Имам Һүсејнлә (ә) ҝедәнләр вә галанлар

Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- Имам Һүсејн (ә) гијама башлајанда Куфәдә ән азы 100 мин Әһли-бејт (ә) ашиги дөјүшчү либасы ҝејмишди. Мәккә, Мәдинә, Бәсрә кими бөјүк шәһәрләрдә һара бахсајдын дөјүшчү ҝөрәрдин. Бу инсанлары мејдана чәкән бир тәрәфдән Језидин зүлмү, диҝәр тәрәфдән Имам Һүсејнин (ә) илаһи мәгамы иди. Һејрәтамиздир ки, бу јүзминлик ордудан сајы јүзә чатмајан кичик бир груп Имам Һүсејнлә (ә) сонадәк галды. Бу аҹы һәгигәтә мүнасибәтдә ики суал јараныр. Бири будур ки, бу бөјүк ҹәмијјәт нә үчүн Имамы тәк гојду? Икинҹи суал будур ки, бу чохлуғун кәнара чәкилдији бир заманда Имам Һүсејнлә (ә) чијин-чијинә өлүмүн ҝөзүнә дик баханларын һансы хүсусијјәтләри вар иди?

Ашура гијамынын сәҹијјәләриндән бири онун әзәмәти иди. Имам Һүсејн (ә) вә онун јолдашлары Језид гошуну тәрәфиндән тәһгир олунду, Шимр, Һәрмәлә, Әмр ибн Һәҹҹаҹ кими алчаг шәхсләр тәрәфиндән зәрбә алды. Онларын аилә-өвладлары үзүҹү бир тәнһалыгла әсир ҝөтүрүлдү. Имам Һүсејн (ә) јолдашлары илә намаза дајананда Куфә гошунундан белә сөзләр ешидилирди ки, сизин намазыныз гәбул дејил. Бу гошун Имам вә онун јолдашларыны кафир адландырырдылар. Амма Ашура ҝүнүнүн сәһәриндән башлајараг Имам Һүсејн (ә) вә јолдашларынын иззәти јүксәлмәјә башлады. Һәмин һадисәдән 1400 ил өтәндән сонра бүтүн дүнја Һүсејн (ә) вә јолдашларыны азадлыг јолунун шәһидләри кими таныјыр.
Һиндистанын дүнја шөһрәтли дөвләт хадими Ганди Имам Һүсејни (ә) өзүнә идеал сајдығыны дејиб. Ајдын мәсәләдир ки, бу севҝи Имам Һүсејнин (ә) дөјүш ҝүҹү илә бағлы дејил. Әмәвиләр вә Аббасиләр дөврүндә даим Әһли-бејт (ә) вә онларын сәһабәләринә гаршы әкс-тәблиғат апарылыб. Бу инсанлары дүнјаја танытдырмаг үчүн һеч бир тәблиғат апарылмајыб. Кәрбәла шәһидләри јалныз өз мүгавимәтләри, һәгигәтә бағлылыглары сајәсиндә таныныблар. Бу һадисә елә бир заманда баш вериб ки, дүнјапәрәстлик ҹәмијјәти сүгута уғратмагда иди.

Бу ҝүн биз Әһли-бејт (ә) ашигләри үчүн ән мүһүм мәсәләләрдән бири Имамла сона гәдәр ҝедәнләрдә һансы хүсусијјәтләрин олмасыны билмәкдир. Биз зүлмлә мүбаризә шүарлары верир, өзүмүзү Кәрбәла давамчысы сајырыг. Һәр биримизи гаршыда Имам Меһдинин (ә) бөјүк ингилабы ҝөзләјир. Бөјүк фаҹиәләрлә мүшајиәт олунаҹаг һәмин гијамда Имамла сона гәдәр ҝедә биләҹәјикми? Куфә әһли дә иддиалы иди. Имама гошулан 100 минлик ордудакы инсанларын бөјүк һиссәси мүһарибә ҝөрмүш, дөјүш мејданындан кечмишди. Буна бахмајараг јарыјолдан гајытдылар. Бу тале јүклү бир суалдыр.

Имам Һүсејн (ә) Бәни-Үмәјјәјә гаршы мүбаризә бајрағы галдыранда Ислам дүнјасынын мүхтәлиф ҝушәләриндә бөјүк вә чохсајлы алимләр вар иди. Јәгуби Имамын гијамы дөврүндә јашамыш алимләрин адыны садалајаркән Абдуллаһ ибн Аббас, Абдуллаһ ибн Өмәр ибн Хәттаб, Саиб ибн Јәзид, Әбдүр-Рәһман ибн Һатәб, Әбу Бәкр ибн Әбдүр-Рәһман ибн Һарис, Сәид ибн Мусәјјиб, Үрвә ибн Зүбејр, Гасим ибн Мәһәммәд ибн Әбу Бәкр, Үбејдә ибн Гејс Сәлмани, Рәби ибн Хәсим Сури, Һарис ибн Гејс Ҹөфи, Һарис ибн Умәјр Зүбејди, Шәгиг ибн Сәләмә, Әлгәмә ибн Гејс Хәсәми, Шәриһ ибн Һарис Кәнди кими бөјүк фәгиһләрин адыны чәкир. Амма бу алимләр ордусундан Кәрбәла мејданында бир нәфәр дә јох иди. Бу инсанлар нәинки Имама көмәк етмәдиләр, һәтта бәзиләри Имамын гијамыны шүбһә алтына алдылар. Бәзиләри Имамы Куфәјә дәвәт етдиләр, амма Ашура ҝүнү ону тәк гојдулар. Әһнәф ибн Гејс кими бәзиләри дедиләр ки, биз Имам Һүсејнин (ә) јанында нә бир вали нә бир варлы нә дә мәһшур дөјүшчү ҝөрүрүк. Бу бәһанә илә Имама гошулмадылар. Амма һамы ҝөзәл билирди ки, Бәни-Үмәјјә, о ҹүмләдән Језид Исламы мәһв етмәк гәрарындадыр вә Имам Һүсејн (ә) динин мүдафиәсинә галхыб.

Имамын ашигләри сырасында бәзиләри (мәсәлән Өмәр ибн Әбдүр-Рәһман Мәхзуми, Абдуллаһ ибн Ҹәфәр) Имамла јолдашлыг етмәк әвәзинә ону бу јолдан сахламаг истәјирдиләр. Пејғәмбәр дүнјасыны дәјишәндән сонра елә бир бөһранлы дурум јаранмышды ки, һаггы батилдән, хејири шәрдән фәргләндирмәк чәтин олмушду. Нәинки садә инсанлар, һәтта танынмыш шәхсләр ја Имамын гијамынын һаглы олдуғуну ҝөрмүр, ја да бу гијама гошулмагдан горхурдулар.

Бәс 100 минлик ашиг арасындан чыхмыш азсајлы Кәрбәла шәһидләрини о бириләриндән фәргләндирән нә иди. Бу инсанлар зәррәҹә тәрәддүд етмәдән дүшмән гылынҹларына гуҹаг ачдылар. Куфәдәки 100 минлик гошунла шәһадәтә ҝедән, Фатимә (с) өвладына арха дуран инсанларын һансы хүсусијјәти вар иди?
Бәзиләри дүшүнүр ки, Имам Һүсејнлә (ә) сона гәдәр ҝедәнләрин дини билији башгаларындан чох олуб. Амма тарихи мәнбәләри арашдырдыгда ҝөрүрүк ки, Кәрбәла шәһидләринин әксәринин фәргли дини билији олмајыб. Әҝәр бу ишдә елмин ролу олсајды әсрин чохсајлы алимләр ордусу Кәрбәлаја топланмалы иди. Аҹынаҹаглы фактдыр ки, Кәрбәлада дөврүн танынмыш фәгиһләриндән бир нәфәр дә олмајыб.

Имам Һүсејнин (ә) Суит ибн Өмәр, Абәс ибн Әбу Шәбиб, Бурејр ибн Хәзир, Зијад ибн Үрәјб, Језид ибн Һәсин кими сәһабәләри дөврүн абид вә заһид инсанлары иди. Ајдын олур ки, Кәрбәла шәһидләрини башгаларындан фәргләндирән хүсусијјәтләрдән бири онларын дини ајинләрә бағлылығы олуб. Амма бу мүддәа да бирмәналы гәбул едилә билмәз. Чүнки Кәрбәла шәһидләри арасында Һүрр, Зүһејр, Сәлман, Нафе кими сәһабәләр Заһид кими танынмырды. Һәм дә һәмин дөврдә ибадәти илә танынан бир чох инсанлар Кәрбәла сәфәринә чыхмамышды. Һиҹри 60-ҹы илдә тәкҹә Һәҹдә оланлар Имама гошулсајдылар Куфә әһли вә башгаларына еһтијаҹ галмазды. Бу инсанлар Һәҹҹә Иманына ҝөрә ҝәлмишди. Амма һәмин иман Кәрбәлада шәһадәт мәгамына чатмаг үчүн бәс етмәди. Белә бир еһтимал да вар ки, бәзиләри Имам Һүсејнин (ә) гијамындан хәбәрсиз галыб. Јәмәндә, Иранда, Мисирдә кимсә хәбәрсиз гала биләрди. Амма Мәдинә, Мәккә, Куфә вә Бәсрә кими шәһәрләрдә киминсә бу гијамдан хәбәрсиз галмасы мүмкүн дејил. Имам Һүсејн (ә) Мәдинә валиси Вәлид ибн Үтбә илә ҝөрүшдән сонра аилә-өвлад, јахынлары илә бирликдә Мәдинәдән Мәккәјә јола дүшүр, дөрд ај Мәккәдә сијаси фәалијјәт ҝөстәрир, Һәҹҹ мәрасими арасы Мәккәдән Куфәјә јола дүшүр. Бу заман кәсијиндә Һиҹаз вә Ирагда киминсә Имамын гијамындан хәбәрсиз галмасы инандырыҹы дејил. Имамын гијамы о гәдәр мәһшурлашыр ки, Куфә әһалиси она мәктуб ҝөндәриб Куфәнин гијам мәркәзи сечилмәсини истәјир. Бәсрә әһалиси дә белә мәктубларла Имама мүраҹиәт едир. Беләҹә, Мәккә, Мәдинә вә әтрафда киминсә бу гијамдан хәбәрсиз галмасы истисна олунур.

Белә бир фикир ирәли сүрүлүр ки, Кәрбәла шәһидләри һәр бири Имам Һүсејни (ә) јахындан таныјан шәхсләр олуб. Әҝәр кимсә она гошулмајыбса садәҹә Имамы јахшы танымајыб. Бу сөз дә бирмәналы гәбул едилә билмәз. Пејғәмбәрин әзиз нәвәси үммәт арасында 60 ил өмүр сүрмүшдү. Әли (ә) вә Зәһра (с) өвладынын фәзиләтләри дилләрдә әзбәр иди. Пејғәмбәр сәһабәләри Имам Һүсејнә (ә) хүсуси мәһәббәт ҝөстәрирди. Һәзрәт пејғәмбәрин Һүсејн (ә) һаггындакы бујуругларыны ешитмәјән аз адам тапыларды. Имам Һүсејн (ә) Сиффејн, Ҹәмәл, Нәһрәван дөјүшләриндә атасы илә чијин-чијинә дөјүш мејданында олмушду. Һиҹаз вә Ираг әһалиси Имам Һүсејни (ә) чох ҝөзәл таныјырды. Бунун дәлилләриндән бири Мәккәјә дахил олан Имамын бөјүк издиһамла гаршыланмасы сајыла биләр. Һәтта Абдуллаһ ибн Зүбејр, хилафәт иддиасында олан бир шәхс Имамын нүфузуну ҝөрүб һәр ҝүн онун ҝөрүшүнә ҝедирди. О јахшы баша дүшмүшдү ки, нә гәдәр ки, Имам Мәккәдәдир кимсә ибн Зүбејрә тәрәф бахмајаҹаг. Һәтта Имам өзү бујуруб ки, бу шәхс үчүн дүнјада мәним Һиҹаздан чыхмағымдан әзиз бир шеј јохдур. Бәли, Абдуллаһ ибн Зүбејр Имам Һүсејнә (ә) севҝијә шаһид иди.

Имам Һүсејнә (ә) елә бир севҝи вар иди ки, онун шәһадәтә чатмасы еһтималы достларыны горхуја салырды. Имамын ашигләри еһтијатланырдылар ки, гијам јатырылса Ислам вә мүсәлманлара бөјүк тәҹавүз һәјата кечәр. Имамын гијам гәрарында олдуғу дөврдә онун нүфузуну ҝөрән Бәни-Үмәјјә өз рәфтарларына диггәт јетирир, дини ганунлары ачыг позмагдан чәкинирди. Имамын достларындан олан Абдуллаһ ибн Мути исрарла хаһиш едирди ки, Имам Куфәјә ҝетмәсин, Бәни-Үмәјјәјә гаршы гијамдан чәкинсин. Абдуллаһ дејирди: “Сиз әрәбин ағасысыныз, әрәб арасында сизә чатаҹаг бир шәхс јохдур. Әҝәр Мәккәдә галсаныз һәр јердән мүсәлманлар бејәт үчүн бураја ахышаҹаг.” Абдуллаһ дүшүнүрдү ки, бу гијам вә Имамын шәһадәти Ислам, Гүрејш вә әрәби һөрмәтдән салаҹаг. Абдуллаһ өз дөврүндә динин вә Гүрејшин нүфузуна бөјүк тәсирә малик шәхсләрдән иди. Беләҹә һесаб едә билмәрик ки, Кәрбәла шәһидләринин әсас хүсусијјәти онларын Имамы танымасы олуб. Ән азы Һиҹаз вә Ираг әһалиси Имамы таныјырды вә севирди. Буна ҝөрә дә ону издиһамла гаршылајыр, севҝиләрини билдирирдиләр. Фәрәздәг Имамы мәлуматландыраркән дејир: “Куфә әһлинин гәлби сизинләдир, гылынҹы Бәни-Үмәјјә илә.” Кәрбәла шәһидләриндән олан Мәҹмә ибн Абдуллаһ гијамдан габаг Имама белә сөјләјир: “Бу инсанларын гәлби сизинлә олса да гылынҹлары сизә гаршы сыјырылаҹаг.” Ҝөрүндүјү кими Имамын чохсајлы ашигләри арасында тәһлүкәдән узаг олмаг мәгсәди илә кәнарда галанлар аз олмады. Демәк, нә вилајәт мәгамынын дәрки, нә вилајәт мәгамына севҝи инсаны вәфасызлыг вә мүхалифәт тәһлүкәсиндән горуја билмәз.
Кәрбәла шәһидләринин һәјатыны сәтһи шәкилдә нәзәрдән кечирдикдә онларын Кәрбәла мејданында охудуғу рәҹәзләрә нәзәр салдыгда бу инсанларда дөрд сифәт мүшаһидә едирик. Бу дөрд сифәти онларын шәһадәтинин әсас амили кими гәбул едә биләрик.

1.Имам Һүсејнә (ә) мисилсиз ешг

Имам Һүсејнлә (ә) шәһадәт мејданына ҝедәнләрин әсас хүсусијјәтләриндән бири пејғәмбәр өвладына ешг олуб. Бәли, Имамы таныјанларын әксәри ону севирди. Амма Кәрбәла шәһидләринин ешгини бу ешглә мүгајисә етмәк олмаз. Имамын јолдашлары үчүн ән өнәмли иш ону разы салмаг иди. Ашура ҝеҹәси Имам онлара үз тутараг ҝеҹәнин гаранлығындан истифадә едиб мејданы тәрк етмәји төвсијә едир. Сәид ибн Абдуллаһ Һәнәфи дејир: “Анд олсун Аллаһа әҝәр билсәм ки, өлдүрүләндән сонра дирилдилиб дири-дири јандырылаҹағам вә тикә-тикә доғранаҹағам бу вәзијјәт сизи гојуб ҝетмәкдән јетмиш дәфә әзиздир.” Зүһејр дејир: “Еј каш бу јолда өлдүрүләндән сонра бир даһа дирилиб бир даһа өлдүрүләјдим. Мин дәфә өлдүрүләјдим, амма сизин Әһли-бејт (ә) ҝәнҹләрини өлүмдән гуртарајдым. Беләҹә Имам Һүсејнин (ә) өз јолдашларына мејдандан ҝетмәји тәклиф етмәси бирмәналы шәкилдә гәбул едилмир. Сабаһкы ҝүнүн шәһидләри бир ағыздан дејир ки, биз сиздән ајрылмарыг, өлсәк дә әһдимизә садигик.

2.Шәһадәтдән сонракы хошбәхтлијә дәрин иман

Шәһадәтә јол ачан әсас хүсусијјәтләрдән бири инсанын илаһи вәдә дәрин инамыдыр. Инсан әмин олса ки, шәһадәтә чатмагла хошбәхт бир һәјата гәдәм гојаҹаг, зәррәҹә тәрәддүд етмәдән мејдана ҝирәр. Ашура ҝүнү Имамын достларынын охудуғу рәҹәзләрдә бу етигада шаһид олуруг. Бу инсанлар дәрин ахирәт инанҹы илә өлүмү өзләри үчүн асанлашдырдылар. Охлар вә гылынҹлар бәдәнләрини парча парча етди. Амма додагларындан тәбәссүм әскик олмады. Мүслүмлә бирликдә Имамын мәктубуну Куфәјә апаран Әбдүр-Рәһман Әрһәби мүһасирәјә алындыглары низәләр синәләринә тушландығы заман өзүнә дејир: “Беһиштә дахил олмаг үчүн гылынҹлар вә низәләр гаршысында мөһкәм дајан.” Бу сөзләрдән ајдын олур ки, Кәрбәла шәһидләри шәһадәтә хошбәхт һәјата пәнҹәрә кими бахырдылар. Амма 100 минлик ашигләрин гәлбиндә дүнја севҝиси көк атмышды. Онлар дилдә ахирәт десәләр дә дүнја һәјатындан ики әлли јапышмышдылар. Ибн Сәд Реј һакими олмаг үчүн, Куфә башчылары гызыл-ҝүмүшә чатмаг үчүн Имамла баш-баша ҝәлдиләр. Һәр шејин маддијјатла өлчүлдүјү бир дөврдә Имам Һүсејнин (ә) јахынлары дүнја пәрдәсиндән ахирәти ҝөрүрдү. Бу хүсусијјәт онлары өз мүасирләриндән үстүн етмишди.

3.Нифагы, батили, шәри дүзҝүн танымаг хүсусијјәти

Кәрбәла шәһидләринин сөзләрини арашдыранда шаһид олуруг ки, онлар динин ҝизли дүшмәнләрини, мүнафигләри ҝөзәл таныјыб. Нафе ибн Һилал Имама хитабән дејир: “Еј пејғәмбәр өвлады! Јахшы билирсән ки, ҹәддин пејғәмбәр өз ешгинә гәлбләрдә јер тапыб инсанлары итаәтә ҝәтирә билмәди. Мүнафигләр она үздә ҝүлсәләр дә гәлбләриндә кин варды. Нәһајәт Аллаһ ҹәддим пејғәмбәри мүнафигләрин арасындан алыб апарды. Атан Әли (ә) дә белә олду. Бәзиләри онунла јолдашлыг етсә дә бәзиләри өлән ҝүнә гәдәр гәлбләриндә кин сахладылар. Бу ҝүн сән дә һәмин вәзијјәтдәсән. Ким бејәти поздуса өзүнә зәрәр вурду, Аллаһ һәмин шәхсдән еһтијаҹсыздыр. Нефенин сөзләриндән ајдын олур ки, о Имам Һүсејни (ә) дә пејғәмбәр (с) вә Әли (ә) кими илаһи рәһбәр сајыр. Нафенин нәзәринҹә ихлас мејары тәкҹә сөз јох, һәмдә әмәлдир. Буна ҝөрә дә Куфә шиәләри әһдини позанда Нафе тәрәддүд етмәдән онлары пејғәмбәр (с) вә Әлинин (ә) дөврүндәки мүнафигләрә бәнзәдир.

4.Имамын дүшмәни илә дүшмәнчилик

Имам Һүсејнлә (ә) шәһадәтә ҝедәнләрин башга бир хүсусијјәти Әһли-бејт (ә) дүшмәнләрини дүшмән сајмаглары олуб. Онлар һеч бир вәҹһлә Бәни-Үмәјјә илә сазишә ҝетмәздиләр. Имама бејәтләриндә дејирдиләр: “Сиз кими дост сајырсынызса биз дә ону дост сајырыг. Сиз кими дүшмән сајырсынызса биз дә ону дүшмән сајырыг. Мүслим ибн Әвсәҹә дејир: Анд олсун Аллаһа әҝәр низәм синәләриндә сынса гылынҹымла о гәдәр вурарам ки, әлимдән јерә дүшсүн. Амма сиздән ајрылмарам. Әҝәр дөјүшмәјә силаһым олмаса сизин һүзурунузда онлары дашлајарам.” Бу хүсусијјәт Имамын јолдашларына елә бир әзм вермишди ки, синәләри параландығы бир вәзијјәтдә дә дүшмәнин үзәринә ҝедир, ајаг сахламырдылар. Бүтүн бунлар заһирдә мәғлуб олан ашигләрә дүнја шөһрәти ҝәтирди, онлары ахирәтдә иззәтә чатдырды.



Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр