Әһли Беjт -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjи- Бу ҝүн һүзүнлә долу ҝүнләрдән биридир. Бу ҝүн Бәшәр вә Ҹин таjфаларынын бешинҹи Имамы, Елми ингилабын баниси, Имам Мәһәммәд Багирин (әлеjһис сәлам) шәһадәт ҝүнүдүр. Биз АБНА олараг бу һүзнлү ҝүн мүнасибәти илә илк өнҹә Заманын Саһиби Имам Мәһдиjә (Аллаһ онун шәрәфли зүһуруну тезләшдирсин), о һәзрәтин һагг наиби Имам Хаменеjиә вә үмумдүнjа Мүсәлманларына тәслиjjәт верир вә Аллаһдан һагг вә әдаләтин jенидән өз jеринә гаjытмасыны арзу едирик.
Имам Мәһәммәд Багирин (ә) һәjаты барәдә гыса мәлумат
Имам Багир (ә) һиҹрәтин 57-ҹи илиндә Мәдинә шәһәриндә дүнjаjа ҝәлмишдир. Атасы Имам Зеjнүл-абидинин (ә) Шәһадәти вахты (һиҹрәтин дохсан алтынҹы илиндә) отуз доггуз jашы вар иди. Ады Мәһәммәд, күнjәси Әбу Ҹәфәр,ләгәбләри Багир, Багирүл-үлум (әлеjһис сәлам) олмушдур. Анасы Имам Һәсәнин (әлеjһис сәлам) гызы Үммү Абдуллаһ олмушдур. Буна ҝөрә дә, Имам Багир (әлеjһис сәлам) һәм ата, һәм дә ана тәрәфдән Һәзрәт Әли (әлеjһис сәлам) вә ханым Зәһранын (сәламуллаһи әлеjһа) нәслинә jетишән илк шәхс олмушдур.
Имам Багир (ә) һиҹрәтин jүз он дөрдүнҹү илиндә гәсбкар хәлифә Һишам ибн Әбдүлмәлик (Аллаһын ләнәти даим она олсун) тәрәфиндән Мәдинә шәһәриндә Шәһид олмушдур, мәшһур Бәги гәбристанлығында атасы вә бабасынын гәбирләри кәнарында дәфн олунмушдур. О Һәзрәтин Имамәт дөврү он сәккиз ил давам етмишдир.
Елми ингилабын баниси
Имам Мәһәммәд Багир (ә) өз Имамәти дөврүндә мүнасиб олмаjан бир вәзиjjәтдә Илаһи маарифи нәшр едиб ону меjдана чыхармаға башлады. О Һәзрәт елми чәтинликләри һәлл етмәклә сонрадан оғлу Имам Ҹәфәр Садигин (ә) Имамәти дөврүндә тәсис едилән бөjүк Ислам мәктәбинин jаранмасына шәраит jарадан елми ингилабы һәjата кечиртди. Имам Багир (ә) елм, зөһд (тәгва), фәзиләт вә әзәмәтдә бүтүн Бәни–Һашим бөjүкләрини үстәләмиш, онун бөjүк елми вә әхлаги мәгамы достун да, дүшмәнин дә тәрифинә чеврилмишди. О Һәзрәтдән Ислами һөкмләр, тәфсир, Ислам тарихи вә башга елмләр саһәсиндә о гәдәр һәдис вә рәваjәтләр jадиҝар галмышдыр ки, о вахтадәк Имам Һәсән (ә), Имам Һүсеjнин (ә) өвладларынын һеч бириндән о гәдәр рәваjәт jетишмәмишдир. О дөврүн бөjүк елми шәхсиjjәтләри вә еләҹә дә Пеjғәмбәр сәһабәләриндән сағ галанлар о Һәзрәтдән истифадә едирдиләр. Ҹабир ибн Језид Ҹүфи, Кисан Сиҹистани,һәмчинин, Ибн Мүбарәк, Зүһри, Узаи, Әбу Һәнифә, Малик, Шафеи, Зиjад ибн Мүнзирнәһди кими фәгиһләр о Һәзрәтин елми әсәрләриндән бәһрәләнмиш, онун буjурдугларыны ҝаһ билаваситә, ҝаһ да бир нечә васитә илә рәваjәт едәрләрмиш.
Сүнни мәзһәбинин ән мөтәбәр мүәллифләриндән һесаб едилән Тәбәри, Бәлазәри, Сәлами, Хәтиб Бағдади, Әбу Нәим Исфаһани, еләҹә дә, ән мөтәбәр гаjнагларындан олан Мүвәттәи-Малик, Сүнәни-Әбу Давуд,Мүснәди-Әбу Һәнифә,Мүснәди-Мәрвәзи, Тәфсири-Нәггаш,Тәфсири-Зәмәхшәри (Әл-Кәшшаф) вә онларла бу кими китаблар Имам Багирин (ә) мәналы сөзләри илә долудур вә онларын һәр jериндә “Мәһәммәд ибн Әли (Имам Багир (ә)) буjурмушдур” jахуд “Мәһәммәд Багир (ә) буjурмушдур” ифадәси ҝөзә дәjир.
Шиә китаблары да, мүхтәлиф саһәләрдә Имам Багирин (ә) рәваjәт вә һәдисләри илә долудур. Бу китабларла азҹа танышлығы олан шәхс бу һәгигәти тәсдиг едәр.
Имам Багир (ә) алимләр бахымындан
Имам Багирин (ә) елм сәдасы Ислам мәмләкәтинин һәр jеринә елә jаjылмышды ки, о Һәзрәт “Багирүл-үлум” (елм гапыларыны ачан, елми мүшкүлаты һәлл едән) ләгәби алмышды.
Ибн Һәҹәр Һеjтәми jазыр: “Мәһәммәд Багир (ә) маарифин ҝизли дәфинәләрини тапараг о гәдәр елмләри ашкар етмиш, һәмчинин, әһкам вә һикмәтләрин һәгигәтләрини, елмин инҹәликләрини бәjан етмишди ки, бу мәсәлә бәсирәт саһиби олмаjан, jа да пис дүшүнҹәли инсанлардан башга һеч кимә ҝизли галмамышдыр. Елә буна ҝөрә дә, ону елмләри jарыб өзүндә ҹәмләшдирән, елм баjрағыны уҹалдан адландырмышлар.”
Имам Багирин (ә) дөврүндә jашамыш ҝөркәмли алим вә бөjүк шәхсиjjәт Абдуллаһ ибн Әта деjир: “Мән Ислам алимләрини һеч бир мәҹлисдә Мәһәммәд ибн Әлинин (ә) мәҹлисиндәки гәдәр елми ҹәһәтдән кичик вә ашағы сәвиjjәдә ҝөрмәдим. Елм вә шәриәт һөкмләриндә бүтүн аләмдә танынан Һәкәм ибн Үтеjбәни Мәһәммәд Багирин (ә) һүзурунда jүксәкрүтбәли мүәллим гаршысында диз чөкүб әjләшән, онун шәхсиjjәт вә сөзләринә һеjран галан бир ушаг (шаҝирд) кими ҝөрдүм.”
Имам Багир (ә) өз сөзләриндә адәтән Гуран аjәләринә истинад едәрәк Аллаһ кәламындан шаһид ҝәтирир вә буjурурду: “Дедиjим һәр һансы мәсәләни мәндән сорушсаныз ки, бу, Гуранын һарасындадыр, мән о мәсәләjә аид олан аjәни сизә ҝөстәрәрәм.”
Имам Багир (ә) мәктәбинин шаҝирдләри
Имам Багир (ә) фигһ, һәдис, тәфсир вә саир Ислами елмләр саһәсиндә сечилмиш шаҝирдләр jетирмишдир. Онларын һәр бири бөjүк елми шәхсиjjәт һесаб олунурду. Мәһәммәд ибн Мүслим, Зүрарә ибн Әjүн, Әбу Бәсир, Бүреjд ибн Мүавиjә Әҹли, Ҹабир ибн Језид, Һәмран ибн Әjун, Һишам ибн Салим кими даһи шәхсиjjәтләр Имам Багирин (ә) jетирмәләри олмушлар. Имам Садиг (ә) буjурарды: “Бизим мәктәби вә атамын һәдисләрини дөрд нәфәр дирчәлтди. О дөрд нәфәр Зүрарә, Әбу Бәсир, Мәһәммәд ибн Мүслим вә Бүреjд ибн Мүавиjә Әҹли олмушдур. Әҝәр бунлар олмасаjды, бир нәфәр дин тәлиматы вә Пеjғәмбәр мәктәбиндән истифадә едә билмәзди. Бу нечә нәфәр динин ҝөзәтчиләри олмушдур. Онлар дөврүмүздә jашаjан шиәләримиз арасында бизим мәктәблә таныш олан илк шәхсләр олмуш, Гиjамәтдә дә һамыдан габаг бизә говушанлар мәһз онлар олаҹаглар.”
Имам Багирин (ә) шаҝирдләри өз дөврләринин фәгиһ вә һәдисчиләринин башбиләнләри олмуш, елми мүбаризә меjданында геjри–шиә фәгиһ вә газыларындан үстүн идиләр.
Елмләри фәтһ едән, билик гапыларыны ачан Имам Багирин (ә) парлаг елми әсәрләри вә Ислам ҹәмиjjәтинә тәһвил вердиjи дәjәрли шаҝирдләри Ислам Пеjғәмбәринин узагҝөрәнлиjини чин чыхартды. Пеjғәмбәрин (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) узагҝөрәнлиjини еһтива едән бу һәдисин рависи (рәваjәтчиси) Исламын илкин чағларынын ҝөркәмли шәхсиjjәтләриндән бири олан Ҹабир ибн Абдуллаһ Әнсаридир. Ислам Пеjғәмбәринин достларындан олан вә о Һәзрәтин аиләсинә хүсуси әлагә илә jанашан Ҹабир деjир: “Бир ҝүн Пеjғәмбәр (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) мәнә буjурду: “Мәндән сонра мәним нәслимдән олан елә бир шәхси ҝөрәҹәксән ки, онун ады мәним адыма, өзү дә мәнә охшаjаҹаг. О, елм гапыларыны ҹамаатын үзүнә ачаҹаг.”Ислам Пеjғәмбәри буну деjәндә һәлә Имам Багир (ә) дүнjаjа ҝәлмәмишди. Бу һадисәдән нечә илләр өтдү. Дөрдүнҹү Имамын дөврү jетишди. Бир ҝүн Ҹабир Мәдинәнин күчәләринин бириндән кечәндә, ҝөзү Һәзрәт Багирә (ә) саташды. Ҝөрдү ки,Пеjғәмбәрин (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) буjурдуғу бүтүн нишанәләр онда вар. Сорушду: “Адын нәдир?” Һәзрәт Багир (ә) буjурду: “Адым Мәһәммәд ибн Әли ибн Һүсеjндир.” Ҹабир онун алнындан өпүб буjурду: “Ҹәддин Пеjғәмбәр (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) мәним васитәмлә сәнә салам ҝөндәрди.” Ҹабир о ҝүндән етибарән Ислам Пеjғәмбәринин һөрмәтини горумаг вә Имам Багирин (ә) әзәмәтини ҝөстәрмәк мәгсәдилә ҝүндә ики дәфә о Һәзрәтин ҝөрүшүнә ҝедәрди. Ҹабир Пеjғәмбәр мәсҹидиндә ҹамаатын арасында отуруб (Имам Багирин (ә) ишләринә ирад тутан бәзи шәхсләрин ҹавабында) Пеjғәмбәрин (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) узагҝөрәнлиjини рәваjәт едирди.
Бир инҹәлик
Бурада геjд етмәлиjик ки, Ҹабирин Имам Багир (ә) илә ҝөрүшү вә Пеjғәмбәрин (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) саламыны Имама чатдырмасы Риҹали-Кәшши, Кәшфүл-ғүммә, Әмалиjи-Сәдуг, Әмалиjи-Шеjх Туси, Ихтисаси-Мүфид вә бу кими китабларда мүхтәлиф рәваjәтләр вә бир-биринә охшар мәзмунларла геjд олунмушдур. Бу рәваjәтләр ики ҹәһәтдән бир-биринә зидд нәзәрә jетишир:
1) Бу рәваjәтләрин бир гисминин мәнасындан белә баша дүшүлүр ки, Ҹабир Имам Багириы (ә) Мәдинә күчәләринин бириндә ҝөрмүш, икинҹи гисми рәваjәтләрин мәнасындан белә баша дүшүлүр ки, Ҹабир Имам Багириы (ә) Имам Зеjнүл-абидинин (ә) (jә᾽ни атасынын) евиндә ҝөрмүш, үчүнҹү гисим рәваjәтләрдән исә белә баша дүшүлүр ки, Имам Багир (ә) өзү Ҹабирин jанына ҝетмиш, Ҹабир дә ону орада танымышдыр.
2) Бу рәваjәтләрин бәзисиндә деjилир ки, Ҹабир һәмин вахт кор олмуш, бәзиләриндә исә деjилир ки, Ҹабир диггәтлә Имам Багириы (ә) нәзәрдән кечиртди. Тәбии ки, бу мәсәлә Ҹабирин кор олмасы илә һеч дә уjғун ҝәлмир.
Биринҹи зиддиjjәтин ҹавабында демәлиjик ки, бир аз диггәт етсәк, бу рәваjәтләр арасында һеч бир зиддиjjәт олмадығыны ҝөрәрик. Чүнки бәзи фактлар ҝөстәрир ки, Ҹабирин Пеjғәмбәр аиләси илә хүсуси әлагә вә мәһәббәти олдуғундан Пеjғәмбәрин (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһи вә сәлләм) узагҝөрәнлик вә Имам Багир (ә) үчүн ҝөндәрдиjи саламы дәфәләрлә тәкрар едир, бу jолла да Имам Багирин (ә) мәгамынын вә әзәмәтинин jахшы аjдын олмасыны истәjирди. Белә олдугда бу мәсәләнин бир нечә дәфә мүхтәлиф jерләрдә тәкрар олунмасынын нә еjби вар?
Икинҹи зиддиjjәтин ҹавабы исә будур ки, Ҹабирин Имам Багириы (ә) ҝөрүб ону диггәтлә нәзәрдән кечирмәсиндән сөһбәт едән рәваjәтләр ола билсин онун кор олмаздан габагкы вахтына аиддир. Белә ки, Шеjх Мүфид Имам Багирдән (ә) рәваjәт едир: Ҹабир ибн Абдуллаһ Әнсаринин jанына ҝедиб она салам вердим. Саламымын ҹавабыны алыб сорушду: “Кимсән?” Бу һадисә онун ҝөзләри тутуланда
