Хәдиҹә исмајылын әлијевләрин аиләси барәдә јени фактлары

Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији- Бу илин сону Азәрбајҹанын гәрбиндәки Човдар јатағындан гызыл чыхарылмасына башланмалыдыр. Бу мәдәнин ишләнмәси үчүн мүгавилә (дәјәри 2,5 милјард доллардыр) 2007-ҹи илдәки гејри-шәффаф проседурла AIMROC адланан консорсиума верилиб, һөкумәт бу ширкәти – Британија-Јапонија-Панама консорсиуму кими тәгдим едиб.Һәмин консорсиум 2007-ҹи илдә тәләм-тәләсик мәһз сөзүҝедән лајиһәдән өтрү јарадылыб. Јени ортаја чыхарылан сәнәдләрсә ҝөстәрир ки, AIMROC әслиндә Панамада гејдијјатдан кечмиш вә президент Илһам Әлијевин гызларыјла бағлы олан ширкәтләрин нәзарәтиндәдир.AIMROC бир “sһеll”-ширкәтдир (јәни гуруҹа ады олан).Бу журналист арашдырмасыны “Organized Crime and Corruption Reporting Project” (Мүтәшәккил Ҹинајәткарлыг вә Коррупсија Арашдырмалары Лајиһәси Азадлыг Радиосу илә әмәкдашлыгда һазырлајыб.СОН ҮМИД ЈЕРИ – ПРЕЗИДЕНТ...40 јашлы Новруз Аллаһвердијев Азәрбајҹанын гәрбиндә - Ермәнистанла һәмсәрһәд олан Дашкәсән рајонунун Човдар кәндиндә касыб бир дахмада јашајыр. О Азәрбајҹанла Ермәнистан арасында 1990-ҹы илләрдә баш вермиш мүһарибә нәтиҹәсиндә өз јурдундан дидәрҝин дүшмүш 800 мин мәҹбури көчкүндән биридир. Аллаһвердијев вә даһа 60 мәҹбури көчкүн аиләси Човдар кәндиндә сығынаҹаг тапыблар.Аллаһвердијев дахмасынын диварларына һазыркы президент Илһам Әлијев вә онун вәфат етмиш атасы Һејдәр Әлијевин көһнә тәгвимләрдән кәсилмә шәкилләрини јапышдырыб.Ҝүзәранындан ҝилејли олса да, президентдән ҝилејли дејил. Дејир, үмиди онадыр. Илһам Әлијевин бир ҝүн бу кәндин сакинләринин ҝүзәранындан хәбәр тутаҹағыны, онлара ҝүн ағлајаҹағыны ҝөзләјир.Новруз кишинин проблемләриндән бири дә, өзү дедији кими, инҝилис ширкәтинин кәндин јахынлығында мәдән салмасы илә бағлыдыр. Дејир ки, мәдән ширкәти онун торпагларынын бир һиссәсини әлә кечириб, үстәлик дә кәндә ҝәлән ики су мәнбәјиндән биринин габағыны кәсиб, әсәс кәнд јолуну дағыдыб. Аллаһвердијев инаныр ки, президент Әлијев она вә кәндинә көмәк едәҹәк.Новруз Аллаһвердијев​​БАИСКАР - ИНҜИЛИСЛӘР ДЕЈИЛ...Амма Аллаһвердијевин билмәдикләри вар. Билмәдији исә одур ки, проблемләринин сәбәбкары сајдығы мәдән ширкәтиндә инҝилисләрин пајы јохдур, амма президентин аиләсинин пајы вар.2006-2007-ҹи илләрдә президент сәрәнҹам вериб Човдар гызыл мәдәни вә беш башга јатағынын ишләнмәси һүгугу илә бағлы данышыгларын апарылмасыны, сонра исә AIMROC адланан ширкәтлә (“Azerbaijan International Mineral Resources Operating Company, Ltd.”, азәрбајҹанҹа “Азәрбајҹан Бејнәлхалг Минерал Еһтијатларын Идарә Едилмәси үзрә Мәһдуд Мәсулијјәтли Ширкәт) мүгавилә бағланмасыны Еколоҝија вә Тәбии Еһтијатлар Назирлијинә тапшырыб.2007-ҹи ил ијунун 5-дә Илһам Әлијевин башчылыг етдији Јени Азәрбајҹан Партијасынын нәзарәтиндә олан парламент нөвбәдәнкәнар иҹлас кечириб, бу мүгавиләни тәсдигләјиб.Азәрбајҹан бүдҹәсинин бу Һасилатын Пај Бөлҝүсү Сазишиндә ҹәми 30 фаиз пајы вар. 70 фаиз AIMROC-а мәхсусдур. Бу сазишлә һөкумәт мәдәнләрин истисмары үчүн торпаг, лазыми лисензија вә верҝи ҝүзәштләрини дә AIMROC-а вериб. Сәнәд парламентдә мүзакирә олунанда бир нечә депутат бу ширкәтә нијә бу гәдәр имтијаз верилдијини сорушуб, амма тәк-түк етиразлар чохлуғун сүкутунда батыб.  Депутатлар бу ширкәтләрин саһибләри һаггында мәлумат ала билмәјибләр.AIMROC-ун структурундан баш чыхармаг доғрудан да мүшкүл ишдир. Човдар ҹамааты проблемләринә баис кими “инҝилисләри” ҝөрүр. Амма инҝилисләрин дә, јапонларын да ортада анҹаг ады вар. AIMROC-у 4 ширкәт јарадыб: Londex Resources, S.A., Willy and Meyris S.A., Fargate Mining Corporation və Globex International LLP. Јапонија ширкәти Миндеҹо исә лајиһәјә үмуми нәзарәтчидир. Әслиндә консорсиумда һеч бир пајы јохдур.AIMROC -ун саһиби олан ширкәтләрдән јалныз бири Британијада мәнзилләнир. Бу, мүгавиләдә 11 фаиз пајы олан “Globex International” ширкәтидир.Амма әслиндә “Ҝлобех” Панамада гејдијјатдан кечмиш 3 ширкәтә мәхсусдур: Hising Management SA, Lynden Management Group, Inc., və Arblos Management Corporation.Панаманын дөвләт гејдијјаты рејестринә ҝөрә, һәр үч ширкәти идарә едәнләр арасында президент Әлијевин ики гызы Лејла вә Арзу Әлијеваларын, еләҹә дә исвечрәли бизнесмен Оливер Местелан-ын ады вар.МЕСТЕЛАН КИМДИР?Местелан-ын Әлијев аиләси илә узун мүддәтдир давам едән әлагәләри вар. О, Әлијевләрлә бирликдә инҹәсәнәт тәдбирләри тәшкил едиб.Бундан башга онун ады Азәрбајҹанда бир сыра бизнес лајиһәләри, о ҹүмләдән “Азәрфон” мобил рабитә провајдеринин тәсисчиси ролунда чыхыш едән Панама ширкәтләринин гејдијјат сәнәдләриндә кечир.Местелан мүсаһибә вермәкдән имтина едир. Президент Апаратына ҝөндәрилән сорғулар да, зәнҝләр дә ҹавабсыз галыр.Еколоҝија Назирлијиндә исә нә јатагларын гызыл еһтијаты, нә дә ширкәтләрин саһибләри һагда данышмаг истәдиләр. Индијәдәк анҹаг Човдар јатағынын потенсиалы һагда мәлумат верилиб.“ЧОВДАР ЧӨРӘЈИ”Човдар өзү дә ҝәлирли јатагдыр. Еколоҝија вә Тәбии Сәрвәтләр Назирлијинин мәлуматына ҝөрә бу јатагда 44 тондан артыг гызыл, 164 тондан артыг ҝүмүш вар. Бу да үмумиликдә 2.5 милјард доллар дәјәриндә сәрвәт демәкдир.Парламентдә гыса мүзакирә заманы Тәбии Еһтијатлар, Енерҝетика вә Еколоҝија Комитәсинин рәһбәри Валеһ Әләсҝәров 30 ил мүддәтинә бағланан сазиши мүдафиә едиб. Елә офшор ширкәтләр мәсәләсинә дә изаһ вериб:“Бу ширкәтләр хүсуси тәјинатла јарадылмышдыр. Дүнја тәҹрүбәси беләдир, һәр лајиһә үчүн хүсуси тәјинатлы ширкәт јарадылыр. Бу ширкәтләр ја Кајман адаларында, ја да Панамада гејдијјатдан кечирләр. Елә офшор зоналары вар ки, танынмыш банклар, малијјә гурумлары орада бир әмәлијјат да кечирмир. Ганунвериҹилијин дүрүстлүјүнә ҝөрә офшор зоналарыны һамы таныјыр. Бу ширкәтләр дә белә офшор зоналарда гејдијјатдан кечмишләр. Бири дә Британија Краллығында гејдијјатдан кечиб. Бунлар хүсуси тәјинатлы ширкәтләрдир вә бу ишләр үчүн јарадылыбдыр”.Әләсҝәровун сөзләринә ҝөрә, тендерин кечирилмәмәси исә һәмин јатагда нә гәдәр еһтијатын олмасы барәдә дәгиг мәлуматын олмамасына ҝөрәдир. О әлавә едиб ки, тендерин әвәзинә һөкумәт потенсиал сәрмајәчиләрин өзләри илә бирбаша данышыглар апарыб.Еколоҝија вә Тәбии Сәрвәтләр Назирлијинин Баш ҝеологу Ағамаһмуд Сәмәдов АзадлыгРадиосуна дејиб ки, јатаглардакы еһтијатлар барәдә мәлумат вар, амма буну ачыглаја билмәз.Дашкәсәндә филиз емалы заводунун көһнә аваданлыглары​​“АЈЫБ ОЛСУН СИЗӘ!”AIMROC-ун саһибинин ким олмасы барәдә суала Валеһ Әләсҝәров исә белә ҹаваб верир: “Сиз фикирләширсиз ки, Азәрбајҹан һөкумәти кимлији бәлли олмајан, күчәдән кечән бири илә мүгавилә бағлаја биләр?” Әлијев аиләсинин бу лајиһәдә һәр һансы марағынын олмасы барәдә суала ҹавабында исә Валеһ Әләсҝәров јалныз буну дејәрәк телефон данышығыны кәсиб: “Ајыб олсун сизә”.AIMROC -ун структурунун диҝәр һиссәләри даһа мүрәккәб схем үзрә гејдијјатдан кечиб. Панаманын Ширкәтләрин Гејдијјаты идарәсинин сәнәдләринә ҝөрә ады чәкилән ширкәтләр дә рәһбәрләри сәвијјәсиндә мүрәккәб формада бир-биринә бағлыдыр. Онларын һамысы да кичик Кариб адасы Невисдә ејни үнванда гејдијјатда олан Ҹасал Манаҝемент вә Таҝива Манаҝемент ширкәтләринин гурумларыдыр.Ҹасал вә Таҝива исә Бөјүк Британија, АБШ вә Панамада азы 20 ширкәтә саһиб олуб. Бөјүк еһтималла бунлар јалныз ширкәтләрин реал саһибләринин ҝизләдилмәси үчүн јарадылан гурумлардыр.Азәрбајҹанын Верҝиләр Назирлијинин гејдијјатына ҝөрә Willy аnd Меyris S.А.-ны чех ҝеолог, Прагада чап олунан "The Journal Of Geosciences" журналынын Баш редактору Мирко Ванеҹек тәмсил едир.“ЧОВДАРЛЫГДА УЧУРУМДАН ГОРУЈАН”Човдарда исә јерли сакинләр президент Илһам Әлијевин һәмин мүәссисәнин ачылышына ҝәләҹәји барәдә хәбәри ешидиб, севинибләр. Сакинләрдән бири - Пәнаһ Һүсејнов дејир ки, онлар дәрдләрини дөвләт башчысына чатдырмаға чалышаҹаглар.“Биз ешитдијимизә ҝөрә президент Бу заводун ачылышына ҝәләсидир. Чох хаһиш едирик бизим президентимизә чатдырын ки. Бурада 100 аиләнин јашадығы бу ики кәндә дә баш чәксин. Биз онун бүтүн сијасәтләрини бәјәнирик. Бизи онун јанына бурахмајаҹаглар.  Артыг дәрәҹәдә хаһиш едирик ҝәлиб бизим вәзијјәтимизлә мараглансын. Бу кәнддәки вәзијјәти, нәләр чәкдијимизи ҝөрсүн.”Орадакы гызыл јатағынын ишләнмәсиндә президент аиләсинин дә пајынын олмасындан кәнд сакинләринин хәбәри јохдур. Бу барәдә еһтимала белә инанмырлар.“Президентә нә хејри вар ки? Мән инанмырам ки, хариҹи ширкәтләр бурада гызылы чыхара вә апарыб президентә верә. Инанмырам. Билирик ки, бураны ишләдәнләр хариҹиләрдир –инҝилис ишләдир,” -  кәнд сакинләриндән бири  белә дејир .Гызыл емалы заводунун тикиләҹәји јердән ҝөрүнтүКәнддә мүәллим ишләјән Нурәддин Рамазанов да AIMROC-ја ҝөрә торпағынын бир һиссәсини итириб. Дејир 110 манат маашла аиләсини ҝүҹлә доландырыр: “11 саат мәктәбдә дәрс дејирәм. Бунунла нә доланаҹаг олур. Јеҝ