Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Алманијанын ән нүфузлу нәшрләриндән бири, “Спиеҝел” (“Шпиҝел”) Азәрбајҹандакы сијаси режими вә она лобби хидмәти ҝөстәрәнләри тәнгид едән мәгалә дәрҹ едиб. Мәгаләдә Әлијевләр режиминин авторитар имиҹини Гәрбдә јахшылашдырмаг үчүн чохлу пуллар хәрҹләдији вә лоббичиләрин бу коррупсија пуллары мүгабилиндә бәзи Гәрб сијасәтчиләрини бу ишә неҹә ҹәлб етдији конкрет Алманија нүмунәсиндә ифша олунур. Мәгаләнин тәрҹүмәсини тәгдим едирик. Тәрҹүмә Раил Сәфијевә мәхсусдур.
Лоббичилик: диктаторун арзусу
Азәрбајҹандакы авторитар режим бу ил кечириләҹәк “Еуровисион” Маһны Мүсабигәсинә гәдәр өз имиҹини јахшылашдырмаг арзусундадыр. Алман сијасәтчиләри исә бу ишдә она көмәклик етмәлидирләр.
Алманија президентинин һәјат јолдашынын авторитар Гафгаз режиминин тәдбириндә нә иши ола биләр? Беттина Вулф сәрҝини бир-бир ҝәзир, ҝириш сөзү дејир. Тәдбирдән чәкилән шәкилләрдә онун Азәрбајҹан президентинин ханымы Меһрибан Әлијева илә бир јердә ҝүлүмсәдијини ҝөрмәк олар.
Әлијева бу пајызда Азәрбајҹан Республикасынын мүстәгиллијинин 20 иллик јубилеји мүнасибәтилә Берлиндәки Алман Тарих музејинә дәвәт олунмушду. Азәрбајҹан инсан һүгуглары илә бағлы ҝөтүрдүјү өһдәликләрә әмәл етмәјән өлкәләрдәндир. “Мән һәмин тәдбирә ҝетмәздим” - дејә Алманија һөкумәтинин инсан һүгуглары үзрә мүвәккили Маркус Лөнинг дејир.
Алманија Президент Идарәсиндән исә билдирирләр ки, тәдбир мәдәни характерли олуб, буна ҝөрә дә ханым Вулф ора ҝетмәјә разылыг вериб. Доғрудан да тәдбир халчалар сәрҝиси олуб. Анҹаг мәсәлә халчаларда дејилди ахы. Бакыдакы режим Гәрбдә өз имиҹини јахшылашдырмаг истәјир. Бунун үчүн дә чохлу пуллар јатырыр.
Өз имиҹини јахшылашдырмаға Бакынын һәгигәтән дә еһтијаҹы вар. “Амнестј Интернатионал” өлкәдә даим тәнгиди фикрин боғулдуғу барәдә хәбәрдарлыг едир. “Сәрһәдсиз Репортјорлар” тәшкилатынын мәтбуат азадлығы үзрә сијаһысында Азәрбајҹан 178 өлкә ичәрисиндә 152-ҹи јери тутур. Алманија Хариҹи Ишләр Назирлијинин дахили истифадә үчүн нәзәрдә тутулмуш мәлуматында Азәрбајҹанда инсан һаглары илә бағлы вәзијјәтин проблемли олдуғу вурғуланыр.
“Имиҹ дүзәлтмә” кампанијасы Алманијадакы вә диҝәр Авропа өлкәләриндәки “пиар” пешәкарлары илә бирҝә апарылыр. Бакыдакы һакимијјәт, еләҹә дә нүфузлу олигархлар бу ишдә малијјәчи хидмәтләрини әсирҝәмирләр. Азәрбајҹандакы режимин тактикасы пула вә алман сијасәтчиләринин анлајышсыз давранышына сөјкәнир. “Азәрбајҹанын Алманијада белә фәалијјәтләри артыг әдәбсизлијин лап сон һәддиндәдир” - Алманија Азад Демократик Партијасынын депутаты Марина Шустер белә дејир. Онун фикринҹә, “Бу ҹүр лоббичилик ишинә јол верилә билмәз”.
Һанс Ерих Билҝес өз бүросунда отуруб, ајағыны ајағынын үстүнә ашырыб вә галстукуну бир азҹа бошалдыб. Билҝес јахшы баба кими меһрибан вә хошаҝәлмәз адам кими сәрт ола биләр. Меһрибан о заман олур ки, президент Илһам Әлијев һаггында данышыр. Онун тәнгидчиләриндән сөһбәт дүшәндә исә чох кәскин вә амансыз олур.
Билҝес Азәрбајҹанын Алманијада реклам едилмәси ишиндә рол ојнајан әсас фигурлардан биридир. О әввәлләр “Билд” гәзети редаксијасынын үзвү иди. Инди “Consultum Communications” аҝентлијинә рәһбәрлик едир. Билҝес индијә кими мәтбуат азадлығы үзрә Бакыны архада гојан Беларус вә Газахыстана да мәсләһәт јардымы ҝөстәриб. Дедијинә ҝөрә, онун иши Азәрбајҹанын Гәрбә доғру трансформасија просесинә көмәк етмәкдән ибарәтдир. Буна мәсәлән, Берлиндә кечирилән тәдбирләр кими ишләр дахилдир ки, онун да көмәји садәҹә проседура, белә демәк оларса, ишин неҹә апарылмасыны тәмин етмәкдән ибарәтдир.
Әслиндә исә онун иши бундан да артыгдыр. Берлиндәки гала тәдбирдә кечмиш хариҹи ишләр назири Һанс Дитрих Ҝеншер, кечмиш игтисадијјат назири Михаел Глос да иштирак етмишдиләр ки, бу да белә тәдбирләр үчүн һеч дә ҝүндәлик растланаҹаг һал дејил. Анҹаг мәсәләнин ҝизлин тәрәфләрини өјрәндикҹә бунун нәдән белә олдуғу ајдынлашыр.
Ҝеншер “Consultum Communications”ын Мәсләһәтчиләр Шурасында фәхри сәдрдир, Глос исә һәмин шуранын үзвү. Билҝес дә мәһз мүштәриләринин тәшкил етдији тәдбирләрә ҝәлә биләҹәк белә сијасәтчиләрлә әмәкдашлыг едир. Әлбәттә, бурада ганунсуз һеч нә јохдур, анҹаг јенә дә хошаҝәлмәз тәсир бағышлајыр. Нијә бу гәдәр мәшһур сијасәтчиләр елә дә ҹидди еһтијаҹ олмадан авторитар режимин нүфузунун артмасына бу гәдәр јардым ҝөстәрсинләр?
Билҝесин фәалијјәти Азәрбајҹанын лоббичилик ишинин јалныз бир һиссәсини тәшкил едир. Өлкә һәмчинин, “Јашыллар” партијасынын депутаты Виола фон Крамон-Таубаделин сөзләри илә десәк, Бакыдакы псевдо-елми конфранслара да дәвәтләр пајлајыр. Крамон бир дәфә белә тәдбирләрдә олуб, инди исә режими тәнгид едән бир кәс кими белә дәвәтләр алмыр.
Глос, Христиан Демократлар Партијасынын депутаты Карл Георг Велман вә Линке фраксијасынын үзвү Стефан Либих исә сентјабрда Бакыја мүстәгиллик ҝүнү бајрамына ҝетмишдиләр. Белә дәвәтләрә бизнес клас учушлар, баһалы отелләрдә галма, баһалы шам јемәкләри вә президент Илһам Әлијевин нитгини динләмәк дахилдир. Либих вә Глос өзләри етираф етдиләр ки, бу сәјаһәтин пулуну Азәрбајҹан тәрәфи вериб.
“Wikileaks”ин ачыгладығы Бакыдакы АБШ сәфирлијинә аид мәхфи сәнәдләрдә Әлијев режиминин мафиоз тенденсијаларындан сөһбәт ачылыр. Тарихчи Симон Себаҝ Монтефиор јазыр: “Әлијев артыг һәр бир диктаторун арзусу олаҹаг мәгсәдә чатыб - уғурлу бир сүлалә һакимијјәти гуруб. Адамын ҝәрәк инҹә һејсијјаты олсун ки, бу шәхсин адамлары васитәсилә сәјаһәтләрин вә баһалы отелләрин һаггынын өдәнилмәсинә јох десин”.
Авропа Шурасынын Парламент Асамблејасында да Азәрбајҹан өзүнә достлар тапа билиб. Беләләринә мәсәлән, кечмиш Христиан Демократлар Партијасындан олан депутат Едуард Линтнери аид етмәк олар. Линтнер 2002-ҹи илдән 2005-ҹи илә кими Авропа Шурасы Парламент Ассамблејасынын һүгуг комитәсинин вә орадакы мониторинг комиссијасынын сәдри олуб. О вахтлар о, һәм дә Азәрбајҹандакы инсан һүгуглары вәзијјәти илә бағлы һесабатлара да ҹавабдеһ иди.
Бакы әлбәттә Линтнерин өз ишини јеринә јетирмәсиндән хејли разы галмышды. Һеч мандаты битмәмиш о јени вәзифәјә “Алман-Азәрбајҹан әлагәләринин инкишафы ҹәмијјәтинин” иҹрачы директору вәзифәсинә кечирилди. Бунун архасында Азәрбајҹанын малијјәләшдирдији лобби групунун дајандығы шүбһәсиздир. Инсан һүгуглары вәзифәсиндән лоббичи хидмәтинә кечидини Линтнер белә изаһ едир ки, Авропа Шурасында Азәрбајҹандакы инсан һүгуглары позунтуларыны сәрт мүһакимә едән груп вар иди. О, өзү исә Азәрбајҹана даһа чох јардым етмәк истәјирмиш. Ҝөрүнүр, белә хидмәт әвәзсиз галмајыб.
Амма һеч дә һамыны бу ҹүр тез тәсир алтына дүшәнләр сырасына аид етмәк олмаз. Алманија Сосиал Демократлар Партијасындан олан депутат Кристоф Штрассер Авропа Шурасы үчүн Азәрбајҹандакы сијаси мәһбусларын дуруму һаггында һесабат һазырлајаҹагды. Азәрбајҹан режими ајларла она виза верилмәсиндән имтина етмишди. Бунун үчүн дә нојабрын әввәлиндә Бундестагын инсан һаглары комитәси Азәрбајҹан һакимијјәтиндән Штрассерә һәбсханалара баш чәкмәк үчүн иҹазә верилмәсини тәләб етмәк гәрарына ҝәлмишди. Мараглысы одур ки, һәмин гәрар лајиһәси һәлә һеч гәбул олунмамыш Азәрбајҹан сәфирлијинә чатмышды. Парламентдән кимсә бу сәнәди ҝизлинҹә Азәрбајҹан сәфирлијинә өтүрмүшдү - чох ҝүман ки, ја пул, ја да бу өлкәјә хүсуси севҝиси мүгабилиндә. Бундан сонра белә бир гәрарын гәбул едилмәсинә мане олмаг үчүн Азәрбајҹанын Берлиндәки сәфири тез бүтүн фраксија рәһбәрләринә мәктубла мүраҹиәт етмиш, лакин бу да көмәк етмәмишди. Билҝес исә мәктубун тәртибатына јардым ҝөстәрмишди.
Билҝес белә гәрарын гәбул едилмәсинә һиддәтләнир, амма өзүнү руһдан да салмыр. Инди онун столунун үстүндә парламентдә “Јашыллар” фраксијасынын рәһбәри Јүрҝен Триттинин Азәрбајҹан сәфиринә үнванладығы ҹаваб мәктубу дурур. “Триттин инди ҹавабыны алаҹаг” – дејир Билҝес.
Бәли, беләдир, авторитар бир дөвләтин имиҹини дүзәлтмәк истәјән бири кобудлуг етмәји дә өзүнә рәва ҝөрә биләр…
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
