Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлији: Инсанын батинини танымаг – инсаншүнаслығын ән мүһүм мөвзуларындандыр. Һәр бир инсан бу дүнјаја хүсуси истедад вә габилијјәтләрлә ҝәлир. Онун бу ҝизли истедадлары һәјатын мүхтәлиф һадисәләри вә әмәлләри сајәсиндә үзә чыхар вә чичәкләнәр. Бу, Аллаһын инсана вердији сәрмајәсидир ки, әҝәр ону өмрү боју үзә чыхарда билсә, камала чата биләҹәкдир.
Бәс нә едәк ки, бу камал сифәтләри үзә чыхасын?
1. Өзүнү танымаг һаггында тәфәккүр етмәк вә дүшүнмәк. Инсаны башга ҹанлылардан фәргләндирән тәк сифәти тәфәккүр вә дәрк гүввәсидир. Бу сәбәбдән Гуранда ағыл сөзү 18 дәфә, фикир сөзү 16 дәфә ишләнмишдир. Тәфәккүр сөзү 4 дәфә, елм вә билик сөзү исә 779 дәфә ишләнмишдир.
Инсанын вәзифәләриндән бири – өзүнү вә өзүнү әһатә едән аләми танымаг вә онун һаггында дүшүнмәкдир. “Аллаһ сизи аналарынызын бәтнләриндән һеч бир шеј билмәдијиниз һалда чыхартды вә сизә гулаг вә ешитмә гүдрәти, ҝөзләр вә ҝөрмә габилијјәти вә (бәдәнин һиссијјатыны идарә етмәк үчүн) үрәкләр верди ки, бәлкә шүкүр едәсиниз”. (“Нәһл” 78). Инсан әҝәр өзүнү таныјарса, әтрафында олан мүһити таныјар, Аллаһыны вә бу дүнјаја ҝәлмәсинин һәдәфини таныјар.
2. Елмини артырмаг. Әҝәр Гуран тәфәккүр етмәјә ҝөстәриш верирсә, демәли елм гапыларынын ачылмасыны јолунун мәһз бу саһәдә олдуғуну билдирмәк истәјир. Анҹаг Гуран буну да вурғулајыр ки, һәр елм инсаны инкишаф етдирә билмәз. Анҹаг инсанын инкишафына фајда верән елмләр она камал сифәтләрини әлдә етмәкдә јардым едә биләр. Алимләрин нәзәринә ҝөрә, инсана фајда верәҹәк елм – Илаһи елмдир. Белә бир инсанын бүтүн сәј вә чалышмасы Аллаһ јолунда олар. Онун разылығыны әлдә етмәк истәјәр.
“Һәгигәтән Биз Ибраһимә даһа өнҹә (Муса вә Һарундан габаг, төвһид вә Илаһи маариф барәсиндә дәрс алмадан) она лајиг бир ағыл-камал вә фитри һидајәт әта етдик вә Биз она (онун бүтүн мәнәви сифәтләринә вә һәјат тәрзинә әзәлдән) бәләд идик”. (“Ибраһим” 51).
3. Һаваји-нәфсин ардынҹа ҝетмәмәк. Ислам дини нәинки тәфәккүр етмәјә вә елми артырмаға ҝөстәриш верир, һәм дә инсана нәфсинә галиб ҝәлмәјин јолларыны да өјрәдир. Ону, нәфсани һиссләрини ағлынын контролу алтында сахламасынын јоллары илә таныш едир. Һәр ҹүр тәәссүбкеш тәфәккүрдән сахлајыр вә доғру јола һидајәт едир. “Вә беләҹә Биз сәндән әввәл һансы ҹәмијјәтә бир горхудан (пејғәмбәр) ҝөндәрдиксә, онларын наз-немәт ичиндә оланлары дедиләр: «Биз аталарымызы бир диндә ҝөрмүшүк вә биз онларын архасынҹа ҝедирик»”. (“Зухруф” 23).
“Онлара «Аллаһын назил етдијинә вә Пејғәмбәрә тәрәф ҝәлин» дејиләндә, «аталарымызын ҝетдији јол (онларын әгидә вә әмәлләри) бизә бәсдир!» дејәрләр. Ҝөрәсән аталары һәтта бир шеј билмәмиш вә (дүз јола) һидајәт олунмамыш олсалар белә(бунлар јенә дә кор-коранә сурәтдә онлары тәглид едәҹәкләр)?”. (“Маидә” 104).
Әҝәр гејд едилән бу үч әмәлләри јеринә јетирсәк, камал сифәтләрини әлдә етмәјә тәрәф һәрәкәт етмиш олар вә бу јолда аддым атмыш оларыг.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
