Бисмилләһир-Раһмәнир-Раһим!
Әјјами Фатимә (с.ә) ҝүнләрини јашамагдајыг. Аллаһа һәмд олсун ки, дүнјанын диҝәр Әһли-бејт (ә) севәр јерләриндә олдуғу кими, мәмләкәтимиздә дә бу Әјјам јашадылмагдадыр.
Елә инсанларла достлуг един ки...
Мүбарәк Ислам дини инсан һәјатынын бүтүн саһәләрини өзүндә еһтива едән бир диндир. Рәббимиз бизләрә һәјатын һәр бир сәһнәсиндә неҹә давранмағы өјрәдир. Инсан һәјатда неҹә давранмаға мејллидирсә, әмәлләри дә буна ујғун олур.
Бу бахымдан, инсанын һәјатында өнәмли јер тутан мөвзулардан бири дә үнсијјәтдир. Инсанын үнсијјәтләри, рәфтарлары онун инсан олараг кејфијјәтини мүәјјән едир. Һәвариләр (Иса (ә) Пејғәмбәрин јахын ардыҹыллары) Һәзрәт Исадан (ә) сорушурлар: “Киминлә достлуг едәк?”. Һәзрәт Иса (ә) бујурду: “Елә бир инсанларла достлуг един ки, ону ҝөрмәк сизә Аллаһы хатырлатсын, данышығы билијинизи артырсын вә рәфтары сизи Ахирәтә рәғбәтләндирсин”.
Мүһитин тәсирләри
Үмумијјәтлә, инсан һәјатында үнсијјәтсиз кечинә билмәз. Һәр ан доста, фикирләрини пајлашмаг үчүн бир јолдаша еһтијаҹы вар. Инсан үмумијјәтлә бир инсан олараг бир мүһитдә формалашыр. Лакин, киминлә достлуг етмәк, һансы мүһитдә олмасы - онун бүтүн јашајышында өз тәсирини ҝөстәрир. Инсан бир анормал, мәнәви ҹәһәтдән мәнфи һәјат јашајан бириләри илә ејни мүһитдә олурса, достлуг едәрсә, бу, онун һәјатында өз тәсирини сөзсүз ки, ҝөстәрәҹәк. Онун да һәјаты ҝетдикҹә бу истигамәтдә дәјишмәјә башлајаҹаг. Мүһитин зәрәрләриндән һеч кәс сығорталанмајыб. Вә ја әксинә олараг, инсан мәнәви мүһитдә олмагла, мәнәви ҹәһәтдән сағлам инсанларла достлуг етмәклә там фәргли формада инкишаф едә биләр. Мәнәви инсанларла достлуг ону тәкамүлә доғру апарар.
Аллаһы унутдурмасын
Һәзрәт Исанын (ә) мүбарәк бујурушундан белә анлашылыр ки, достлуг үчүн бир нечә хүсусијјәт вардыр. Биринҹиси будур ки, достлуг етдијимиз шәхс бизә Аллаһы хатырлатмалыдыр. Инсанларла ҝөрүшәркән, үнсијјәтдә оларкән бу үнсијјәтдән инсанда мүәјјән тәәссүратлар, асоссиасијалар мејдана чыхыр. Биз елә бир инсанла достлуг едә биләрик ки, ону ҝөрмәк бизим иманымызы артырар, онун мәнәви аурасы бизә Аллаһы хатырладар. Ислам бу ҹүр достлуғу тәгдир едир. Елә дә ола биләр ки, бир инсанла достлуг бизә әксинә, Аллаһы унутдурар. Онунла достлуг етмәк бизим үмумијјәтлә бәндә олараг миссијамызы јадымыздан чыхардар вә Аллаһын варлығыны унударыг. Белә достлугдан, белә мүһитдән Ислам бизи узаглашмаға чағырыр.
Досту ешитмәк
Бујурушдан ајдын олур ки, достлуғун икинҹи мүһим хүсусијјәти будур ки, ҝәрәк достлуг етдијимиз шәхсин данышығы билијимизи артырсын. Үмумијјәтлә, инсанлар бир-бириләриндән фајдаланмалы, һәр ан бир-бириләриндән нәсә өјрәнмәлидир. Инсанда достуну ешитмәк, динләмәк, ондан нәсә өјрәнмәк мәдәнијјәти формалашмалыдыр. Өнәмли оланы будур ки, достлуг етдијимиз шәхс елмимизин, билијимизин артырылмасында јардымчы олсун. Әкси олдугда, достлуг етдији шәхс инсаны наданлыға, ҹаһиллијә, авамлыға апарырса, белә достлуғун ахыры – тәнәззүлдүр.
Ән писи дә одур ки, һәр бир достлуг системи - ҹәмијјәтин мүәјјән бир шәбәкәсидир. Тәнәззүл маһијјәтли достлуглар, нәтиҹә етибарилә үмумән ҹәмијјәтин деградасијасына, мәнәви дәјәрләрин ашынмасына хидмәт едир. Јәни, маһијјәтҹә достлуг – тәк фәрд сәвијјәли мөвзу дејил. Бурада бөјүк иҹтимаи јүк вар.
Үнсијјәтә диггәт етмәли
Достлугда үчүнҹү өнәмли хүсусијјәт исә, достлуг етдијимиз шәхсин рәфтарынын бизи ахирәтә рәғбәтләндирмәсидир. Әлбәттә, һәр кәс буну баша дүшүр ки, инсан тәкбашына тәкамүл јолуну чәтин ҝедир. Инсан чох вахт үнсијјәтдә олдуғу инсанларын васитәсилә, олдуғу мүһитин тәсирилә тәкамүл јолунда ирәлиләјир. Она ҝөрә достлуг етдијимиз шәхсләри сечән заман диггәтли олмалыјыг ки, онунла үнсијјәт бизи һәгигәтән дә тәкамүлә апарсын.О, елә бир рәфтарын саһиби олмалыдыр ки, әмәлләри илә бизи ахирәтә рәғбәтләндирсин, дүнјаны бизә унутдурсун.
Лакин, бәзән елә үнсијјәтләр олур ки, әксинә, онлар үмумијјәтлә инсана Аллаһы, дүнјанын әбәди олмадығыны унутдурур. Дар дүнјәви үнсијјәтләр инсаны ахирәтә дејил, әксинә ҝүнаһа, дүнја малына рәғбәтләндирир. Бунун үчүн достун рәфтарларына хүсуси өнәм вермәк лазымдыр.
Неҹә достлуг етмәли?
Бир мүһүм мәсәләни дә гејд етмәк лазымдыр ки, инсан өзү дә бүтүн ҝөстәрилән мејарлары өзүндә еһтива етмәлидир. Бу мејарлары өзүндә јашатмамагла гаршы тәрәфдә буну ахтармаг да чәтин мәсәләдир. Инсан чалышмалыдыр ки, досту илә үнсијјәтдә өзү дә Аллаһы хатырлада билсин, елми илә достунун билијини артырсын вә рәфтары илә ону Ахирәтә рәғбәтләндирсин. Әҝәр бу, гаршылыглы шәкилдә баш верәрсә, инсан тәкамүл јолунда дүзҝүн ирәлиләјә вә инкишафа чата биләр.
Мүбарәк динимизин достлугла бағлы төвсијәләринә диггәт едәк.
Бурада мүнасибәтлир сәмимијјәтинә вурғу вар. Имам Әли (ә) бујуруб: «Гардашын (сәнинлә) достлугда сәндән ҝүҹлү олмасын».
Бурада достлуғун мөһкәмлијинин конкрет амилләри вар. Имам Садиг (ә) бујуруб: «Гардашлар өз араларында үч шејә мөһтаҹдырлар ки, әҝәр онлары јеринә јетирсәләр, достлуглары давамлы олаҹаг, әкс һалда исә бир-бирләриндән ајрылаҹаг вә дүшмән олаҹаглар. Һәмин үч шеј бунлардыр: бир-биринә гаршы инсафлы олмаг, бир-биринә гаршы меһрибан олмаг вә бир-биринә пахыллыг етмәмәк».
Өнәмли ҹәһәт – достлуғу давамлы едән амилин, әбәди амил олмасынын әһәмијјәтлилијин дәркидир. Имам Әли (ә) бујуруб: «Аллаһа ҝөрә достлуг едәнләрин достлуглары давамлы олар, чүнки һәмин достлуға сәбәб олан амил һәмишә мөвҹуддур».
Вә өтәри нәснәләрә ҝөрә достлуғун мүвәггәтлилијинин анламыдыр. Имам Әли (ә) бујуруб: «Һансыса бир ишә ҝөрә сәнинлә достлуг едән кәс, һәмин ишә наил олдугдан сонра сәнә арха чевирәр».
Диҝәр һәдисләрдә достлуғун мөһкәмлилији бир даһа сәмимијјәтә гајтарылыр. Имам Әли (ә) бујуруб: «Достлуг вә мәһәббәтләри гәлбләрдән сорушун. Чүнки гәлбләр рүшвәт гәбул етмәјән шаһидләрдир».
Имам Багир (ә): «Гардашынын гәлбиндә сәнә олан мәһәббәтини, сәнин өз гәлбиндә она гаршы олан мәһәббәтдән баша дүш».
Аллаһын Пејғәмбәриндән (с) нәгл едилән һәдисдә дә мүнасибәтләрдә сәмимијјәтә ишарә едилир: «Сизләрдән бири киминләсә гардашлыг етмәк истәјәндә ҝәрәк онун өз адыны, атасынын вә гәбиләсинин адыны, һәмчинин онун јашајыш јерини сорушсун. Чүнки бу иш, лазымы һаглардан вә гардашлығын сәфа-сәмимијјәтинә сәбәб олан амилләрдәндир. Әкс тәгдирдә бу достлуг ағылсызҹасына олан бир достлугдур».
Әјјамдан дәрсләр ҝөтүрмәк
Бу ҝүнләр Ислам тарихинин ән һүзнлү ҝүнләринә тәсадүф едир. Әјјами-Фатимә (с.ә) ҝүнләринин јашадылмасы, инсанлар тәрәфиндән бу Әјјамын дәрки - олдугҹа ваҹибдир. Ән әсас мәсәләләрдән бири - бу Әјјамдан дәрсләр ҝөтүрмәкдир. Әјјами-Фатимәнин (с.ә) өјрәтдији әсас дәсрләрдән бири - Аллаһ бәндәси олмагдыр. Һәзрәт Зәһра (с.ә) өз јашајышы вә шәһадәти илә инсана неҹә Аллаһ бәндәси олмағы өјрәдир. Һәгиги Аллаһ бәндәси өз миссијасыны баша дүшүр, дәрк едир вә өмрүнүн сон анына гәдәр өз бәндәлик өһдәликләрини јеринә јетирир.
Әјјамын бизләрә өјрәтдији диҝәр бир дәрс – Илаһи вилајәт нурундан мөһкәм јапышмаг, Илаһи вилајәт нурундан ајрылмамаг вә Илаһи вилајәт јолуну мүдафиә етмәкдир. Һәзрәт Зәһранын (ә) бүтүн һәјаты Илаһи вилајәт јолунун мүдафиәсинә бағлыдыр. Әјјамдан ҝөтүрүләси ән бөјүк дәрс дә будур ки, Һәзрәт Зәһра (с.ә) һансыса мәишәт мәсәләсинин, һансыса дүнјәви мәсәләләрин гурбаны олмајыб. О, Илаһи вилајәт јолунун шәһидәсидир. Ханымын (с.ә) гәбринин ҝизлин галмасы да әслиндә инсанлара буну өјрәтмәк үчүндүр. Топлум Илаһи вилајәт јолундан ајрылмагла елә бир һала ҝәлә биләр ки, ҝөрүнмәмиш ҹинајәтләрә јол верәр, Пејғәмбәрин (с) әзиз баласынын, дүнја ханымларынын Сејјидәсинин евинә һүҹум чәкә, ону шәһид едә биләрләр.
Садәлөвһ олмамалы
Бу ҝүн истәр өлкәмиздә, истәрсә дә дүнјада бүтүн проблемләрин көкүндә Илаһи вилајәт јолу илә дүшмәнчилик дајаныр. Дүнјада ҝедән сон просесләрә дә нәзәр саланда, өлкәдә ҝедән просесләри дә изләјәндә, буну ҝөрмәк мүмкүндүр. Бир шеји үмумијјәтлә мүһүм мәсәлә олараг, бүтүн дүнја мүсәлманлары анламалыдыр. Әзәлдә Исламла дүшмәнчилији олан гүввәләрдән, империализм вә сионистләрдән мүсәлманлара һәр һансы хејир ҝәлмәси мүмкүн дејил. Бир наилијјәт ки, бир уғур ки, онун архасында империализм вә сионизм дајаныр, ондан Ислам дүнјасына һеч бир хејир ола билмәз. Истәр, мүсәлманлардан үзр истәнилмәси олсун, истәр мүсәлман халгынын мүдафиәси ады алтында олсун – архасында бу ики гүввәнин дајандығы, наилијјәт кими ҝөрсәнән мәсәләләр мүсәлманлары алдатмамалыдыр. Мүсәлманын ән әсас вәзифәләриндән бири будур ки, садәлөвһ олмасын. Бу ики гүввә һеч бир һалда мүсәлманларын хејрини истәјә билмәз. Мүтләг бу аддымларын архасында чохсајлы бәлалар ҝизләниб. Јәни заһирдә уғур, мүвәффәгијјәт кими ҝөрүнән бир мәсәлә, һансыса мәкрли планын тәркиб һиссәси ола биләр.
Әлбәттә, Илаһи вилајәт нуруна бағлы оланларын бу кими сынаглардан садәлөвһ шәкилдә чыхмасы мүмкүн дејил. Онлар чох јахшы анлајырлар ки, бүтүн бу мәсәләләрин көкү вилајәт јолу илә дүшмәнчилијә һесабланыб. Лакин, вилајәт јолуна бағлантысы олмајанлар үчүн Ислам бир шүар вә слогандыр. Она ҝөрә д
