Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- «2005-ҹи илин декабр ҝүнләриндән бириндә, дан јеринин сөкүлмәсинә бир-ики саат галмыш Австрија Мәркәзи банкынын мавихалатлы ишчиләри 30 милјонлуг әскинаслары тахта палетләрин үстүнә дөшәмәјә башладылар. Онлар Азәрбајҹан валјутасы олан манат әскинасларыны, бу јүкдән хәбәрдар оланларын дедикләринә ҝөрә, 38 тонлуг машынлара јүкләјирдиләр. Нөмрәсиз BМW автомобилләриндә полисләрин мүшајиәт етдији бу карван Вјананын чохәсрлик тарихи олан килсәләринин вә Һабсбург сарајларынын јанындан өтәрәк Словакија сәрһәдини кечди вә Братислава аеропортуна ҝәлди. Бурада сых бүрүнмүш палетләр Азәрбајҹанын Хәзәр дәнизи саһилләриндә јерләшән пајтахты Бакыја учаҹаг тәјјарәјә јүкләнди».
Kit Chellel вә Alexander Weber- ин «Bloomberg» сајтында дәрҹ олунмуш мәгаләсинин башланғыҹы детектив романларыны хатырлатса да, материалда сөһбәт тамамилә реал һадисәләрдән ҝедир.
«Bloomberg Markets» журналы һәлә декабр ајында јазырды ки, бу транш сәрт тәһлүкәсизлик тәдбирләринин мүшајиәти илә баш верән вә бејнәлхалг пул чапы илә мәшғул олан базарын башга траншларына бәнзәјирди.
Лакин Австрија прокурорлары дејирләр ки, бу алгы-сатгы Австрија Мәркәзи Банкынын рәсмиләри илә онларын Азәрбајҹандакы һәмкарларынын ортаг коррупсија сөвдәләшмәсинин бир һиссәси олуб.
18 МИЛЈОН ДОЛЛАР
Бу ишлә әлагәдар бу ил доггуз нәфәр рүшвәт вә «чиркли пуллар»ын јујулмасы иттиһамлары илә мүһакимә едилиб. Мүттәһимләр арасында Австрија Мәркәзи Банкы – «Oesterreichische Nationalbank»ын пул чапы саһәсиндәки подратчысы - «Oesterreichische Banknoten und Sicherheitsdruck GmbH» вә ја гысаҹа ОеBS ширкәтинин иҹрачы рәһбәрләри дә варды.
Австрија прокурорлуғу билдирир ки, мәркәзи банкын ишчиләри сонрадан рүшвәт үчүн истифадә олунаҹаг әлавә ҝәлир әлдә етмәк мәгсәдилә пул чапынын хәрҹләрини шиширдибләр. Прокурорлуғун сәнәдләринә әсасән, пул чапы үчүн контракты газанмаг мәгсәдилә Азәрбајҹан рәсмиләринин офшор банк һесабларына, даһа сонра исә Суријанын Мәркәзи Банкындакы һесаблара 14 милјон авро (вә ја 18 милјон доллар) көчүрүлүб.
ИКИ НӘФӘРИН ИШИНӘ ХИТАМ ВЕРИЛИБ
Мәгаләдә дејилир ки, октјабрын 3-дә Вјананын Ҹинајәт Мәһкәмәси 7 мүттәһими мәһкум едиб. Ики нәфәрин ишинә хитам верилиб. Бунлардан бири ОеБС-нин кечмиш сәдри вә банкын сабиг сәдр мүавини Wolfgang Duchatczek олуб. Пул чапы ширкәтинин кечмиш иҹрачы һәмсәдрләри Michael Wolf вә Johannes Miller исә тәгсирләрини етираф едибләр.
Мүәллифләр јазырлар ки, Австрија иши мәхфилик вә мүәмма пәрдәсинә бүрүнмүш пул чапы сәнајесинин гаранлыгларына ишыг салан надир һадисәләрдән биридир.
РҮШВӘТ ПУЛУН ӨЗҮ ГӘДӘР ГӘДИМДИР
«Валјута галмагаллары һәлә ерамыздан әввәл 650-ҹи илдән, илк пулу чап етмиш лидијалыларын заманындан вахташыры баш верир. 1278-ҹи илдә Philip de Cambio адлы бир инҝилис фунт сиккәләринә нормадан артыг мис гатдығы үчүн мүһакимә едилмиш, асылмыш вә шаггаланмышды» – дејилир мәгаләдә.
Алманија журналисти Klaus W.Bender-ин «Пул базарлары: Әскинас Чапынын Мәхфи Дүнјасы» (Монејмакерс: The Secret World of Banknote Printing) китабында охујуруг: «1920-ҹи илләрдә фырылдагчы португалијалы рәссам Артур Вирҝилио Алвес Реис Британијанын пул кәсән фирмасыны өзүнүн «Banco de Portugal» банкынын нүмајәндәси олдуғуна инандыра билмиш вә фырылдағын үстү ачыланадәк ширкәт она бир нечә милјон портәҝиз ескудосу вермишди.
ТОНЛАРЛА ПУЛ
Мәгаләдә гејд олунур ки, бу ҝүн пул әскинасларынын чапы ҝениш вә јүксәк технолоҝијалы бизнесдир. Һөкумәт аҝентликләри вә онларын фәрди подратчылары илдә 165 мин тон пул чап едирләр. Бу әскинасларын сахталашдырылмамасы үчүн онлара һолограмлар вә хүсуси рәнҝләр вурулур.
Бу иши ҝөрмәк бир чох өлкәләрин имканлары хариҹиндәдир вә буна ҝөрә дә дүнја әскинасларынын үчдә бири өзәл ширкәтләр тәрәфиндән чап олунур. Бу саһәдә сатышын 60 фаизинә саһиб олан үч әсас ширкәт мөвҹуддур: Британија фунтуну чап едән вә Инҝилтәрәнин Басингсток шәһәриндә мәнзилләнмиш «De La Rue Plc» (DLAR), Алманијанын «Giesecke & Devrient GmbH» вә Франсанын «Arjowiggins SAS» ширкәтләри.
Калифорнијада мәнзилләнмиш «Impacts.Ca.» мәсләһәт фирмасынын 2011-ҹи илә аид мәлуматына әсасән, пулкәсмә сәнајесинин үмуми дәјәри 1.3 милјард доллардыр.
ГЛОБАЛ ЧАПЧЫ
Мәгаләдә билдирилир ки, ОеBS бу саһәдә кичик ојунчу олса да, Австрија вә онун аврозона үзрә гоншулары үчүн илдә 600 милјон әскинас чап едир. Ширкәт һәмчинин Африканын мәркәзи банклары да дахил олмагла башга өлкәләрин дә пулларыны чап едир. Мәһкәмә материалларына әсасән, 2003-ҹү илдә Австрија Мәркәзи Банкынын шурасы Дуҹһатҹзек-и сәдр тәјин едәндә, фирма чәтинликләр ичиндә вурнухурмуш. Ширкәт өз мәһсулуну Авропа хариҹинә чыхармаг истәјир, лакин иткиләрә мәруз галырмыш.
Duchatczek бизнеси саһмана салмаг үчүн 65 јашлы Wоlf-у вә 51 јашлы Миллер-и ишә ҹәлб едир.
Мәгаләдә дејилир ки, 2004-ҹү илин сонларында Азәрбајҹан Республикасынын Мәркәзи Банкы өлкә валјутасынын дизајныны дәјишмәк гәрарына ҝәлир. ОеBS-ин сатыш үзрә директорларындан ханым Ралуҹа Танасесҹу сөвдәләшмәни әлдә етмәк мәгсәдилә Баклыја учур. Азәрбајҹанын банк рәсмиләри исә австријалылара тәклиф едирләр ки, пул чапынын хәрҹләринә 20 фаиз әлавә олунсун ки, сонрадан Азәрбајҹан тәрәфи бу фәрги мәнимсәјә билсин. Мәһкәмә динләмәсиндә 55 јашлы Tanasescu етираф едир ки, рәһбәрлијиндән иҹазә алдыгдан сонра бу сөвдәләшмәјә разылыг вериб.
ПУЛУ АЗӘРБАЈҸАН ХАЛГЫ ӨДӘЈӘҸӘК
«Бу пулу Азәрбајҹан халгы өдәмәли олаҹаг» –феврал ајында кечирилән мәһкәмә динләмәсиндә прокурор Волкерт Саҹкманн дејиб.
«Бу рәсми иттиһамнамәдә ады чәкилән, лакин һеч вахт мәһкәмә гаршысына чыхмајан ики нәфәр вар» – јазыр мүәллифләр. «Азәрбајҹан Мәркәзи Банкынын башчысы Елман Рүстәмов вә Сурија Мәркәзи Банкынын башчысы Адиб Мајалеһ-ә гаршы Австријада ҹинајәт иттиһамы ирәли сүрүлмәјиб. 62 јашлы Рүстәмов Вјана мәһкәмәсиндә онун вә она табе банкын башга ишчиләринин рүшвәт алдыгларына даир шаһидләрин сәсләндирдикләри иддиалара ҹаваб вермәјиб».
Kit Chellel вә Аlexander Wеbеr јазырлар ки, Азәрбајҹан банкынын нүмајәндәләри «Bloomberg News» сајтына да шәрһ вермәкдән имтина едибләр.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
