Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Азәрбајҹанда һакимијјәт чохдан бир аиләнин нәзарәти алтындадыр вә беләликлә дә, ијулда президент Илһам Әлијев парламентә вә президентлијә намизәдлик үчүн јаш сензинин ашағы салынмасыны тәклиф едәндә һөкүмәт тәнгидчиләринин бир чоху онун бу "мотивасијасыны" јеҝанә оғлу -19 јашлы Һејдәр Әлијевә сијаси карјера гурмаг истәји кими гијмәтләндирдиләр.
Әлијевләр аиләсинин үч өвладынын ән кичији олан Һејдәр дөрдүнҹү курс тәләбәсидир вә о, һәр һансы сијаси тәҹрүбәјә малик дејил. Анҹаг партиархал Азәрбајҹан үчүн бунун елә бир әһәмијјәти јохдур. Һаким аиләнин киши вариси олараг, атасы кими онун да бабасы вә адашы олан кечмиш президент Һејдәр Әлијев тәрәфиндән әсасы гојулан сијаси ирси давам етдирәҹәји ҝөзләнилир.
Һејдәрин анасы-52 јашлы Меһрибан Әлијева Һејдәр Әлијев Фондунун президентидир. О, 2005-ҹи илдән депутат вә президент Илһам Әлијевин рәһбәри олдуғу Јени Азәрбајҹан Партијасында (ЈАП) сәдр мүавинидир. Һејдәр Әлијевин баҹылары - 31 јашлы Лејла Әлијева вә 27 јашлы Арзу Әлијева да иҹтимаи фәалијјәтлә мәшғулдурлар.
Сентјабрын 26-да президент тәрәфиндән ирәли сүрүлән 29 дәјишиклик референдума чыхарылаҹаг вә бу дәјишикликләрин бир нечәсинин Һејдәр Әлијевә "сијасәтә өз төһвәсини вермәк үчүн" имканлар јарадаҹағы билдирилир.
Дәјишикликләрдән икиси депутатлыға намизәдин минимум јаш һәддини 25-дән 18-ә, президент күрсүсүнә намизәдлик үчүн јаш һәддинин 18-ә ендирилмәси илә бағлыдыр.
Үчүнҹү бир дәјишиклијә ҝөрә, президентин сәлаһијјәт мүддәти 5 илдән 7 илә галдырылыр.
Һејдәр Әлијев 22-23 јашларында оланда президент, ондан бир нечә ил сонра - 2020-ҹи илдә исә парламент сечкиләри кечириләҹәк.
Конститусијаја дәјишикликләрин бөјүк еһтималла гәбул олунаҹағы ҝөзләнилир, бунун үчүнсә өлкә үзрә 5.12 млн сечиҹи сәсинин 25 фаизиндән бир гәдәр чоху тәләб олунур.
Һәләлик нә президент, нә дә онун көмәкчиләри јаш сензинә дәјишиклијин мәһз Һејдәр Әлијевә ҝөрә референдума салындығыны ачыгламајыблар.
Һөкумәт вә онун тәрәфдарлары бәјан едибләр ки, дәјишикликләр савадлы вә перспективли ҝәнҹләрә имканлар јарадаҹаг вә бу, һөкумәтин дөвләт гуруҹулуғуна даир апардығы ислаһатларын тәркиб һиссәсидир.
"Шаһ Исмајыл Хәтаи 14, Македонијалы Исҝәндәр 20, Наполеон ондан азаҹыг артыг јашда дөвләт башына кечибләр. Бәшәријјәтин тарихини онларсыз тәсәввүр етмәк, садәҹә мүмкүн дејилдир",- дејә ЈАП сәдринин мүавини Әли Әһмәдов ијулун 28-дә парламентин рәсми гәзети олан "Азәрбајҹан" гәзетинә вердији мүсаһибәсиндә дејиб.
Һејдәр Әлијевин индијәдәк әлдә етдији јеҝанә наилијјәт 2013-ҹү илдә јахшы охудуғуна ҝөрә гызыл медал алан 238 тәләбәдән бири олмасыдыр.
Онун ады бејнәлхалг мигјасда 2010-ҹу илдә һалланмаға башлады. АБШ-ын "Wасһинҝтон Пост" гәзетиндә дәрҹ олунан арашдырма нәтиҹәсиндә мәлум олду ки, балаҹа Һејдәр һәлә 11 јашында оланда Дубајда дәјәри 44 милјон доллар олан доггуз мүлк алыб. Президентин аиләси бу арашдырма илә бағлы һәр һансы ачыглама вермәјиб.
Һејдәр Әлијев һазырда һөкумәт вә хариҹи әлагәләр үзрә кадрлар һазырлајан Азәрбајҹан Дипломатик Академијасында тәһсил алыр. Бу академијанын тәсисчиси вә ректору Әлијевин ана тәрәфдән бөјүк дајысы олан хариҹи ишләр назиринин мүавини Һафиз Пашајевдир.
Беләликлә дә, нәвә Һејдәрин имиҹинин формалашдырылмасына старт верилир.
2011-ҹи илдә һөкумәтјөнлү медиа онун инҝилис дили мүәллими Франсиз Монтенин "Јени Мүсават" гәзетинә вердији ачыгламасыны тиражлајыр: "Чох ағыллы, дәрракәли ушагдыр. Ҹәлд ишләјир, нүмунәви давраныр, президент оғлу олдуғуну әсла һисс етдирмирди",- дејә мүәллими дејиб.
Үч ил сонра, о, илк мүсаһибәсини Академијанын биринҹи курсуна дахил оланда верди, онун 2015-ҹи илдә илк дәфә сәсвермәдә иштирак етдији дә мүһум хәбәр кими јајымланды.
Бу ил сентјабрын 17-дә Сабирабадда президент Илһам Әлијевин дә гатылдығы реҝионал мүшавирә заманы 70 јашлы гадынын Һејдәр Әлијевин президент олмасы һаггында сәсләндирдији фикирләр һөкумәт вә һөкумәтјөнлү медиада тәблиғат, мүстәгил вә мүхалиф медианын тәнгид
објектинә чеврилди.
Камилхан Рүстәмова 54 јашлы Илһам Әлијевә "90 ил президент олмағы", ондан сонра Һејдәр Әлијевин президент сечилмәсини арзу етдијини билдирмишди.
Буна ҝөрә дә, мүхалифәт нүмајәндәләри иддиа едирләр ки, парламентә вә президентлијә намизәдликлә бағлы јаш сензинин ашағы салынмасынын анҹаг бир һәдәфи вар.
"Бу, Әлијев аиләсинин ән ҝәнҹ үзвүнүн сијасәтә јолуну ачмаг үчүндүр", - дејә Азәрбајҹан Халг Ҹәбһәси Партијасы (АХҸП) сәдринин мүавини Ҝөзәл Бајрамлы дејир.
ЈАП-чы депутат Низами Ҹәфәров исә дејиб ки, бунда тәәҹҹүблү һеч нә јохдур. О, Азадлыг Радиосунун Азәрбајҹан бүросуна мүсаһибәсиндә билдириб ки, Әлијевләр аиләси чох истедадлы аиләдир вә бу аиләнин дә нүмајәндәләри парламентә сечилә биләрләр.
"Дәјишикликләр ҝәнҹләр үчүн потенсиал имканлар јарадаҹаг",- Низами Ҹәфәров билдириб.
"Бу дәјишикликләр гејри-мүәјјән вә гејри- мүтәнасиб ҝөрүнүр. Јаш мәһдудијјәтинин индики һалда арадан галдырылмасы нөвбәти парламент сечкиләриндә һаким партијадан даһа ҝәнҹ намизәдләрин ирәли сүрүлмәси илә мараг доғураҹаг", - Сечкиләрин Мониторинги вә Демократијанын Тәдриси Мәркәзинин рәһбәри Анар Мәммәдли дејир.
Президент Администрасијасы сәсләндирилән иттиһамларла бағлы шәрһ вермәјиб.
ЈАП-чылардан фәргли олараг, Азәрбајҹандан олан сијасәтчиләрин һеч дә һамысы парламентин вә президентлијин ҝәнҹләр үчүн ачыг имканлар јарадаҹағына инанмыр.
"Чин императорлары арасында 3 јашлы ушаглар да олуб, амма онларын дөвләти идарә етмәк баҹарығы олмајыб, дөвләти онларын гәјјумлары идарә едиб. Бу дәјишикликләр дә Азәрбајҹанын гәјјумлар васитәсилә идарә едилмәсинә јол ачаҹаг",- дејә Азәрбајҹан Демократ Партијасы (АДП) сәдри Сәрдар Ҹәлалоғлу билдириб.
Үзв дөвләтләрин конститусијаларына дәјишикликләр үзрә рәј верән Авропа Шурасынын (АШ) Венесија Комиссијасы илкин рәјиндә парламент сечкиләри үчүн јаш сензинин ашағы салынмасында принсипҹә бир проблем олмадығыны бәјан едиб.
Ејни заманда билдирилиб ки, бу, өлкәдә дөвләт идарәчилијинин кејфијјәтинә мәнфи тәсир ҝөстәрәҹәк.
Үмумиликдә, Венесија Комиссијасы дәјишикликләрлә бағлы мәнфи рәј вериб вә билдириб ки, бу дәјишикликләр президентә инанылмаз сәлаһијјәтләр верәҹәк.
Тәклифләр гәбул олунса, президент Әлијевин парламенти бурахмаг вә нөвбәдәнкәнар сечкиләр елан етмәк сәлаһијјәтләри олаҹаг.
Биринҹи витсе-президент вә витсе-президентләр баш назирдән дә бөјүк сәлаһијјәтләрә малик олаҹаглар.
Һөкумәт рәсмиләри Венесија Комиссијасынын рәјини "тәләсик верилән рәј" адландырыб вә билдирибләр ки, бу, Авропа Шурасы Парламент Ассамблејасынын (АШПА) бәзи үзвләринин сифаришидир. Азәрбајҹан мүхалифәти сентјабрн 17-дә вә 18-дә референдум әлејһинә митингләр кечириб.
"Етираз едәнләр унудурлар ки, Алманија вә Маҹарыстан кими Авропа өлкәләриндә парламентә намизәдлик үчүн јаш сензи 18, Чехијада 21-дир",- һөкумәтјөнлү "азхебер.ҹом" сајтынын редактору Һаҹыбәј Һејдәрли билдириб.
Бәзи апарыҹы мүхалифәт нүмајәндәләри исә бу мүгајисәләр арасында һеч бир бағ ҝөрмәдикләрини билдирирләр.
"80 јашлы баш назирини дәјишмәјән һөкумәт чәтин ки ҝәнҹ нәсли парламентә бурахсын", - Мүсават башганынын мүавини Елман Фәттаһ белә дејир.
"Азәрбајҹан ганунвериҹилијинә ҝөрә, 25 јашы оланлар елә ҝәнҹ һесаб олунурлар, буна ҝөрә дә һөкумәтин јаш сензини 18-ә ендирмәси мәнтигли дејил". Буну Республикачы Алтернатив (РЕАЛ) Һәрәкатынын Идарә Һејәтинин үзвү Азәр Гасымлы билдирир.
Һөкумәт вә һөкумәтјөнлү ҝәнҹләр тәшкилатлары референдума дәјишикликләрин тәшвигаты илә бағлы кампанијалар апарыр. Онлардан фәргли олараг, бу, мүстәгил вә сијасәтә гатылмаг истәји олан ҝәнҹләри һеч дә һәвәсләндирмир.
Ҝәнҹ фәал Рәшадәт Ахундов дејир ки, дәјишиклик тәклифләринин сијаси ислаһатларла һеч бир әлагәси јохдур.
"МиллиМәҹлисазадсечкиләрләформалашмалыдыр. Азад сечкиләр кечирилмәјинҹә, парламентдә ҝәнҹләрин сајынын артырылмасы мөвҹуд реаллығы дәјишдирмәјәҹәк ",- дејә Нида Вәтәндаш Һәрәкатынын үзвү Рәшадәт Ахундов вурғулајыб.
Редакторун гејди: Лејла Мустафајева 2010-ҹу илдә Азәрбајҹанда парламент сечкиләриндә намизәд олуб. О сечкиләрин сахта кечирилмәси илә бағлы мәһкәмәјә мүраҹиәт едиб.
Лејла Мустафајева һазырда мүстәгил журналист кими фәалијјәт ҝөстәрир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
