Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Јәгин ки, бу ил мај ајынын 26-да Авровизија маһны мүсабигәсинин Азәрбајҹанда кечириләҹәјиндән хәбәриниз вар. Бу һамымыза ҝүн кими ајдындыр. Амма ҝүн кими ајдын олмајан башга бир мәгам да вар. Белә ки, лезбијан, ҝеј, бисексуал вә трансексуал “мәдәнијјәти”ни гејд етмәк мәгсәди илә һәр ил дүнјанын мүхтәлиф шәһәрләриндә ҝеј-парад адлы фестивал вә аксијалар кечирилир ки, бу да маһны мүсабигәсинин символу һалына ҝәлиб.
Бәс нәдир бу ҝеј-парад, нә вахтдан кечирилмәјә башлајыб, кимләр кечирир вә мәгсәдләри нәдир? Илк өнҹә ондан башлајаг ки, Инҝилисҹәдә "ҝај приде параде" адлана бу сөзүн һәрфи тәрҹүмәси "һомосексуалларын гүрур парады"дыр.
ЛГБТ-нин (лезбијан, ҝеј (һомосексуал), бисексуал, трансексуал) мәгсәди ҹәмијјәтин онлара нормал мүнасибәт ҝөстәрмәси мәгсәдилә аксијаларын кечирилмәсидир ки, бу да ҝеј-парад адланыр.
Гејд етмәк јеринә дүшәрди ки, 1960-ҹы илләрдә америкалы ҝеј вә лезбијанларын ганун гаршысында ҹаваб вермәли олурлармыш. Белә ки, һомосексуал әмәлләр, һәтта јашлы инсанлар тәрәфиндә вә шәхси евләрдә һәјата кечириләрдисә дә, бу бүтүн штатлар үзрә ҹинајәт әмәли һесаб едиләрмиш. Бунун үчүн пул ҹәримәси вә 20 илә гәдәр һәбс нәзәрдә тутулурмуш. Полис вахташыры ҝеј-клубларда рејдләр кечирәрмиш вә сахланылан шәхсләрин шәкилләри гәзетләрдә дәрҹ олунармыш ки, диҝәрләри иш јерләрини итирмәкдән вә иҹтимаи гынагдан чәкинсинләр.
1969-ҹу ил 27-28 ијун тарихләриндә полис белә рејдләрин бириндә ҝејләрин даш вә шүшә бутулка һүҹумуна мәруз галыр. Гаршыдурма сәһәрә гәдәр давам едир. Сәһәриси ҝүн полис јенидән әмәлијјат кечирир вә бу заман гаршыдурмалар бир һәфтә давам едир. Елә һәмин илин нојабрында ЛГБТ-нин конфрансы кечирилир вә Крејг Родвелл адлы һомосексуал тәрәфиндән бу һадисәнин һәр ил гејд олунмасы тәклиф едилир вә "Стоунволлски үсјаны" адландырылмасы гәрара алыныр.
1970-ҹи илдә һадисәнин илдөнүмү илә әлагәдар илк ҝеј-парад кечирилир. Иштиракчылар һомосексуал әлагәни ҹинајәт сајан ганунлара етираз едирләр. Аксијанын шүарлары исә белә олуб: "Биз нә истәјирик? Һомосексуаллара азадлыг! Буну нә вахт истәјирик! Елә инди! Уҹадан дејин: Һомосексуал - бу шәрәфдир!" Бу аксија нөвбәти ил дә кечирилди вә Нју-Јорк штатынын һәр ил кечирилән ҝеј-парады һалына ҝәлди. Анҹаг бу аксија Нју-Јоркла мәһдудлашмады вә Чикаго, Лос-Анҹелес, Сан-Франсиско, Атланта вә Торонтода да кечирилмәјә башланды. Һазырда бу аксија һәр ил бүтүн АБШ вә Канада әразисиндә кечирилир.
Даһа сонра бу аксијалар Авропаја кечди. Вә илк аксија 1970-ҹи илдә Лондонда баш тутду. 1971-ҹи илдә Франсада, 1979-ҹу илдә Берлиндә, 1983-ҹү илдә Дублиндә ҝеј-парад тәшкил едилди. Заман-заман бу парадлар Ҹәнуби вә Шимали Америка, Авропа, Австралија, Јени Зелландија, ҸАР, Түркијә, Исраил, Тајланд, Һиндистан, Јапонија, Тајван вә Чиндә дә кечирилмәјә башлајыб вә инди дә кечирилир.
Анҹаг бу ҹүр аксијалар кечмиш Сосиалист өлкәләриндә тәзјигләрлә үзләшибләр. Белә ки, 2001-ҹи илдә Сербијанын пајтахты Белградда ҝејләр милләтчи ҝәнҹләрин һүҹумуна мәруз галыблар. 2009-ҹу илдә исә Сербијада футбол фанатлары илә ҝејләр арасында баш верән гаршыдурманын зәрәри 1 милјон авро олду. Аналожи гаршыдурмалар Братислава, Бухарест, Будапешт вә Ригада да баш верди. Амма онлара һөкумәтләрин јаратдығы шәраит өз сөзүнү демәјә башлады. Белә ки, 2011-ҹи илдә Загребдә кечирилән ҝеј-парадда һеч бир инсидент гејдә алынмады.
2005-ҹи илдә исә Полшанын пајтахты Варшавада кечирилмәси нәзәрдә тутулан ҝеј-парада мәрһум президент Лех Качински гәти шәкилдә етираз едәрәк, парадын кечирилмәмәси ҝөстәришини вермишди. Онун бу гәрары Авропа Мәһкәмәси тәрәфиндән 2007-ҹи илдә инсан һагларынын позулмасы кими гијмәтләндирилмишди. Качинскинин тәјјарә гәзасына дүнјасыны дәјишмәсиндән сонра исә ҝејләрин јолу ачылды.
Ҝеј-парадын кечирилмәсинә гадаға 2005-ҹи илдә исә Москвада да гејдә алынды. Дөврүн мери Јури Лужков ҝеј-парады гадаған едән гәрар чыхарды. Аксијаны кечирмәјә ҹәһд ҝөстәрән ҝејләрин гаршысына исә милләтчи ҝәнҹләр чыхды. Бу һадисәләр нөвбәти илләрдә дә тәкрарланды. 2010-ҹу илдә Авропа Мәһкәмәси ҝеј-парадын Москвада гадаған олунмасыны гејри-гануни адландырмасына бахмајараг, Русија рәһбәрлијинин 2011-ҹи илдә дә гәрары дәјишмәди.
Геј-парадларын кечирилмәси исә мүхтәлиф шәкилдә олур - парад, митинг, марш, фестивал, јармарка, пикник вә саир. Бу парадлар мүхтәлиф өлкәләрдә мүхтәлиф ҹүр адландырылыр. Мәсәлән Австријада "рәнҝарәнҝ парад", Һолландијада "чәһрајы шәнбә", Алманија вә Исвечрәдә "Кристофер-стрит ҝүнү", Латвијада "достлуг ҝүнү", Австралијада исә ҝеј-парад карнавал шәклиндә бајрам едилир вә "Марди Гра" адланыр.
Бәс Азәрбајҹанда бу парады неҹә адландыраҹаглар? Сәһв охумадыныз, бәли, Азәрбајҹанда. Бу ил өлкәмиздә, Ислам Мәдәнијјәтинин Пајтахты елан едилмиш Бакыда ҝеј-парад кечириләҹәк. Чүнки Авровизија маһны мүсабигәсинин кечирилдији өлкәләрдә белә бир парадын кечирилмәси артыг дәб һалыны алыб. Јәни бир гајда олараг бу мүсабигәнин кечирилдији өлкәләрдә мај ајында ҝеј-парад тәшкил олунур. Ола билсин кимләрсә иддиа еләсинләр ки, јох белә бир ијрәнҹ аддым Азәрбајҹанда атыла билмәз! Амма әмин олун ки, бу белә дә олаҹаг. Чүнки буну ҝејләрин сајты бәјанлајыр. Онларын сајтында бир ил әрзиндә кечириләҹәк аксијаларын тәгвими верилиб вә сијаһыда өлкәләрин адлары ҝөстәрилиб. Сијаһыда 2012-ҹи илин мај ајынын 22-26-сы тарихләриндә Бакыда ҝеј-парадын кечириләҹәји билдирилир.
Сонда бир мәгамы да вурғуламасаг инсафсызлыг оларды. Ҝөрәсән бир мүддәт өнҹә голтугларында хоруз тутуб Әли Кәримлинин еви гаршысында кампанија характерли аксија кечирән вә өзләрини вәтәнсевәр, милләтчи кими ҝөстәрән ҝәнҹләр ҹәсарәт тапыб ҝеј-парадын Бакыда кечирилмәсинә етираз едә биләҹәкләрми?
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
