Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: АБШ хариҹи ишләр назири Һиллари Клинтон вә Ислам Әмәкдашлыг Тәшкилатынын баш катиби Әкмәләддин Иһсаноғлунун әмәкдашлығыјла БМТ-дән кечән бир ганун мүсәлман өлкәләриндә јени һәрәкәтләнмәләрә сәбәб олаҹаг. Бу ганун һәмчнини АБШ сағчыларынын да сәрт реаксијасына сәбәб олуб.
Белә ки, 24 март 2011-ҹи илдә БМТ Инсан Һагглары Шурасында, 20 декабрда да исә Баш Мәҹлисдә тәсдигләнән 16/18 нөмрәли ганун "Инанҹларына, ја да динләринә бағлы шәхсләрин мәһдудлашдырылмасыјла, дамғаланмасыјла, тәзјигә мәруз галмасыјла, дөзүмсүзлүклә, ајрысечкилијә мәруз галмасыјла мүбаризә апарылмасыны" нәзәрдә тутур. Сағчылар, дин азадлығыны горујан бу ганунун ИӘТ үзвү олан 57 өлкәдә Ислам әлејһинә дүшүнҹәләри мәһдудлашдыраҹағыны, АБШ-ын буна јардым етмәсинин исә гәбуледилмәз олдуғуну билдирирләр.
Сензура асанлашаҹаг
АБШ-ын сағмејлли ифадә азадлығы мүдафиәчиләри ганундакы "өлкәләр гаршыдурма јарада биләҹәк дин, ја да инанҹлара истигамәтли аддымлары дәрһал ҹинајәт саја биләр" ифадәсини вурғулајыр. Америка сағчыларына ҝөрә, бу ифадә "ИИТ-нин Ислам әлејһинә дүшүнҹәләри сензураја мәруз гојма планына" хидмәт едәҹәк. Кәшфијјат мүтәхәссиси Ҹларе М.Лопезә ҝөрә, ИӘТ-ин "гаршыдурма јарада биләҹәк тәһрикләр"инин ичинә Данимаркада нәшр олунан Һәзрәт Пејғәмбәрин карикатуралары вә Салман Рүшди һаггында өлүм фәтвасы верилмәсинә сәбәб олан "Шејтан ајәләри" китабы кими мәсәләләр дә дахил олур. Мүһафизәкар инсан һаглары мүдафиәчиси Елизабетһ Кендал исә "ИӘТ-ин әсас мәгсәди Ислам тәнгидинин ҹинајәт сајылмасыдыр. Бу ганун бу әмәлә хидмәт едир. АБШ Хариҹи Ишләр Назирлији дә буна аләт олду" ачгламасыны вериб.
"Исламчылара дәстәк гәбул едилмәздир"
Сағмејлли блог јазары Patrick Goodenough билдирир ки, ганун Индонезија вә Пакистан кими өлкәләрдә Ислам әлејһдары ифадәләрә гаршы гануни аддым атанлары мүдафиә едир. Тәнгидчиләр Америка Конститусијасынын ифадә азадлығыны мүдафиә едән биринҹи маддәсинин АБШ-ын тәмәл принсипи олдуғуну хатырладараг, Вашингтонун Исламчылара дәстәјинин гәбуледилмәз олдуғуну билдирирләр.
ИӘТ тактика дәјишдирди
Әксәријјәти мүсәлманларын чохлуг тәшкил етдији өлкәләрин үзвләриндән ибарәт олан ИӘТ, 1999-ҹу илдән бу јана БМТ тәркибиндә дини дөзүмсүзлүјү гынајан ганун гәбул етмәјә чалышырды. ИӘТ-ин бу дәфә АБШ-ын дәстәјини алараг гануну сәсвермәдән кечирмәси үчүн мәтнин дилиндә инҹә низамламалар едиб вә бу бөјүк рол ојнајыб. Әввәлки ганунларда ИӘТ "динә тәһгирин" ҹинајәт кими гәбул едилмәсини истәјирди. Сон ганун үчүн исә стратеҝија дәјишдирилди, динә тәһгири гынамаг әвәзинә, тәшкилат "гаршыдурма јарадаҹаг аддымы" һәдәф сечиб. Мәтнин дилиндәки дәјишиклији мүсәлман өлкәләрин рәфтарында ҹидди дәјишиклик кими шәрһ едән Обама рәһбәрлији, сәсвермә мүддәтиндә критик әһәмијјәтли дәстәјини вериб. Бир чох инсан һаглары тәшкилаты да "ифадә азадлығыны мәһдудлашдыран анлајышларын азалдығыны" сөјләјәрәк мәтнә дәстәк вериб.
СӨЗҮҜЕДӘН 16/18 САЈЛИ ГАНУН
Инсан Һагглары Шурасы,
- Дини дөзүмсүзлүк, ајрысечкилик вә буна бағлы гаршыдурма јарадан һадисәләрин дүнјада артмасындан дәрин нараһатлығыны билдирир. Дөвләтләри әһәмијјәтли тәдбирләр ҝөрмәјә чағырыр.
- Дини кини артыран һәр ҹүр дүшүнҹәнин мүдафиәсини гынајыр.
- Мәдәнијјәтләр вә динләр арасындакы диалогу вә ҹәмијјәтә ачыг мүзакирәләри дәстәкләр.
- Ислами Әмәкдашлыг Тәшкилатынын баш катибинин етдији чағырыша ујғун олараг, динә вә инанҹа бағлы гәфләтән мејдана ҝәлә биләҹәк гаршыдурмаја тәһрики ҹәза мөвзусу едә биләҹәк тәдбирләрин ҝөрүлмәсини дәстәкләјир.
ИӘТ НӘДИР?
Ислам Конфрансы Тәшкилаты адыјла 1969-ҹу илдә Мәракешин пајтахты Рабатда јарадылан бејнәлхалг тәшкилат ијун ајында адыны дәјишдирәрәк Ислам Әмәкдашлыг Тәшкилаты олуб. 57 Мүсәлман өлкәсинин үзв олдуғу тәшкилатда Түркијә әлагәләндириҹи үзвдүр. 2005-ҹи илдән бәри түрк тарихчиси Әкмәләддин Иһсаноғлу баш катиблик вәзифәсини иҹра едир. Тәшкилат БМТ нәздиндә даими олараг тәмсил едилир.
Гејд едәк ки, Азәрбајҹан Республикасы да 1992-ҹи илдән бу тәшкилатын вә БМТ-нин үзвүдүр. Бу исә о демәкдир ки, бурада гәбул едилән ганунларын да һәр бири Азәрбајҹан тәрәфиндән иҹра едилмәлидир. Амма сон заманлар өлкәмиздә Ислами дөзүмсүзлүк нүмајиш етдирилир вә инсанларын инанҹлары мәһдудлашдырылыр. Буна мисал олараг 2010-ҹу илин нојабрындан тәһсил мүәссисәләриндә һиҹабын гадаған едилмәси, азана мәһдудијјәт, мәсҹидләрин учурулмасы, Гуран курсларынын бағланмасы, дини әдәбијјатын мүсадирәси, хариҹдә Ислами тәһсил аланларын сыхышдырылмасыны вә сон заманлар Милли Мәҹлисдә гануниләшдирилмиш бәзи гадағалары мисал ҝөстәрмәк олар.
Әзиз Саһибоғлу
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
