бу заман инсан өзүнү ҝүнаһкар һисс едир вә елә ҝүнаһкарлыг һисси илә дә йашайыр. "Аффект вәзиййәтиндә олан инсан ишыгфорун гырмызы ишығынын белә фәргинә вармыр. Бәзән инсан дахилән һәр һансы бир мәсәләни о гәдәр шиширдә биләр ки, бу заман өз һәрәкәтләринә нәзарәти итирәр", - психолог дейиб. Сосиолог Ниҝар Әлизадә дә һесаб едир ки, пандемийа дөврү инсанлара сосиал-игтисади вә психоложи бахымдан тәсир едир. "Иш йерләринин фәалиййәтини дайандырмасы, мадди сыхынтыларын артмасы, хәстәлийә йолухма тәһлүкәси, йахынлары итирмәк горхусу инсанлары психоложи бахымдан ҝәрҝинләшдириб. Инсанлар арасында доғмалыг, мәрһәмәт, шәфгәт һиссләри галмайыб. Һәр кәс йалныз өз мадди мәнафейини дүшүнүр", - дейән сосиолога ҝөрә, өлкәдә артан ҹинайәткарлығын башлыҹа сәбәби инсанларын психоложи вәзиййәтинин гайдада олмамасыдыр. Сосиолог һесаб едир ки, психи бахымдан сағлам олан инсан ҹинайәткар ола билмәз. Она ҝөрә дә дөвләт, вәтәндашларынын психи сағламлығынын гайғысына галмалыдыр.
342/
