Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Октјабыр ајынын 28 доггузунҹу Имамәт нурунун шәһадәтә чатан ҝүнүдүр.
Биз АБНА олараг бу һүзнү илк өнҹә Заманын Саһиби Имам Мәһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин), о һәзрәтин һагг наиби Имам Хамнеји вә үмум дүнја мүсәлманлары илә бөлүшмәки өзүмүзә борҹ билирик.
Мөвзу илә бағлы зијарәтчиләримизин һүзуруна Имам барәсиндә сил-силәвари гыса анлајыш веририк
Имам Мәһәммәд Тәгинин (ә) һәјаты барәдә гыса мәлумат
Имам Ҹавадын (ә) һәмәсри олмуш хәлифәләр
Имам Мәһәммәд Тәги (ә) (Имам Ҹавад) Имам олдуғу мүддәт әрзиндә ики Аббаси хәлифәси илә, јәни Мәмун (193-218 һ.г) вә Мөтәсимлә (218-227 һ.г) бир дөврдә јашамышдыр. Ады чәкилән хәлифәләрин һәр икиси о Һәзрәти мәҹбури шәкилдә Мәдинәдән Бағдада ҝәтиздирмиш вә Мәмунун Имам Риза (ә) барәдә иҹра етдији сијасәти давам етдирәрәк ону пајтахтда сахламагла нәзарәт алтына алмышлар.
Хејир-бәрәкәтли бир тәвәллүд Имам Риза әлејһиссәламын аиләсиндә вә еләҹә дә, шиәләр арасында Имам Ҹавад (ә) хејир-бәрәкәтли бир ушаг кими адландырылмышдыр. Бу барәдә Әбу Јәһја Сәнани дејир: “Бир ҝүн Имам Риза әлејһиссәламын јанында идим. Бу вахт о Һәзрәтин азјашлы ушағы Ҹавад (ә) бизим јанымыза ҝәлди. Имам Риза (ә) бујурду ки,шиәләримиз үчүн ондан хејир-бәрәкәтли бир ушаг дүнјаја ҝәлмәмишдир.”
Имам Риза (ә) мүхтәлиф мүнасибәтләрдә, јери ҝәлдикҹә өз әзиз оғлуну бу ҹүр јад едирди. Белә ки, бу мәсәлә артыг шиәләрин һамысына бәлли иди. Ибн Әсбат вә Әббад ибн Исмајыл адлы ики шиәнин дедијинә ҝөрә бир дәфә онлар Имам Риза әлејһиссәламын һүзурунда оларкән Һәзрәт Ҹавады (ә) онларын јанына ҝәтирирләр. Онлар Имам Риза әлејһиссәламдан сорушурлар ки, бу, һәмин дедијиниз хејир-бәрәкәтли ушагдыр? Имам Риза (ә) онларын ҹавабында бујурур: “Бәли, бу, Исламда ондан хејир-бәрәкәтлиси доғулмајан һәмин ушагдыр.”
Әбу Јәһја Сәнани дејир: “Мәккәдә оларкән Имам Риза әлејһиссәламын һүзуруна ҝетдим. Ҝөрдүм ки, о Һәзрәт банан сојуб оғлу Ҹавада (ә) верир. О Һәзрәтә дедим: “Бу, һәмин хејир-бәрәкәтли ушагдыр?” О Һәзрәт ҹаваб верди ки, бәли, бу, һәмин ушагдыр ки, Исламда онун кимиси вә шиәләримиз үчүн ондан хејирлиси доғулмамышдыр.”
Илк бахышда бу һәдисдән белә баша дүшүлә биләр ки, Имам Ҹавад (ә) шиәләр үчүн бүтүн Имамлардан даһа хејирлидир. Хејр, бу белә дејилдир. Чүнки әлдә олан сүбутлар ҝөстәрир ки, бу һәдисдән мәгсәд Имам Ҹавадын (ә) доғуларкән шиәләрә хүсуси хејир-бәрәкәт әрмәған етмәсидир. Белә ки, Имам Риза әлејһиссәламын дөврү хүсуси бир мәрһәлә олмуш вә о Һәзрәт өзүндән сонракы Имамы тәјин етмәкдә кечмиш Имамларын һеч биринин үзләшмәдији бир сыра чәтинликләрлә үзләшмишдир. Чүнки бир тәрәфдән Имам Казимин (ә) шәһадәтиндән сонра Вагифиләр адланан бир дәстә шиә, мадди мәгсәдә ҝөрә Имам Риза әлејһиссәламын Имамәтини гәбул етмәмиш, диҝәр тәрәфдән дә, о Һәзрәтин (Имам Риза әлејһиссәламын) тәхминән гырх једди јашына гәдәр ушағы олмамасы Пејғәмбәрдән (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) олан һәдисдә шиә Имамларынын сајынын он ики нәфәр олуб онларын доггузунун Имам Һүсејнин (ә) нәслиндән олаҹағы фикринә әсасән, һәм о Һәзрәтин өз Имамәтини, һәм дә Имамәтин давам едәҹәјини суал алтына алырды. Вагифиләр дә, мәһз бу мәсәләни бәһанә ҝәтириб Имам Риза әлејһиссәламын Имамәтини гәбул етмәкдән имтина едирдиләр. Һүсејн ибн Гијама Васитинин бу барәдә Имам Риза әлејһиссәлама етдији етираз вә о Һәзрәтин она вердији ҹаваб бу мәсәләјә там бир сүбутдур.
Вагифиләрин башчыларындан олан Һүсејн ибн Гијамә Имам Риза әлејһиссәламы сонсуз гәләмә вериб она јаздығы мәктубда дејир: “Сәнин ушағын олмадығы бир һалда неҹә Имам ола биләрсән?” Имам Риза (ә) онун ҹавабында јазыр: “Сән һарадан билирсән ки, мәним ушағым олмајаҹаг? Анд олсун Аллаһа, бир нечә ҝүн кечмәз Аллаһ мәнә һаггы батилдән ајыран бир өвлад верәр.” Һүсејн ибн Гијамәнин (вә еләҹә дә диҝәр вагифиләрин) бу тәблиғ методу тәкҹә бунунла кифајәтләнмир вә бу мәсәләјә мүхтәлиф мүнасибәтләрдә дәфәләрлә ишарә едилирди. Имам Риза (ә) да өз нөвбәсиндә онларын бу сөзләрини, бу “сүбутларыны” ҹавабсыз гојмурду. Нәһајәт, Имам Ҹавадын (ә) доғулмасы бу ихтилафа сон гојур. Беләликлә дә, Имам Риза (ә) вә шиәләрин бу саһәдәки мөвгеји мөһкәмләнир, нәтиҹәдә шиәлијин етибары артыр.
Вагифиләр вә Имамәт нәслинин дүшмәнләринин бу барәдә олан вәсвәсәләри о дәрәҹәјә јетишмишди ки, һәтта Имам Ҹавадын (ә) анадан олмасы илә вагифиләрин бәһанәсинин кәсилмәсинә бахмајараг, Имам Риза әлејһиссәламын бәзи гоһумлары (һәсәд, пахыллыг вә дүшмәнчиликләри нәтиҹәсиндә) Һәзрәт Ҹавадын (ә) о Һәзрәтин оғлу олмамасыны иддиа етдиләр. Онлар инсанлыға јарашмајан вә Исламдан узаг олан бу төһмәтләриндә өз ҝизли фикирләрини үзә чыхармаг үчүн ата илә оғул арасында сифәт рәнҝинин охшарлығынын олмамасындан башга һеч бир бәһанә тапмадылар. Имам Ҹавадын (ә) рәнҝинин гарабуғдајы олмасыны бәһанә ҝәтириб дедиләр: “Бизим арамызда рәнҝи гарабуғдајы олан бир Имам олмамышдыр!” Имам Риза (ә) онларын ҹавабында бујурур: “О, мәним оғлумдур.” Онлар дедиләр: “Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) физиономика (инсанын әһвалыны үзүнүн ифадәси вә бәдәнин һәрәкәтләри илә тәјин етмә үсулу) илә мүһакимә едәрди. Бизимлә сәнин аранда да (бу ушағын сәндән олуб-олмамысы барәдә) физиономикләр һөкм вермәлидирләр.” Имам Риза (ә) (мәҹбур олуб) бујурду: “Сиз онларын (физиономикләрин) ардынҹа адам ҝөндәрин, анҹаг онлара нә үчүн дәвәт етдијинизи демәјин. Мәнә галса, бу ишә әсла әл атмарам.” Бир ҝүн гәрар гојулдуғу кими Имам Риза әлејһиссәламын әми, гардаш вә баҹылары бир бағда отурур, о Һәзрәт өзү исә ҝениш вә јун палтар ҝејәрәк башына папаг гојмуш вә бағы белләмәклә мәшғул иди. Санки о Һәзрәт бағбан олуб орадакылара һеч бир гарышаҹағы јох иди. Бу вахт Имам Ҹавады (ә) ҝәтириб физиономикләрдән отуранларын арасындан онун атасыны тәјин етмәләрини истәјирләр. Физиономикләрин һамысы бир нәфәр кими деди ки, онун атасы бурада јохдур, анҹаг бу отуран онун атасынын әмиси, бу, өз әмиси, бу да бибисидир. Әҝәр атасы да бурададырса, онда мүтләг (Имам Риза әлејһиссәлама ишарә едәрәк) чијниндә бел тутуб бағын ортасында дајанан о киши олмалыдыр. Чүнки онларын икисинин дә, балдыры ејни ҹүрдүр. Бу вахт Имам Риза (ә) ҝәлиб онларын јанында отурур. Физиономикләрин һамысы дејирләр ки, онун атасы бу кишидир. Бунун ардынҹа Имам Риза әлејһиссәламын әмиси Әли ибн Ҹәфәр јериндән галхыб Имам Ҹавадын (ә) додагларындан өпәрәк деди: “Шәһадәт верирәм ки, сән Аллаһ дәрҝаһында мәним Имамымсан.”
Беләликлә, Имамәтлә дүшмән оланларын Аллаһ нуруну сөндүрмәк үчүн гурдуглары планлар бир даһа боша чыхыр вә Аллаһ-таала јенидән онлары рүсвај едир.
Азјашлы Имам Имам Ҹавад (ә) ушаг јашларында Имамәт мәгамына јетишмиш илк Имам олдуғундан, о Һәзрәтин һәјатыны мүталиә едәркән ирәли чыхан илк суал бу олур ки, кичик бир ушаг мүсәлманларын рәһбәрлик вә Имамәт мәсулијјәтини неҹә өз өһдәсинә ҝөтүрә биләр? Инсан бу јашда оларкән Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) ҹанишини олмасы камалына чата биләрми? Кечмиш үммәтләрдә дә, белә бир һадисә олубму?
Бу саллара ҹаваб вермәк үчүн нәзәрә алмаг лазымдыр ки, дүздүр, инсанын әгли вә ҹисми ҹәһәтдән өмрүнүн өзүнәмәхсус чичәкләнмә дөврү вардыр вә инсан һәмин вахта јетишдикдә, әгл вә ҹисми ән камил һәддә чатыр. Анҹаг нә ејби вар ки, һикмәт вә јенилмәз гүдрәт саһиби олан Аллаһ бәзи мәсләһәтләрә ҝөрә бу просеси бир сыра хүсуси бәндәләри үчүн гыса бир вахт әрзиндә ҝәтириб чатдырсын? Бәшәријјәт тарихиндә лап гәдим дөврләрдән бу ҹүр үмуми гајдадан истисна олан шәхсләр олмуш вә Аллаһ-тааланын хүсуси лүтф вә мәрһәмәти сајәсиндә кичик јашларындајкән Имамәт вә халга рәһбәр олмаг мәгамына јетишмишләр. Бу мәсәләни даһа јахшы изаһ етмәк үчүн ҝәлин бу истисналардан бир нечәсини нәзәрдән кечирәк.
Гурани-Кәрим Һәзрәт Јәһја әлејһиссәламын пејғәмбәрлији вә онун ушаг јашларындан Пејғәмбәр сечилмәси барәдә бујурур: “Биз ушаг икән она һикмәт (Аллаһ кәламынын инҹәликләрини анламаг, пејғәмбәрлик) вердик.”
