Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, 2015-ҹи илдән бу ҝүнә кими Сәудијјә Әрәбистаны вә мүттәфигләри Јәмәнә тәҹавүз едир. Һәрби тәҹавүз нәтиҹәсиндә он минләрлә инсан һәјатыны итириб, милјонларла инсан хәстәлијә мәһкум олуб вә мәҹбури көчкүн вәзијјәтинә дүшүб. Сәудијјә вә тәрәфдашлары дәниз вә һавадан блокада шәраитиндә олан Јәмәнә зәрури әрзаг вә тибби ләвазиматын дахил олмасына мане олур. Һазырда блокада нәтиҹәсиндә милјонларла јәмәнли ағыр шәртләр алтында јашамаға мәҹбурдур. Буна бахмајараг, јәмәнлиләр дөјүш мејданында тәҹавүзкарлара гаршы мүбаризәни дә давам етдирирләр.
Башверәнләрәпаралелоларагтәрәфләрарасындаданышыглардадавамедир. Сонунҹу дәфә Исвечдә кечирилән данышыгларда тәрәфләр атәшкәс разылашмасы әлдә етсә дә бу ҝүн тез-тез позунтуларын олмасыны рәсмиләрин ачыгламаларында охујуруг. Eastnews.org Јәмәндә атәшкәс шәраити, һуманитар јардымлар, бејнәлхалг гурумларын сәссиз галмасы вә мөвзу илә бағлы диҝәр суаллары политолог Зәрдүшт Әлизадәјә јөнәлдиб:
Сәудијјә вә әрәб коалисијасында јер алан өлкәләрин Јәмәни ишғал етмәкдә әсас мәгсәд вә һәдәфләри нәләрдир?
– Јәмәндә һакимијјәт мәсәләсидир. Зејдиләри һакимијјәтдән кәнарлашдырмаг, Иранын тәсирини сыфыра ендирмәк вә орада өзләриндән асылы бир һөкумәт гурмаг. Ким өлкәни идарә едәҹәк? Бу мәсәлә јәмәнлиләрин өз ихтијарына бурахылса, тәбии ки һусиләр галиб ҝәләрди вә галиб дә ҝәләҹәкдиләр. Бирләшмиш Јәмәни идарә едәҹәкдиләр, өз истәдикләри кими. Мән демирәм ки, бу демократик олаҹагды, ја јох. Амма унутмајаг ки, һусиләрин тәмсил етдији зејдиләр Јәмәни 700-800 ил идарә едибләр. Та ки, кечән әсрин орталарындакы һәрби ингилаба гәдәр. Ондан әввәл Јәмәни һәмишә зејди имамлары идарә едибләр. Инди онлар јенидән һакимијјәтә ҝәлирләр. Амма буну Сәудијјә истәмир вә Сәудијјәнин ојунҹағы олан кечид шура кими сечилмиш президент Әбдүррабби Мәнсур Һади. Она ҝөрә онлар Сәудијјәдән асылы мүсәлман өлкәләринин гошунларыны јығыблар.
Сәудијјәнин силаһы чохдур вә бу өлкәјә ојунҹаг президенти бәрпа етмәк үчүн мүдахилә едә биләр. Зејдиләр дә буна мүгвимәт ҝөстәрирләр. Һәр ики тәрәф барышмаз мөвге тутуб. Сәудијјәнин мадди вә һәрби имканлары чох ҝенишдир. Зејдиләрин исә гәтијјәти вә дөјүшмәк габилијјәти. Она ҝөрә Јәмән бу ҝүн вәтәндаш мүһарибәси ҝирдабына дүшүб, инсани бир фаҹиә јашаныр, милјонларла инсан аҹлыг ичиндәдир, он минләрлә инсан өлүб, о ҹүмләдән ушаглар аҹындан өлүр. Вахташыры БМТ һәјәҹан тәбили чалыр. Атәшкәсә наил олур ки, һансыса һуманитар јардым ҝәлсин. Јәмәнин 3 мүһүм лиманы вар; Мукалла, Әдән вә Һудејдә. Бунларын һамысы демәк олар ки, артыг ишғалчыларын нәзарәтиндәдир. Һәлә ки, дөјүшләр ҝедир. Кимин галиб ҝәләҹәјини һеч кәс дејә билмәз.
Јәмәндә атәшкәс елан олунмасына бахмајараг һансы сәбәбә ҝөрә позунтулар тез-тез баш верир?
– Тәрәфләрдән һәр икиси атәшкәсә риајәт олунмасына мараглы олмалыдыр. Мәсәлән, Азәрбајҹанда атәшкәс 1994-ҹү илдә имзаланыб, мүтәмади позулур, амма бүтөвлүкдә Ермәнистан вә Азәрбајҹан рәһбәрлији атәшкәс режиминдән фајдаланырлар.
Бејнәлхалг гурумлар атәшкәсә риајәт олунмасына нијә нәзарәт едәҹәк һәрби гүввәләри бөлҝәјә ҝөндәрмирләр?
- БМТ Тәһлүкәсизлик Шурасынын һәрби әмәлијјат кечирилмәси барәдә гәрары 5 үзв өлкә тәрәфиндән разылашдырылмалыдыр. Һәр биринин вето һүгугу вар. Онлар исә истәмирләр мүдахилә етсинләр, чүнки БМТ-нин һәрби әмәлијјатлары чох баһа баша ҝәлир вә әсасән сәмәрәсиз олур. Она ҝөрә дә һеч кәс гарышмаг истәмир. АБШ-ын ојунҹағы олан Сәудијјә Әрәбистаны Јәмәнин ојунҹаг президентини мүдафиә едир. Фактики олараг орада зејдиләрә гаршы Гәрбин, АБШ-ын әмәлијјаты ҝедир. Зејдиләри Иранла јахынлыгда иттиһам едирләр. Зејдиләр бирбаша шиә олмасалар да Иранла мүнасибәтләри јахшыдыр. Буна ҝөрә чалышырлар ки, зејдиләри кәнарлашдырсынлар.
Һуманитар јардымларын бөјүк һиссәсинин Һудејда дәниз лиманы васитәси илә өлкәјә дахил олмасына манеәләр төрәдилир. Бәс БМТ бу һал гаршысында нијә даһа чевик аддымлар атмыр?
- Онлар бејнәлхалг тәшкилатларын тәзјиги алтында һуманитар әмәлијјатларын кечирилмәсинә разылашырлар. Диҝәр тәрәфдән гәләбә чалмаг, әкс тәрәфи әзмәк истәји даһа ҝүҹлү олур. Она ҝөрә дә бир тәрәфдән разылашырлар, диҝәр тәрәфдән дә атәшкәси позурлар.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
