Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән, бу ҝүн Шаһ Мәсудун вәһаби террорчулары тәрәфиндән Шәһид олмасынын илдөнүмүдүр. Мөвзу илә әлагәдар Әһмәд Шаһ Мәсудун КИВ-дә аз jаjымланан шәкилләри еләҹә дә онун һәjаты һагда гыса материал һазырланыб.
Һәjаты
Әһмәд Шаһ Мәсуд 1953-ҹү ил сентjабрын 1-дә Пәнҹшир вадисиндә таҹик әсилли аиләдә анадан олуб. Мәсудун атасы Әфганыстан кралы Заһир шаһын ордусунда полковник рүтбәсини дашыjыб. Ушаглығы Кабилдә кечән Мәсуд бурада "Истиглал" адлы франсыз мәктәбиндә тәһсил алараг, Кабил Техники Университетинин мемарлыг факүлтәсинә дахил олуб. Лакин университети битирә билмәjән Мәсуд 1970-ҹи илләрдә профессор Бүрһанәддин Рәббанинин формалашдырмагда олдуғу Ислам Һәрәкатына гошулуб.
Һәрби вә сиjаси фәалиjjәти. Совет ишғалы дөврүндә
Мәсудун сәһра командири кими формалашмасы ССРИ-нин Әфганыстаны ишғал етдиjи 1979-ҹу илдән башлаjыр. Һәмин вахт Конар бөлҝәсиндә әһалини коммунистләрә гаршы силаһландыран Әһмәд Шаһ Мәсуд Совет ордусуна гаршы әлдә етдиjи наилиjjәтләрлә бүтүн Әфганыстана сәс салыр. Јерли әразини, релjефи, ән башлыҹасы исә бөлҝәдә дағларын алты илә jүз километрләрлә мәсафәдә узанан тәбии тунелләрә бәләд олан Мәсудун гүввәләри кичик бөлҝәни 1989-ҹу иләдәк Совет ордусу үчүн "башағрысына" чевирибләр. Совет ордусунун он ил боjунҹа 80 километр узунлуғундакы вә һәр ики тәрәфи дағларла әһатәләнмиш Пәнҹшир вадисинә ҝирмәк ҹәһдләри нәтиҹәсиз галыб. Статистик мәлуматлара ҝөрә, ССРИ-нин Әфганыстандакы иткиләринин 60 фаизи мәһз Пәнҹшир бөлҝәсиндә олуб.
Совет ишғалындан сонра
Совет ордусу Әфганыстаны тәрк етдикдән сонра Мәсуд Нәҹибулла һөкумәтинә гаршы силаһлы мүбаризәсини давам етдирир. 1992-ҹи илдә өзбәк ҝенерал Рәшид Дустумла анлашараг Кабили әлә кечирир. Бундан сонра өлкәдә Бүрһанәддин Рәббанинин башчылыг етдиjи jени һакимиjjәт гурулур. "Һезби-Ислами" партиjасынын рәһбәри Ҝүлбәддин Һикмәтjар баш назир, Мәсуд исә мүдафиә назири тәjин едилир. Лакин һакимиjjәтдахили мүбаризә Гәндәһар вилаjәтиндә jаранмыш вәһаби Талибан һәрәкатыны ҝүҹләндирир. Талибана гаршы ән бөjүк мүгавимәти тәшкил едән Мәсудун ордусу 1994-ҹү илдән 1996-ҹы иләдәк Кабили мүдафиә етмәjә наил олур. 1996-ҹы илдә Талибан һәрәкаты өлкәдә һакимиjjәти әлә кечирәндә Шаһ Мәсуд Рәббани вә әфган ордусунун садиг һиссәләрини ҝөтүрәрәк дағлара чәкилир вә Шимал Алjансыны гурур вә таҹик, өзбәк вә һәзараларын дәстәjи илә Талибанын шимала доғру ирәлиләмәсинин гаршысыны алыр.
Дипломатларын геjдләриндә Мәсудун Шимал Алjансына рәһбәрлиjинә даир геjд олунур ки, Әфганыстандакы наркотик таҹирләри Шимал Алjансынын нәзарәт етдиjи бөлҝәләрә ҝирмәкдән чәкинирдиләр. О, еjни заманда әфган ҝәнҹләрин тәһсил алмасы вә пешә саһиби олмасы, технолоҝиjалары мәнимсәмәси үчүн фәалиjjәт ҝөстәриб.
Әһмәд Шаһ Мәсуд мүдафиә назири олдуғу дөврдә Ермәнистан ишғалчы гүввәләри илә мүһарибә апаран Азәрбаjҹана да көмәк тәклиф едиб. Әфганыстанда нисби сакитлиjин һөкм сүрдүjү гысамүддәтли дөврдә Мәсуд рәсми Бакынын нүмаjәндәләринә ҝәрәкирсә Гарабағда дөjүшмәjә әсҝәр ҝөндәрә биләҹәкләрини сөjләjиб.
Шәһадәти
Әфган командир 9 сентjабр 2001-ҹи илдә Пәнҹшир вадисиндәки Һоҹа Баһәддин кәндиндә ондан мүсаһибә ҝөтүрмәк истәjән Белчика паспортлу вә Мәракеш әсилли ики вәһабинин төрәтдиjи партлаjыш нәтиҹәсиндә һәлак олуб.
Мәсудун ҝенералларындан Әбдүлваһһаб Ҹүjәндә һадисәни белә тәсвир едир: "Мәракеш әсилли ики журналист мүсаһибә үчүн ҝәлмишди. Биз ҝәләндә әсҝәрләр дедиләр ки, журналистләр 5 ҝүндүр ҝөзләjирләр. Әслиндә Мәсудун иш програмы чох ҝәрҝин иди. Журналистләрә аjырмаға вахты jохду. Она мәлумат верилди. Деди ки, "ҝәлибләрсә ҝөрүшүм, әлләри бош ҝетмәсинләр". Журналистләр ичәри ҝирдиләр. Аз кечмәмиш партлаjыш баш верди. Әввәлҹә бир шеj баша дүшмәдим. Чүнки онлары jохламышдыг, тәмиз чыхмышдылар. Партлаjыш заманы журналистләрдән бири өлмүш, диҝәри jараланмышды. Јаралыны да мүһафизәчиләр ҝүлләләдиләр. Јаралы Мәсуду вертолjотла Дүшәнбәjә апарсаг да, jолда вәфат етди".
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
