Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Дүнјанын мүхтәлиф өлкәләриндә чалышан АБШ дипломатларынын Вашингтона ҝөндәрдији мәхфи телеграмлары ачыглајан “Wikİleaks” сајтынын Азәрбајҹанла бағлы јајдығы сәнәдләрин дәрҹини давам етдиририк. Нөвбәти мәктублардан бири АБШ-ын Азәрбајҹандакы сәфирлијинин Һилланд сојадлы әмәкдашына мәхсудур. Дипломатын 2006-ҹы ил августун 11-дә ҝөндәрдији мәхфи телеграмда 2005-ҹи ил парламент сечкиләриндән сонра Милли Мәҹлисдә јер газанмыш партијаларын фәалијјәтиндән бәһс олунур.
Депутатын мәхфи “фраксија сијаһысы”
Һилланд мәхфи мәктубунда мүстәгил вә мүхалифәтчи депутатларын парламент фраксијасы јаратмаг ҹәһдләријлә бағлы ҝөрдүјү ишләрдән јазыб. Парламентин мүстәгил вә мүхалифәт үзвләринин фәалијјәтиндән бәһс едән мәхфи телеграмда мараглы мәлуматлар әксини тапыр. Дипломат јазыр ки, мүстәгил милләт вәкили Асим Моллазадә парламентдә фраксија јарадылмасы үчүн тәләб олунан депутат сајынын 25 нәфәрдән 15-ә ендирилмәсинин даһа мәгсәдәујғун олдуғуну билдириб. Сәфирлик әмәкдашы гејд едир ки, парламентдә үстүнлүк һаким Јени Азәрбајҹан Партијасында олдуғу үчүн мүхалифәт вә мүстәгил депутатлар алтернатив фикирләрин гәбулуна наил ола билмирләр.
“Сәфирлик тәмсилчиләри илә ҝөрүшән Асим Моллазадә мөвҹуд ганунвериҹилијин дәјишдирилмәсинин тәрәфдары олдуғуну билдириб. Моллазадәнин тәклиф етдији мүстәгил фраксијанын үзвләри әсасән иш адамлары вә елм хадимләридир. Милләт вәкили фраксијаја дахил олаҹаг депутатларын сијаһысыны сәфирлик әмәкдашына тәгдим едиб. Сијаһыда Вагиф Сәмәдоғлу, Азәр Кәримов, Чинҝиз Әсәдуллајев, Анар Мәммәдханов, Үлви Гулијев, Фуад Мурадов, Асим Моллазадә, Азај Гулијев, Рүфәт Гулијев, Азәр Әмирасланов, Рөвшән Рзајев јер алыб. Моллазадә сәфирлик әмәкдашларындан хаһиш едиб ки, бу сијаһы сентјабра гәдәр ҝизли сахланылмалыдыр. Чүнки бу тарихә кими һәмин сијаһыја дәјишиклик вә әлавәләрин едилмәси ҝөзләнилир”, - дејә Һилланд мәктубунда јазыб.
Нәсиб Нәсибли илә “ҹиб мүхалифәти” мүзакирәси
Америкалы дипломат даһа сонра гејд едир ки, парламентин мүхалифәтдән (Мүсават Партијасы) олан үзвү Нәсиб Нәсибли сәфирлик әмәкдашлары илә ҝөрүшү заманы мүхалиф фраксијанын јарадылмасы истигамәтиндә ҝөрүләҹәк ишләрдән данышыб. Мәхфи телеграмда өзүнү мүхалифјөнлү милләт вәкили кими тәгдим етмәјә чалышан “конструктив”ләрин ҝерчәк кимлији дә мүзакирә мөвзусу олуб. Нәсиб Нәсибли америкалы дипломатларын диггәтинә чатдырыб ки, милләт вәкили Пәнаһ Һүсејн Мүсават Партијасынын рәсми үзвү олмаса да, партија үзвләринин Милли Мәҹлисдә јарадаҹағы фраксијаја гошулаҹаг. Парламентдә даһа чох һакимијјәтә лојал мүнасибәт бәсләјән “мүхалиф”ләрин мүзакирәси заманы исә Нәсиб Нәсибли әлавә едиб ки, ганунвериҹи һакимијјәтин ишиндә иштирак едән “ҹиб мүхалифәти” дә өз фраксијасыны јаратмаға ҹәһд ҝөстәрир. Мүсаватчы депутат Гүдрәт Һәсәнгулијеви, Фазил Гәзәнфәроғлуну, Ајнур Ҹамалгызыны, Сабир Рүстәмханлыны вә игбал Ағазадәни “ҹиб мүхалифәт”и адландырыб. Нәсиб Нәсибли онларын өзләрини мүхалифәтчи кими тәгдим етмәләринә бахмајараг, һәмин депутатларын Азәрбајҹан һакимијјәти илә сых әлагәләринин олдуғуну сөјләјиб.
Асим Моллазадә Кәмаләддин Һејдәровдан пул алыр?
Һилланд Вашингтона үнванладығы мәхфи мәктубун “Био мәлуматлар” бөлүмүндә дә 2005-ҹи ил парламент сечкиләриндә “гәләбә” газанмыш Азәрбајҹан Демократик ислаһатлар Партијасынын сәдри Асим Моллазадә барәсиндә гејдләр едир. Дипломат јазыр ки, Асим Моллазадә өзүнү мүстәгил депутат адландырса да, онун һаким партија илә сых әлагәләринин олдуғу сөјләнилир. Һәтта бәзи мәнбәләр Моллазадәнин фөвгәладә һаллар назири Кәмаләддин Һејдәровун һимајәсиндә олдуғуну билдирирләр. Ҹәмијјәтдә Һејдәровун Моллазадәнин рәһбәрлик етдији тәшкилата малијјә јардымлары ајырдығы һагда иддиалар долашыр. Дејиләнләрә ҝөрә, Кәмаләддин Һејдәровун “мааш ҹәдвәли”ндә Асим Моллазадәнин ады вар. Моллазадә Һејдәровун јахын чеврәсиндә тез-тез ҝөрүнүр вә назирин марагларына ујғун “ојнајанлардан” сајылыр. Сәфирлијин мәнбәләриндән бири билдириб ки, Моллазадә исраилли дипломатларла ҝөрүшүндә “бејнәлхалг сионизми вә АБШ империализмини” дәстәкләдијини сөјләјиб.
“Коррупсија Азәрбајҹанын вәзијјәтини чәтинләшдирир”
“Wikİleaks”ин ачыгладығы башга бир мәхфи сәнәдин мүәллифи дә Һилланддыр. Дипломатын сенатор Лугарын Азәрбајҹан сәфәри өнҹәси Вашингтона ҝөндәрдији (14 август 2006-ҹы ил) мәхфи телеграмда өлкәмиздәки иҹтимаи-сијаси дурум, сосиал-игтисади вәзијјәт характеризә олунуб.
Америкалы дипломат јазыр ки, Азәрбајҹанда игтисади артымын 36 фаиз тәшкил етмәси тамамилә енержи ҝәлирләринин өлкәјә дахил олмасы һесабынадыр. Һилланд мәктубунда Азәрбајҹана енержи ҝәлирләринин дахил олмасыны сунамијә бәнзәдиб. Дипломат өлкәјә дахил олан күлли мигдарда малијјәнин ејни заманда ҹидди проблемләр јарадаҹағыны да гејд едиб. “Фактики олараг Азәрбајҹан күлли мигдарда валјута ахынына һазыр дејил. Һөкумәтин нормал игтисади системин инкишафына даир фајдалы програмынын олмамасы, малијјә системинин еффектли идарә едилмәмәси өлкәјә ҝәләҹәк ҝәлирләрин ҹидди проблемләр јарадаҹағына олан еһтималлары артырыр” дејә гејд едән Һилланд Азәрбајҹанын һазыркы игтисади системиндәки бошлугларын вә өлкәдә ҹидди ислаһатларын апарылмамасынын “Һолланд синдрому”нун тәкрарланмасына ҝәтириб чыхара биләҹәјини дә јазыб.
Америкалы дипломат Азәрбајҹанда сосиал-игтисади инкишафын гаршысыны алан ән ҹидди проблем кими коррупсијаны гејд едиб. Һилланд јазыр ки, коррупсија һалларынын бүтүн истигамәтләр үзрә артмасы Азәрбајҹанын вәзијјәтини даһа да чәтинләшдирир. АБШ һөкумәтинин вә башга бејнәлхалг малијјә гурумларынын коррупсијајла мүбаризә саһәсиндә конкрет тәклифләринин олдуғуну јазан дипломат Азәрбајҹан һакимијјәтинин бу тәклифләри дәјәрләндирмәкдән бојун гачырдығыны вурғулајыб.
“Мәтбуат азадлығынын вәзијјәтиндә писләшмә һисс олунур”
Дипломат иҹтимаи-сијаси дурумла бағлы мәлуматында јазыр ки, парламент ислаһатлары вә сөз азадлығы Азәрбајҹанда демократијанын ҝәләҹәк инкишафы бахымындан әсас ачар ролуну ојнајыр: “Сон ајлар өлкәдә мәтбуат азадлығынын вәзијјәтиндә писләшмә һисс олунур. ики мүхалифәт гәзетинин әмәкдашы физики һүҹума мәруз галыб. Бундан башга, ајры-ајры мәмурлар гәзетләрә гаршы шәхси иддиа илә чыхыш едибләр вә мадди тәзминат өдәнилмәсини тәләб едибләр. Бу кими һаллар азад мәтбуатын сусдурулмасына јөнәлик аддымлардыр”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
