Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијини- Өлкәнин танынмыш бир нечә һүгуг мүдафиәчиси бу јахынларда Президент Администрасијасынын һүгуг-мүһафизә органлары илә иш шөбәсинин мүдири Фуад Әләсҝәровла ҝөрүшүбләр. Ҝөрүш заманы Новруз бајрамы өнҹәси әфвлә бағлы мәһбусларын сијаһысы һөкумәт рәсмисинә тәгдим едилиб. Сијаһыда 16 нәфәр виҹдан мәһбусу олмагла јанашы, һәбсдә олан назирләр Әли Инсанов вә Фәрһад Әлијевин дә адлары вар. Мониторинг групу будәфәки сијаһыларына да һиҹаб аксијасында һәбс едиләнләр вә исламчыларын адларыны салмајыблар. Груп үзвләри исламчылар өз шәхси мараглары вә хариҹи амилләрин дәстәји илә аксијада иштирак едәрәк һәбс олундугларыны әсас ҝәтирәрәк, онларын адларынын сијаси вә виҹдан мәһбусу олан шәхсләрин сијаһыларына салмадыгларын билдирибләр. Һазырда сијаси мәһбусларла бағлы ҝөрүлән ишләр, Новруз бајрамы өнҹәси әфв вә исламчылара гаршы нүмајиш етдирилән ајры-сечкиликә бағлы Инсан Һаглары Уғрунда Иҹтимаи Бирлијинин сәдри Ејнулла Фәтуллајев суалларымызы ҹавабландырыб.
- Ејнулла бәј, һазырда сијаси вә виҹдан мәһбуслары илә бағлы ҝөрүлән ишләр нә јердәдир? Һәр һансы бир ирәлиләјишләр вармы?
- Мартын 12-дә Авропа Шурасы Парламент Ассамблејасынын Инсан Һаглары вә Һүгуг Мәсәләләри үзрә комитәсинин иҹласы кечириләҹәк. Сонунҹу иҹласда биз динләмәләрдә иштирак етмишдик. Лакин о заман динләмәләр нәтиҹәсиз битди. Гәрара алынды ки, 12 марта гәдәр АШ-нын мәрузәчиси Штрассерин Бакыја сәфәрә ҝәлиб-ҝәлмәмәси мәсәләси өз һәллини тапмалыдыр. Јәни Азәрбајҹан һејәти ону өлкәјә дәвәт етмәлидир. Мәндә олан мәлумата ҝөрә, бу мәсәлә илә бағлы Азәрбајҹан һөкумәтинә сорғу вериләҹәк. Мәһз бундан сонра Авропа Шурасы Азәрбајҹанла бағлы һансыса сијаси гәрары гәбул едәҹәк. Ејни һалда, “Еуровисион” әрәфәсиндә дә бејнәлхалг мәтбуатда Азәрбајҹанда олан виҹдан мәһбусларынын проблемләри мүзакирә олунмагдадыр. Сијаси вә виҹдан мәһбуслары илә бағлы бејнәлхалг иҹтимаијјәтдә ҝениш етиразлар сәсләндирилиб. Амма һәләлик бу проблемин глобал вә бирдәфәлик һәллини ҝөрмүрәм. Она ҝөрә ки, һөкумәт бу мәсәлә дә чох сәрт вә принсипиал мөвге нүмајиш етдирир. Һөкумәтин мөвгеји будур ки, Азәрбајҹанда сијаси мәһбус јохдур. Лакин һөкумәт “Амнестј Интернатионал” тәрәфиндән виҹдан мәһбусу кими танынан 16 нәфәрин мүзакирәсинә разылыг вериб. Тәәссүф ки, һәлә бу мәсәләләрдә һансыса бир ирәлиләјиш һисс етмәмишик. Дүшүнүрәм ки, јахын вахтларда бир нечә мәһбус азад едилсин. Лакин бирдәфәлик олараг проблем һәллини тапмајаҹаг.
- Бир нечә ҝүн бундан өнҹә бир груп һүгуг мүдафиәчиси президент апаратында Президент Администрасијасынын һүгуг-мүһафизә органлары илә иш шөбәсинин мүдири Фуад Әләсҝәровла ҝөрүшүбләр. Ҝөрүш заманы онлар әфвлә бағлы мүраҹиәт едәрәк мәһбусларын сијаһысыны тәгдим едибләр. Сизҹә Новруз бајрамындан өнҹә һәр һансы бир әфвин баш тутмасы мүмкүндүрмү вә кимләрә шамил олуна биләр?
- Һесаб едирәм ки, әфв фәрманы верилсә, бәзи виҹдан вә сијаси мәһбусларына шамил олунаҹаг. Һөкумәт бу мәсәләдә дәфәләрлә мөвгејини ачыглајыб. Јалныз әфвлә бағлы президентә мүраҹиәт едән шәхсләр әфв едилирләр. Һөкумәтин мөвгеји бундан ибарәтдир ки, ким әфвлә бағлы президентә мүраҹиәт етмирсә, һәмин шәхс әфв олунмур. Әввәлләр президент өз мүстәсна сәлаһијјәтиндән истифадә едәрәк әфв фәрманы имзалајырды. Лакин сон илләрдә өлкәдә бејнәлхалг ситуасија дәјишдијинә ҝөрә, һөкумәтин мөвгеји дә дәјишиб.
- Һүгуг мүдафиәчиләри будәфәки сијаһыларына да исламчыларын вә һиҹаб аксијасында һәбс едилән шәхсләрин адларыны салмајыблар. Мониторинг групуна дахил олан һүгуг мүдафиәчиләри иддиа едирләр ки, исламчылар шәхси мараглары үчүн кечирдикләри аксијада һәбс олунублар. Буна ҝөрә дә, онлара гаршы бу ҹүр мөвгедән чыхыш едирләр. Сиз бу фикирләри неҹә гијмәтләндирирсиз?
- Һесаб едирәм ки, бу ҹүр јанашма һүгуг мүдафиә фәлсәфәсинә зидд бир јанашмадыр. Тамамилә ҹәфәнҝијатдыр. Нә замандан һиҹаб дәјәри һансыса шәхсин фәрди дәјәринә чеврилиб: Бу нә мүнасибәт тәрзидир ки, һүгуг мүдафиәчиләри нүмајиш етдирирләр? Әслиндә бу ҹүр мүнасибәтин сәрҝиләнмәси Ислами дәјәрләрә һәгарәтдир. Һазырда бүтүн дүнјанын, хүсусилә Азәрбајҹан һөкумәтинин дә тәшвиг етдији принсипләрдән бири толерантлыг вә сивилизасијаларарасы диалогун тәшкил едилмәсидир. Белә олан һалда һиҹаб вә диҝәр Ислами дәјәр һансыса инсанынын шәхси дәјәринә неҹә чеврилә биләр: Бу ҹүр фикир сәсләндирән инсанларын һүгуг фәлсәфәсиндән нә гәдәр узаг олдуғу ҝөрсәнир. Исламчылар бирбаша фикир, сәрбәст топлашмаг вә дини етигад азадлығыны ифадә етдикләринә ҝөрә һәбсә атылыблар. Буну данмаг олмаз. Бу һәгигәтләри данмаг әслиндә ҹинајәтдир.
- Ејнулла бәј, сизҹә аксијаларын архасында, хүсусилә һиҹаб аксијасынын архасында һәр һансы бир хариҹи гүввәләрин ахтарылмасы нә дәрәҹәдә доғрудур?
- Һүгуг мүдафиәчиләри һансыса хариҹи гүввәнин вә јахуд хариҹи амилин ахтарышы илә јох, инсан һагларынын мүдафиәси илә мәшғул олмалыдырлар. Кимлијиндән асылы олмајараг, бүтүн инсанларын һаглары горунмалыдыр. Әҝәр һәр бир ҹинајәткар һәбс едиләрәк мүһакимә едилирсә, о демәк дејил ки, о, һансыса инсан һүгугларындан мәһрум едилмәлидир. Һәр бир кәсин инанҹ азадлығы вә ифадәси һүгугу вар. Әҝәр һүгуг мүдафиәчиси инсанларын идеалларына һәгарәт нүмајиш етдирирләрсә вә ејни һалда Ислами дәјәрләри онлары мүдафиә едән шәхсләрин шәхс дәјәри кими тәгдим едирләрсә, бу ән бөјүк һәгарәтдир.
Хәјал Шүкүр
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
