Суал 1: Аллаһын ады илә. Сизин комитә бүтүн дини һүгугларын, јохса тәкҹә һиҹаб һүгугунун горунмасы илә мәшғулдур?
Ҹаваб: Һәмд-сәна едирәм аләмләрин рәбби олан Аллаһа ки, инсана ағыл немәтини бәхш едәрәк ону бүтүн мөвҹудатдан (варлыглардан) үстүн гәрар верди. Салам вә салават олсун пејғәмбәрләрин ән шәрафәтлиси вә ән фәзиләтлиси олан Һәзрәти Муһәммәди-Мустәфаја (саллаллаһу әләјһи вә алиһи вәсәлләм)-ә вә онун итрәтиндән олан пак вә мүтәһһәр Әһли-бејт (әләјһумус-салам)-а.
Салам сөјләјирәм әзиз вә һөрмәтли мүсәлман баҹы-гардашларымыза вә еләҹә дә “һиҹаб вә һиҹаб мәһбусларыны мүдафиә комитәси” сајтынын зәһмәткеш фәаалларына, мәнә бу фүрсәти ајырдыглары үчүн өз тәшәккүрүмү билдирирәм.
Сизин суалынызын ҹавабында буну сөјләмәлијәм ки, адындан мәлум олдуғу кими, бу комитә “Һиҹаб вә һиҹаб мәһбусларыны мүдафиә” комитәси олдуғу үчүн, биз бу комитә чәрчивәсиндә чалышырыг ки, илк өнҹә һиҹаб вә һиҹаб мәһбуслары илә әлагәдар проблемләрлә мәшғул олаг. Амма биз бу ҝүн Азәрбајҹан республикасында динимизә гаршы о гәдәр планлы вә һәдәфли һүҹумларла гаршылашмышыг ки, биз бир мүсәлман кими Азәрбајҹанда динин, әгидәмизин мүдафиәсинә галхмалыјыг. Бу барәдә лазымы тәдбирләр ҝөрүлүр. Иншааллаһ нә тәкҹә тезликлә Азәрбајҹанда, бәлкә Гафгаз бөлҝәсиндә бүтүн дини вә инсаны һүгугларын горунмасы наминә өз фәалијјәтимизи ҝенишләндириб, өз Ислами вә инсани вәзифәләримизә әмәл едәҹәјик.
Суал 2: Азәрбајҹан Республикасында шәхсијјәт вәсигәсиндә һиҹаблы шәкил бу вахта гәдәр гадаған олуб. Јени вәсигәләрдә һансыса дәјишиклик нәзәрдә тутулурму? Сиз бу мөвзуда аидијјаты горумлара мүраҹиәт едәҹәксинизми?
Ҹаваб 2: Артыг Азәрбајҹанда “Һиҹаб” проблеми ибтидаи мәрһәләдән кечиб, белә ки, мәктәбләрдә, али тәһсил оҹагларында, идарәләрдә, белә давам едәрсә хијабанларда бу әкс-дини далғанын шаһиди олуруг вә олаҹағыг. Һиҹаб вә саир дини мәсәләләр, бунунла јанашы һиҹаб мәһбусларынын азадлыг мәсәләси, өлкәдә көкүндән һәлл едилмәлидир. Бахмајараг ки, һиҹаб мәсәләси бир нечә ил бундан өнҹә паспорта вә шәхсијјәт вәсигәсинә һиҹаблы формада дахил олмагдан башлады. Бәлкәдә бу рүсвајчы әмәл Ислам дүшмәнләри тәрәфиндән иҹра олунан көһнә планлардандыр. Индики һакимијјәтдән һәлә бу ҝүнә гәдәр һеч бир мүсбәт аддым атылмасынын шаһиди олмамышыг. Азәрбајҹан мүсәлман өлкәсидир, Ислами һөкмләрә гаршы чохалан зидд һәрәкәтләрә сон гојмаг үчүн дәјишиклији “вәсигәләрдә” јох, зүлмкар режимин мәнфур сијасәтлриндә ахтармаг лазымдыр.
Суал 3: Бәзиләри елә дүшүнүр ки, һиҹаб чаршаб, чадрадыр. Бу барәдә мәлумат верәрдиниз.
Ҹаваб 3: Бу барәдә, ҝениш елми сөһбәтә еһтијаҹ вар. Лакин гыса вә хүласә шәкилдә “Һиҹаб” һаггында бәзи зәрури мәгамлара тохунмағымыз даһа чох мәгсәдә ујғун оларды.
Гурани-кәримдә, һиҹаб вә намәһрәмә бахмағын һарамлығы барәсиндә, 10-дан артыг нурани ајәләр вардыр. Һиҹабын лүғәтдә мәнасына баханда, мане, пәрдә вә өртүк мәфһумуну анладыр. (Һиҹаб ән чох пәрдә мәнасында ишләдилмишдир). Һиҹаб она ҝөрә пәрдә мәнасына даһа ујғундур ки, өрпәк васитәси кими даһа чох ишләнилир. Амма һәр өрпәјә һиҹаб дејилмәз. Бәлкә о өрпәјә һиҹаб дејилир ки, бир шејин пәрдә архасында өртүлү галмасына сәбәб олсун. Мисал үчүн евин пәнҹәрәләринә вурулан пәрдәләр бир нөв һиҹаб сајылыр. Чүнки ев әһли јад бахышлардан вә ҝүнәш шүаларындан вә.с. аманда галыр.
Гуранда исә һиҹаб, “хумур-баш өртүкләри, чаргатлар” “Ҹујуб-синәләр, јахалар”, “ҹәлабиб-мәгнәләр, “ләчәкләр вә башдан ајаға өртүлән чадра мәфһумлары илә анланылмышдыр. (Бах: “Нур”, 31, 77; “Әһзаб”, 159)
Исламда, “Һиҹаб” мәфһуму, гадынын ислами ҝејими вә өртүлмәси илә јанашы, өзүнү намәһрәм бахышлардан вә намәһрәм кишиләр гаршысында ҹилвәләнмәкдән горунмасыдыр. Бу ики ҹәһәт, һәр бир мүсәлман гадынынын диггәт мәркәзиндә олмалыдыр. Һәм ислами гајдада ҝејинмәли вә һәм дә өзүнү намәһрәм гаршысында ҹәззабијјәтли, хошаҝәлән һалда апармамалыдыр. Әҝәр “Һиҹабы һәр нөв ҝүнаһла, инсан (гадын вә киши) арасында мане билсәк, бу тәгдирдә һиҹабы мүхтәлиф гисмләрә бөлмәк олар. Бир нөв һиҹаб; фикри вә руһи һиҹабдыр. Мәсәлән: Ислам маарифинә тоһид, нүбуввәт, имамәт вә мәада етигад бәсләмәк дүзҝүн зеһни, руһи вә фикри һиҹаблардан сајылыр. Чүнки, инсаны фикри вә идиаложи ҝүнаһлардан, күфр, ширк, зүлм вә бу кими инһирафлардан горујур. Гурани-кәримдә, Нур”, 30 вә 37-ҹи ајәләрдә ҝөз һиҹабына ишарә олунур.
Иманлы мүсәлман гадын, намәһрәм гаршысында елә јол ҝетмәмәлидир ки, намәһрәм кишиләрин диггәтини өзүнә ҹәлб етсин. (Нур, 31)
Бүтүн бу шәриф ајәләрдән белә баша дүшүлүр ки. Мүсәлман гадыны, өз бәдәнини Ислами өрпәклә өртмәклә јанашы, намәһрәм кишиләрлә үнсијјәтдә олмагдан чәкинмәли, данышығында, јеришиндә, бахышында, рәфтарында бир сөзлә бүтүн әдәб вә әрканында, һиҹабла јәни абыр-һәја илә давранмалыдыр.
Демәк һиҹаб вә гадынын чаршабла өртүлмәси онунла, намәһрәмләр гаршысында манеә јарадыр. Бу манеә вә пәрдә нәтиҹәсиндә, гадын фикри, руһи, ҹисми вә әхлаги әмнијјәтдән вә асудәликдән бәһрәләнир. Иффәт, паклыг, намус, абыр вә һәја сифәтләри, мүсәлман гадынларында формалашмаға башлајыр. Мәһз бөјүк алим вә ингилаби инсанлар да бу нөв гадынларын гојнунда бөјүјүб, ҹәмијјәтә тәһвил верилир. Ислами һиҹаб мөвзусунда ән өнәмли мәгамлардан бири дә “һиҹаб вә һүҹб” вә ја “һиҹаб вә иффәт” мәсәләсидир. Һиҹаб вә чаршаб гадынын заһирини вә бәдәнини горујур, Иффәт, абыр вә һәја исә гадынын батининә, әхлагына шамил олунур. Иффәтлә, һиҹаб арасында чох сых, тәсир вә тәсирләнмә рабитәси бәргәрардыр. Бу ики үнсүр – һиҹаб вә иффәт һәмишә јанашы олмалыдыр вә бир-бирини тамамламалыдыр. Ән камил һиҹаб, чадра вә чаршаб илә иффәт вә намусун горунмасыдыр. Һәләлик бу мигдарла кифајәтләнирик.
Суал 4: Инсан тәбиәтиндә рәнҝарәнҝлијә мејл вар. Рәнҝли ҝејим вә өртүкләрдән истифадә шәриәтә ујғундурму?
Ҹаваб 4: Бәли доғрудан да беләдир. Үмумијјәтлә ҝејим мәсәләси чох мүһүм вә ҝениш мөвзудур. Тарих боју һәтта бизим ерадан өнҹә, даш дөврүндән белә ҝејим мәсәләси һәмишә инсанларын фәрди вә иҹтимаји һәјатынын ајрылмаз бир һиссәси олуб. Ҝејим, инсанларын шәхсијјәти, адәт вә ән-әнәләри, миллијјәтләри, дини, ирги вә ҹоғрафи ҹәһәтләри илә өлчүлүр.
Ҝејим инсанын нә кими шәхсијјәтә вә нә пешәјә саһиб олдуғуну әкс еләтдирир. Динимиздә олдуғу кими, ҝејимә чох әһәмијјәт вермишдир. Исламда тәмиз, һалал, ағ вә ҝөзәл үрәк ачан рәнҝләрлә олан ҝејимләрә төвсијә олунмушдур. Ислами мәдәнијјәтә ујғун олараг, јаделли мәдәнијјәтләрин ҝејимләриндән истифадә етмәмәјә тәкид едән динимиз, тәмиз вә јарашыглы ҝејимләри мәсләһәт билмишдир. Һәр кәс өз јашына ујғун палтарлар ҝејинмәлидир. Даһа чох мәгсәдә ујғун оларды ки, һәр кәс өз иши-пешәси илә әлагәдар олан ҝејимләрдән истифадә едәрди.
Мәним зәннимҹә, рәнҝли ҝејимләрдән истифадә етмәјин һеч бир ејби јохдур. Өз динимизә, шәхсијјәтимизә, милли адәт ән-әнәмизә ујғун ҝејинәк. Хүсуси илә ҝәнҹләр вә ҹаван нәсил тәмиз, сәлигәли, шәсијјәтли, јарашыглы, зөвглү, үтүлү, әтирли, динимизә вә ҹәмијјәтимизә ујғун дәбдә ҝејимләрдән истифадә етсәләр даһа да ҝөзәл оларлар.
Исламда, шөһрәт либасы, гәсб олунмуш либас, кишиләр үчүн ипәк вә гызылдан олан палтарларын ҝејинилмәси һарам едилмишдир. Мүсәлман гадыны ислами һиҹаба риајәт едәрәк үз вә әлләриндән башга, саир бәдәнини өртмәклә јанашы рәнҝли ҝејимләрдән өз зөвгүнә вә дини шәхсијјәтинә ујғун ҝејимләр, ҝејинә биләр.
Суал 5: Мај ајында Еуровисион јарышлары заманы бүтүн дүнјанын диггәти Бакыда олаҹаг. Һәмин дөврдә һансыса тәдбирләр нәзәрдә тутулубму?
Ҹаваб 5: Мән демәздим ки, бүтүн дүнјанын диггәти Бакыда олаҹаг. Бәлкә, бәзи дырнагарасы авропа мәдәнијјәтли өлкәләрин вә гәрбин хүсуси илә сионистләрин диггәти пајтахтда олаҹаг. Дүнјада Бир чох өлкәләрин өзләринә ҝөрә ишләри-ҝүҹләри вар. Бизим кими бекар дејилләр ки, бу кими мәнасыз, абырапаран ишләрлә мәшғул олсунлар. Чох тәәссүф едирәм, бәлкә ар олсун пәрдә архасында ҝизләнән мафија гүввәләрә вә өлкә рәһбәрләринә ки, Азәрбајҹаны, дүнјаја белә рәзил парадларла вә мәдәнијјәтимиздән узаг әјләнҹәли јох ијрәнҹ, програмларла дүнјаја танытдырмаг әзминдәдирләр. Еј каш елм илә, мәдәнијјәтлә, инкишаф етмиш техника илә, елми ихтираларла, әхлагла,ҝөзәл идман нөвләри илә, алимләримизлә, ишғал алтдында олан Гарабағымызы ҝери алыб гејрәтимизи вә ҝүҹүмүзү нүмајиш етдирмәклә илә дүнјаја танынардыг.
Бу сифаришли тәдбирә гаршы етиразлы һәрәкәтләри, бир груп инсанлар јох, бәлкә халг күтләси, Бакы әһалиси һәјата кечирмәлидир .Бүтүн Азәрбајҹан халгы бу рүсвајчылыға вә онун әхлагына узанан гара әлләрә өз етиразыны сәраһәтлә билдирмәлидир. Халг буна сусурса, етираз етмирсә, бир груп диндарын етиразы һара кими ҝедиб чата биләр. Халг өзү бу дәјишиклији етмәлидир.Аллаһ таалада Гурани-кәриминдә буну бујуруб. (Рәд /11) Бу биабырчылыға халг, һәр бир азәрбајҹанлы вәтәндашы нараһат олмалыдыр. Әлбәттә бундан габаг јевровиженин маһијјәтини, мәгсәдини, зәрәр-зијаныны, кимләр тәрәфиндән тәшкил едилмәсини, ҹамаатын евләринин нә үчүн сөкүлмәсини, милјонл
