Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән Инҝилтәрәдәки Хариҹи Сијасәт Мәркәзинин јајдығы һесабатда билдирилир: «Азәрбајҹан һөкумәти сон 10 илдә өлкәдә демократик јох, мәһдуд модернләшмә сијасәти апарыб».
Һесабатда гејд олунур ки, өлкә игтисадијјаты ҝенишләнсә дә сијаси мотивли һәбсләр давам етдијиндән өлкәдә сијаси азадлыг, әдаләтли сечки вә мәтбуат азадлығы саһәсиндә вәзијјәт писләшиб.
Һесабат мүәллифләри хәбәрдарлыг едир ки, артыг өлкәдә нефт буму архада галыб вә Азәрбајҹан һөкумәти әлдә етдији вәсаити ағылла хәрҹләмәли, коррупсија вә сәриштәсизлијә гаршы мүбаризәјә сәрф етмәлидир, әкс һалда иҹтимаијјәтин бөјүк тәзјигилә үзләшәҹәк.
«АЗӘРБАЈҸАН ДИГГӘТ МӘРКӘЗИНДӘ»
«Азәрбајҹан диггәт мәркәзиндә» адланан һесабатда Азәрбајҹанын демократик инкишаф, ганунун алилији, медиа азадлығы, мүлкијјәт һүгуглары вә диҝәр әсас идарәчилик вә инсан һаглары саһәләриндә проблемләри дәриндән тәһлил едилиб. Һәмчинин бејнәлхалг мүнасибәтләрин, игтисадијјатын, һәлл олунмамыш Дағлыг Гарабағ мүнагишәсинин өлкәдәки вәзијјәтә тәсири арашдырылыб.
Һесабатда вурғуланыр ки, Инҝилтәрә, Авропа Бирлији вә Гәрбин Азәрбајҹанда иштиракы енержи дипломатијасы илә кифајәтләнмәмәли, ислаһатлар үчүн даһа ҝүҹлү тәзјиг етмәлидирләр.
Сәнәддә белә бир фикир ирәли сүрүлүр ки, Азәрбајҹан һөкумәти демократик јох, мәһдуд модернләшдирмә сијасәти јүрүдүр. Бәзи ганунвериҹилик вә дөвләт просесләри јахшылашдырылса да, Азәрбајҹанда һакимијјәтин тәбиәти плүралист дејил, инсан һагларына даир бәзи әсас саһәләрдә вә идарәчиликдә вәзијјәт писләшир. Буна ҝөрә дә һесабатда Азәрбајҹан һөкумәтинә бир сыра төвсијәләр ирәли сүрүлүр.
АЗӘРБАЈҸАН ҺӨКУМӘТИНӘ ТӨВСИЈӘЛӘР
– Парламент сечкиләриндә намизәдлик үчүн 450 имза тәләби азалдылсын вә сечкиләрдә сахтакарлыға сон гојулсун;
– 2011-ҹи илин анти-коррупсија кампанијасы ҹанландырылсын, мониторинг ҝүҹләндирилсин, дөвләт контрактлары ачыг тендерә чыхарылсын, базарлара сијаси нәзарәт арадан галдырылсын. Верҝи јохламаларында суи-истифадә һаллары арадан галдырылсын;
– Мәһкәмә Һүгуг Шурасына иҹра структурларынын тәсирини азалтмаг үчүн ислаһатлар апарылсын, ҹинајәт ишләриндә бәраәт шансыны артырмаг үчүн иттиһама мејллилик азалдылсын, сијаси ишләрә, һөкмләрә, ҹәзалара сон гојулсун;
– Мүдафиә вәкилләри үчүн тәһсил, ихтисасартырма вә тәлим шәраити, онларын мүштәриләрә чыхышы, мәһкәмәнин тәјин етдији мүдафиә вәкилләри, сијаси ишләрдә тәгсирләндириләнләрлә давраныш јахшылашдырылсын;
– Бүтүн сијаси мәһбуслар бурахылсын, АШПА-нын хүсуси мәрузәчисинин өлкәјә чыхышына иҹазә верилсин;
– Сијаси етиразларын һәдәф аудиторијасына јахын јерләрдә кечирилмәси үчүн Бакынын мәркәзиндә јени мәканлар тәсдигләнсин. Гануни пикетләр вә диҝәр сијаси фәалијјәтә полис мүдахиләсинә сон гојулсун;
– ГҺТ-ләрин гејдијјатына даир гәрарлар үчүн һүгуги чәрчивә мүәјјән олунсун, онларын гејдијјата алынмасы јахуд имтина олунмасынын ајдын проседуралары мүәјјән едилсин. Бејнәлхалг ГҺТ-ләрә бүрократик тәһдид вә ашыры мәһдудијјәтләрә сон гојулсун;
– Рәгәмсал јајыма кечид имканындан истифадә едәрәк мүстәгил каналларын Азәрбајҹанда јајымына шәраит јарадылсын. Азәрбајҹан каналларына бејнәлхалг верилишләри тәкрар јајмаға иҹазә верилсин вә ја Азад Авропа/АзадлыгРадиосу, ББC вә Американын Сәси-нин милли тезликләрдә јајымы бәрпа едилсин;
– Милли Телерадио Јајым Шурасы, Мәтбуат Шурасы вә Иҹтимаи Телевизијанын структурлары вә фәалијјәти елә ислаһ олунсун ки, онлар һөкумәтдән асылы олмасынлар. Мүстәгил нәшрләр вә журналистләр үчүн игтисади имканлар јахшылашдырылсын. Мәтбуат Шурасынын гара сијаһысынын дәрҹи вә мүстәгил гәзет сатанлара тәзјигләр дајандырылсын;
– Мүстәгил журналистләрин, блоггерләрин вә фәаллара гаршы сијаси мотивли тәһдид вә тәгибләр дајандырылсын, онлара гаршы «хулиганлыг» кими гејри-мүәјјән вә ујдурма иттиһамлара сон гојулсун;
– Интернетә ҝениш золаглы чыхыш ҹидди шәкилдә артырылсын. Блоггерләрин һәдәфә алынмасына, шәхси е-маил һесабларына вә сосиал шәбәкәләрдә тәнгидләрин мониторингинә сон гојулсун;
– Гадынлар вә ҹинси азлыглар үчүн бәрабәрлијин тәминаты сүрәтләндирилсин, дин азадлығына бүрократик мәһдудијјәтләр ләғв олунсун;
– Дөвләт Еһтијаҹлары үчүн Торпагларын Алынмасы гануну чәрчивәсиндә һүгуги тәминатлар ҝүҹләндирилсин, мүлкијјәтин ганунсуз мәнимсәнилмәси вә евиндән мәҹбури чыхарылмаја сон гојулсун. Әдаләтсиз компенсасија системиндә ислаһатлар апарылсын;
– Омбудсман Институтунун мүстәгиллији артырылсын, Милли Инсан Һаглары Фәалијјәт Планы јеринә јетирилсин;
– Мүнагишә ирсиндән авторитар нәзарәти ҝүҹләндирмәк васитәси кими истифадәјә, сүлһјаратма ҹәһдләринә манеәләрә сон гојулсун;
– Үмумдүнја Тиҹарәт Тәшкилатына гошулма ҹәһдләри бәрпа олунсун, рәгабәти артырмаг үчүн Авропа Бирлијинин Дәрин вә Һәртәрәфли Азад Тиҹарәт Сазиши үзрә иш апарылсын;
– Дөвләт Нефт Фондунда тәдбирли вә узун-мүддәтли идарәчилик тәмин олунсун;
– Маашларын артырылмасы вә програмларын там малијјәләшмәси үчүн сәһијјә вә тәһсил саһәсинә инвестисијалар артырылсын. Миграсијанын гаршысыны алмаг үчүн иш јерләри јарадылсын.
БЕЈНӘЛХАЛГ ИҸТИМАИЈЈӘТӘ ТӨВСИЈӘЛӘР
– Азәрбајҹан һөкумәтинин јухарыда ҝөстәрилән мәсәләләр үзрә ислаһатлар апармасы тәмин едилсин, һөкумәтин идарәчилик вә инсан һагларына даир, хүсусилә дә Авропа Шурасы вә Авропа Бирлији гаршысында бејнәлхалг өһдәликләринә әмәл етмәсинә нәзарәт олунсун;
– Авропа Бирлији өзүнүн разылашдырдығы инсан һаглары өһдәликләринә нәзарәти вә һәмин өһдәликләрин мүдафиәсини ҝүҹләндирсин. Азәрбајҹанын мүлки ҹәмијјәтинә малијјә вә техники јардым артырылсын;
– Азәрбајҹанын 2014-ҹү илдә Авропа Шурасына сәдрлији әрәфәсиндә инсан һаглары саһәсиндә конкрет ирәлиләјишләр етмәси тәләб едилсин, јохса институтсионал санксијалар гојулсун;
– Минск просеси ҹанландырылсын, Азәрбајҹанын мәҹбури көчкүн проблеми барәдә мәлуматлылығы вә проблемә дәстәји артырылсын;
– Азәрбајҹанда ҝәләҹәкдә кечириләҹәк бејнәлхалг сијаси, игтисади, идман вә мәдәнијјәт тәдбирләриндән сијаси ислаһатлара чағырыш үчүн истифадә олунсун. Ислаһатлар апарылмаса, Азәрбајҹанын Олимпија ојунлары јахуд Авропа Чемпионатына ев саһиблијинә ујғун ҝәлиб-ҝәлмәмәсинә бахылсын.
Һесабат Хариҹи Сијасәт Мәркәзиндән Адам Һуҝ тәрәфиндән редактә олунуб. Сәнәдин ајры-ајры бөлүмләри Азәрбајҹандан игтисадчы Вүгар Бајрамов, Human Rights Wаtch тәшкилатындан Giorgi Gogia, Медиа Һүгуглары Институтундан Рәшид Һаҹылы, Тәбиб Һүсејнов вә башгалары тәрәфиндән һазырланыб.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
