Әһли Бејт (әлејһис сәлам) - АБНА - Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән Бу ҝеҹә һүзү вә ҹевинҹлә долу олан ҝеҹәләрдән биридир. Бу ҝеҹә Бәшәр вә Ҹин тафаларынын онбиринҹи Имамы, Имам Һәсән Әскәринин (әлејһис сәлам) шәһадәт вә Имам Саһибәз Зәманын (Аллаһ онун шәрәфли зүһурун тезләшдирсин) Имамәт мәгамына чатан ҝеҹәсидир.
Биз АБНА олараг бу кәдәрли һүзнә вә фәрәһли севинҹә гошулараг илк өнҹә Заманын Саһиби Имам Мәһди һәзрәтләринә (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин), о һәзрәтин һагг наиби Имам Хаменеји ҹәнабларына вә үмум дүнја мүсәлманларына баш сағлығы верир вә о, һәзрәтин Имамәт мәгамына чатмасы илә бағлы тәбрик дејирик.
Имам Заманын (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) һәјатына гыса бахыш
Мәһәммәд ибн Һәсән әл-Мәһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) һ.г. 255/256-ҹы ил (м. 869/870/871) Шабан ајынын 15-и Әрәб Хилафәтинин (индики Ираг Әрәб Республикасынын) Самирә шәһәриндә дүнјаја ҝәлмишдир. Атасы 11-ҹи имам Һәсән ибн Әли Әскәри (әлејһис сәлам), анасы исә Нәрҹис Хатун (сәламуллаһи әлејһа)-дыр. Дүнјаја ҝәлдији илк илләрдә гәсибкар, залым һаким сүлалә Аббасиләр тәрәфиндән һәјаты үчүн тәһлүкә мөвҹуд олдуғуна ҝөрә дүнјаја ҝәлмәси ҝизли сахланылмышдыр. Бу вәзијјәт һ.г. 260-ҹы илә (м. 875) гәдәр, јәни 11-ҹи имам Һәсән ибн Әли Әскәри (әлејһис сәлам) шәһид едилмәсинә вә имамлығын Меһди һәзрәтләринә (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) кечмәсинә гәдәр давам етмишдир. Имам Меһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин), атасы (Һәсән Әскәри) шәһадәтә әрдикдән сонра имамәт мәгамына саһиб олмуш вә Аллаһын әмри илә гејбәти сечмишдир. Истисналары чыхмаг шәртилә ону шәхси (өзәл) наибләриндән башга һеч ким ҝөрмәмишдир.
Имам Меһдинин (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) атасыГејд олунмасы лазым олан мәсәләләрдән бири дә будур ки, бәзи сүнни мәнбәләриндә Һәзрәт Мәһди әлејһиссәламын атасынын ады Абдуллаһ гејд едилмишдир. Һалбуки шиә вә сүнни мәнбәләриндәки бир чох һәдисләр о Һәзрәтин атасынын адынын Һәсән олдуғуна дәлаләт едир. Бу ихтилафын мәншәји о олмушдур ки, бәзи сүнни мәнбәләриндә о Һәзрәтин нишанәләри сырасында Пејғәмбәрин (с) ашағыдакы ифадәси гејд олунмушдур: “Онун (Мәһдинин) ады мәним адымдан, атасынын да ады мәним атамын адындан олаҹаг...”
Әлдә олан фактлар ҝөстәрир ки, “атасынын ады да мәним атамын адындан олаҹагдыр” ифадәси Пејғәмбәрин (с) сөзүндә олмамыш вә һәдис сөјләјән өзү ону биләрәкдән, ја да билмәдән Пејғәмбәрин (с) ҹүмләсинә әлавә етмишдир. Пејғәмбәр (с) исә јалныз “онун ады мәним адымдан олаҹагдыр” - дејә бујурмушдур. Һафиз Ҝәнҹи Шафеи бу барәдә дејир :“Тирмизи бу һәдиси рәвајәт етмиш, лакин һәмин һәдисдә сонунҹу ҹүмлә ҝәлмәмишдир.[39] Һәмчинин, бу кими мәсәләләрә чох диггәтлә јанашан Әһмәд ибн Һәнбәл бу һәдиси өз “Мүснәд”индә бир нечә јердә гејд етмиш, лакин һәмин һәдисдә сонунҹу ҹүмлә ҝәлмәмишдир.”
Имам Меһдинин (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) анасыСон дөврүн пакистанлы вәһһабиләриндән Еһсан Илаһи Заһир вә һабелә мүасир вәһһабиләрдән олан Галиб Иваҹи Имам Заманын (ә.с) анасынын ады барәдә олан ихтилафлары о һәзрәтин (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) анадан олмасы мәсәләсинин зәиф олдуғуна дәлил һесаб едибләр.
Еһсан Илаһи Заһир јазыр:اختلف في اسم الجارية التي قالوا انّها ولدته، فقال قائلهم: انّ اسمها نرجس، وقيل: اسمها صقيل أو صيقل، وقيل: حكيمة، وقيل غير ذلك.Ону дүнјаја ҝәтирән кәнизин ады һаггында ихтилафлар вар. Бәзиләри дејибләр ки онун ады Нәрҹис олуб, диҝәрләри исә онун адынын Сугејл, Сејгәл, Һәкимә вә саир олдуғуну дејибләр.әш-Шиә вә тәшәјјү, сәһ.272-273
Галиб Иваҹи дә бу мәсәләни “Фирәгу мүасира” китабынын 1-ҹи ҹилд, 263-ҹү сәһифәсиндә тәкрар етмишдир.
Тәнгид вә арашдырма:
Бу шүбһәни ирәли сүрәнләрин ағыл вә зәкасына мүтләг афәрин дејилмәли вә ону бу бөјүк кәшфә ҝөрә тәрифләмәк лазымдыр!! Әҝәр бу ҹүзи ихтилафлар шәхсијјәтләрин варлығы мәсәләсини суал алтына гојурса, әһли-сүннәт бир чох шәхсләрин варлылығыны сүбут етмәкдә проблемлә үзләшәҹәк. Ашағыда онларын бәзиләринә ишарә едиләҹәк.
Имам Заманын (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) анасынын адлары вә ләгәбләри:
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ زَكَرِيَّا بِمَدِينَةِ السَّلَامِ قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ خَلِيلَانَ قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ غِيَاثِ بْنِ أَسِيدٍ قَالَ: وُلِدَ الْخَلَفُ الْمَهْدِيُّ عليه السلام يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأُمُّهُ رَيْحَانَةُ وَيُقَالُ لَهَا نَرْجِسُ وَيُقَالُ صَقِيلُ وَيُقَالُ سَوْسَنُ إِلَّا أَنَّهُ قِيلَ لِسَبَبِ الْحَمْلِ صَقِيلُ....
Ғијас б. Әсид дејиб: Һз.Мәһди (ә.с) ҹүмә ҝүнү дүнјаја ҝәлди. Анасынын ады Рејһанә иди, она Нәрҹис дејилирди. Бәзиләри дејиб ки, анасынын ады Сејгәл иди, бәзиләри исә дејиб ки, (Сәвсән) Сүсәндир. Јалныз бәзи шәхсләр дејиб ки, һамилә олдуғу өвлада ҝөрә Сугејл (нурлу, ишыглы вә парылтылы) адландырылыб.
Шејх Сәдуг, Кәмалуддин вә тәмамун немә, с.432
Әлламә Мәҹлиси “һамилә олдуғу өвлада ҝөрә Сугејл (нурлу, ишыглы вә парылтылы) адландырылыб.” ҹүмләсини шәрһ едәркән дејиб:بيان قوله إلا أنه قيل لسبب الحمل أي إنما سمي صقيلا لما اعتراه من النور و الجلاء بسبب الحمل المنور يقال صقل السيف و غيره أي جلاه فهو صقيل و لا يبعد أن يكون تصحيف الجمال.
Бу ҹүмләдә мәгсәд одур ки, имамәт нуруну һәмл етдији (дашыдығы) үчүн о ханым нур вә парылты сачырды. Неҹә ки, дејилир “филанкәс өз гылынҹыны ҹилалады” (Сејгәл сөзү ҹилаламаг мәнасындадыр).
О (бу ҹүмлә), гылынҹын парылтысына ҝөрәдир. Ҹүмләнин мәгсәдинин о ханымын ҹәмалыны вәсф етмәк дә олдуғу ҝүман едилир.Биһарул-Әнвар, ҹ.51, с.15
Бәзи лүғәт китабларында дејилиб:әс-Сигалә - Италијанын Сиҹилија адасына мәхсус олан бу кәлмә дилдә (ел арасында) чох ишләнир.
Риза Мәһјар, “Фәрһәнҝе әбҹәди”, сәһ.556 “сигл” сөзү
Бу мәнаја әсасән демәк олар ки, бу ханым Рома империјасындан олдуғу үчүн өлкәјә Сиҹилија адасындан ҝәлмишди вә буна ҝөрә дә она Сәгил (Сугејл) дејилмишдир.Әһли-сүннәнин мәшһур алимләриндән олан әл-Мунави онун адынын Нәрҹис олдуғуну тәкидлә гејд етмишдир.وأما أمه فاسمها نرجس من أولاد الحواريين.
Амма онун анасы Һз.Исанын һәвариләринин өвладларындан олмушдур вә ады Нәрҹисдир.
Фејзул Гәдир, ҹ.6, с.277
Имам Заманын (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) анасынын ады Һәкимә олмушдурму?
Һз.Һәкимә хатун Имам Һәсәнин (әлејһис сәлам) бибисидир вә Имам Заманын (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) виладәти (анадан олма) заманы о һәзрәтин дајәси олмушдур. Лакин бәзи шәхсләр о һәзрәтин анасынын адыны бәјан едәркән Һәкимә адыны да артырмышлар.
Әһли-сүннә алимләриндән бири Муһәммәд б. Тәлһә Шафеи “Мәталибул суал” китабында иддиа едир ки, бәзиләри Имам Заманын анасынын адларындан бири дә Һәкимә олдуғуну демишләр:وأمه: أم ولد تسمى صقيل، وقيل: حكيمة، وقيل: غير ذلك.
Онун анасы: Ушағын анасынын ады Сејгәл иди. Вә Һәкимә дә дејилиб. Вә башга адлар да дејилиб.“Мәталибул суал”, с.481
Бәзи шиә алимләри дә бу мәсәләни она истинадән өз китабларында ҝәтирмишләр. О ҹүмләдән мәрһум Ирбили өзүнүн “Кәшфул-Ғуммә” китабында јазыр:قال الشيخ كمال الدين بن طلحة رحمه الله الباب الثاني عشر في أبي القاسم محمد الحجة بن الحسن الخالص... أمه أم ولد تسمى صيقل وقيل حكيمة وقيل غير ذلك.
Шејх Кәмалуддин б. Тәлһә (аллаһ она рәһмәт еләсин) 12-ҹи бабда јазыр:
Онун анасы: Ушағын анасынын ады Сејгәл иди вә Һәкимә дә дејилиб. Һәмчинин башга адлар да дејилиб.
Сејид Һашим Бәһрани “Ғајәтул-мәрам” китабында, Сејид Мөһсин Әмин “Әјануш-шиә” китабында, вә башгалары бу мәсәләни Мәһәммәд б. Тәлһә Шафеидән нәгл етмишләр (Ғајәтул-мәрам ҹ. 7, с.135; Ајануш-шиа, ҹ.2, с.64).Ҝөрүндүјү кими бу гејдләрин әсас мәнбәси Мәһәммәд б. Тәлһә Шафеинин “Мәталибул суал” китабыды. О да бу сөзүн ким тәрәфиндән дејилдијини гејд етмәмиш вә һеч бир дәлил ҝәтирмәмишдир. Буна ҝөрә дә истинад үчүн дәјәри јохдур.
Бөјүк еһтимала әсасән о, Имам Заманын (ә) тәвәллүдү заманы һәзрәтин дајәси олмуш Имам Әскәринин бибисинин адыны виладәт рәвајәтләри арасында ҝөрмүш вә һәзрәтин анасы вә дајәсинин адыны гарышдырмышдыр.Наибләр
Һз. Меһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин) атасынын вә бабасынын ҝүвәнилән сәһабәси олан Осман ибн Сәиди өзүнә наиб тәјин етмиш, шиәләринин (тәрәфдарларынын) суалларына онун васитәсилә ҹаваб верирди (5 ил). Осман ибн Сәид вәфат етдикдән сонра онун оғлу Мәһәммәд ибн Осман Меһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин)- нин наиблијинә кечди (40 ил). Даһа сонра Әбул Гасым Һүсејн ибн Руһи Нөвбәхти имамын өзәл наиблијини јеринә јетирди (21 ил). Сон олараг Имамын мүгәддәс нүмајәндәси Әли ибн Мәһәммәд Сәмури олмушдур (3 ил). Әли ибн Мәһәммәд Сәмури-нин өлүмүнә (һ.г. 329) бир нечә ҝүн галмыш Меһдидән бир мәлумат ҝәлди. Әли ибн Мәһәммәд Сәмуријә 6 ҝүндән сонра (Сәмурәнин) өләҹәјини билдирәрәк шәхси (өзәл) наиблик дөнәминин артыг сона чатдығыны вә гејбәти күбранын, јәни бөјүк ҝизлилик дөнәминин башлајыб, Аллаһ зүһур үчүн иҹазә верәнә гәдәр давам едәҹәјини дә елан етмиш олду. Бу мәлумат әсасында гејбәт ики јерә бөлүндү:
Гејбәт
Биринҹиси, гејбәти суғрадыр (кичик гејбәт дөнәми). һ.г. 260-ҹы илдән башлајыб, һ.г. 329-ҹу илдә битмишдир. (69 ил)
Икинҹиси, гејбәти күбрадыр (бөјүк гејбәт дөнәми). һ.г. 329-ҹу
