Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Нојабр ајынын 4 бешинҹи Имамәт нурунун шәһадәтә чатан ҝүнүдүр.
Биз АБНА олараг бу һүзнү илк өнҹә Заманын Саһиби Имам Мәһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин), о һәзрәтин һагг наиби Имам Хамнеји вә үмум дүнја мүсәлманлары илә бөлүшмәки өзүмүзә борҹ билирик.
Мөвзу илә бағлы зијарәтчиләримизин һүзуруна Имам барәсиндә сил-силәвари гыса анлајыш веририк
Имам Мәһәммәд Багирин (ә) һәјаты барәдә гыса мәлумат
Имам Багирин (ә) мәктәбинин јетишдирмәләриндән бири дә Ҹабир ибн Језид Ҹуфидир. О да Куфә шәһәриндә анадан олмуш, Имам Багирин (ә) елминдән фајдаланмаг мәгсәдилә Мәдинәјә көчмүшдүр. Имам Багирин (ә) ҝөзәл мәктәбиндән истифадә етмәси сајәсиндә бөјүк елми рүтбәләрә јүксәлмишдир. Ҹабир Имам Багирин (ә) ҹошуб-дашан елм вә билик булағындан истифадә едәрәк чохлу сајда китаб вә әсәрләр јазыб гојмушдур ки, бу да шиәләрин һәдис вә маарифи јазмаға олан диггәтинә даһа бир сүбутдур. Ҹабирин јаздығы китаблар ашағыдакылардыр:
1.Тәфсир китабы;
2. Надир мәсәләләр китабы;
3.Фәзиләтләр китабы;
4. Ҹәмәл (дөјүшү) китабы;
5. Сиффејн (дөјүшү) китабы;
6.Нәһрәван (дөјүшү) китабы;
7.Әмирәл-мөминин Һәзрәт Әлинин (ә) мәгтәл китабы;
8.Имам Һүсејнин (ә) мәгтәл китабы.
Језид ибн Әбдүлмәлик
Өмәр ибн Әбдүләзизин өлүмүндән сонра Језид ибн Әбдүлмәлик һакимијјәтә ҝәлир. О, чох әјјаш, кефҹил, лагејд бир адам олуб әхлаги вә дини гајда-ганунлара әсла риајәт етмирди. Буна ҝөрә дә, онун һакимијјәт дөврү Бәни-Үмәјјәнин һакимијјәтдә олдуғу ән пис вә азғынлыг дөврү һесаб олунур. Онун һакимијјәти дөврүндә Ислам тарихиндә һеч бир фәтһ, зәфәр вә парлаг бир һадисә баш вермәмишдир.
Језид ибн Әбдүлмәлик Өмәр ибн Әбдүләзизин һакимијјәти дөврүндә вәлиәһд олдуғундан әсл симасыны дәјишиб ади шәкил алмыш вә бу јолла ҹамаатын фикрини өзүнә ҹәлб етмишди. Бу бахымдан да, онун һакимијјәтинин илкин чағлары, хүсусилә дә, онун кечмиш хәлифәнин јолуну давам етдирәҹәји вәдәсини вердикдән сонра ҹамаат ону разылыгла гаршыламышдыр. Бу вәдә (кечмиш хәлифәнин јолунун давам етдириләҹәји вәдәси) Өмәр ибн Әбдүләзизин дөврүндә (аз да олса) һагг-әдаләт ләззәтини даданлар үчүн бир үмид мүждәси иди. Анҹаг чох чәкмәди ки, бу интизар үмидсизлијә чеврилди. Чүнки онун һакимијјәтә ҝәлдији бир нечә ҝүндән сонра програм дәјишди вә бүтүн вәдәләр боша чыхды.
Јалан шәһадәт
Језид ибн Әбдүлмәлик өз ганунсуз әмәлләринин үстүнү өртмәк вә ҝөрдүјү ҝүнаһлардан өзүнә бәраәт газандырмаг үчүн планлы шәкилдә гырх нәфәр адлы-санлы гоҹа кишиләри мәҹбур етди ки, онун ҝүнаһсыз олмасы барәдә шәһадәт версинләр. Онлар да шәһадәт вердиләр ки, хәлифәләр үчүн һеч бир һесаб-китаб вә ҹәза јохдур. Онларын шәһадәти елә дә кичик иш олмајыб Бәни–Үмәјјәнин өз һөкумәтини мөһкәмләтмәси үчүн алдадыҹы сијасәтин бир һиссәси һесаб едилирди. Чүнки Бәни-Үмәјјә сүлаләси өз сијаси мәгсәдинә наил олмаг үчүн Мүрҹиә дәстәси кими идеоложи бир тәригәт јаратмыш, һәмин тәригәтин идеоложи фәалијјәти Бәни-Үмәјјәнин дин пәрдәси алтында һөкумәт дајагларынын мөһкәмләнмәси үчүн бир васитә олмушдур. Бәни-Үмәјјә һакимијјәтинә гуллуг едән бу ҹүр тәригәтләр бир сыра тәфсир вә дини бәһанәләрлә Әмәви хәлифәләринин гејри-Ислами ишләринә пәрдә чәкирдиләр. Ибн Гүтејбә Динәвәри јазыр: “Језид ибн Әбдүлмәлик әввәлләр алдадыҹы әхлагына ҝөрә Гүрејш гәбиләсинин мәһәббәтини газанмышды. Әҝәр һакимијјәтә ҝәлдикдән сонра Өмәр ибн Әбдүләзизин јолуну давам етдирсәјди, ҹамаат ондан шикајәтләнмәзди. Анҹаг о, һамынын ҝөзләдијинин әксинә олараг һакимијјәтә ҝәлдикдән сонра иш методуну тамамилә дәјишиб ејнилә гардашы Вәлидин ҝетдији јолла ҝетмәјә башлады. Онун бу рәфтары мүсәлманларын гәзәби илә үзләшмәли олду. Белә ки, ҹамаат ону һакимијјәтдән салмаг гәрарына ҝәлди. Језид ҹамаатын һүгуг вә тәләбләринә о гәдәр етинасызлыгла јанашырды ки, һәтта Гүрејш вә Бәни-Үмәјјәдән дә бир дәстә адам онун һакимијјәтинин әлејһинә чыхды. Језид ибн Әбдүлмәлик ҹамаатын етиразларына гулаг асыб өз һакимијјәт методуну дәјишмәк әвәзинә тәзјиг вә чәтинликләрини даһа да артырды. О, Гүрејш вә Бәни-Үмәјјә тајфаларынын бир нечә бөјүк шәхсијјәтини иҹтимаијјәтдә низам-интизамы позмаг вә гијам галдырмагда иттиһам едиб әмиси Мәһәммәд ибн Мәрвана әмр верди ки, онлары тутуб һәбс етсин. Тутуланлар ики илә јахын һәбсдә галдыгдан сонра Мәһәммәд онлары зәһәрләјәрәк һамысыны гәтлә јетирди. Језид бундан әлавә, Гүрејшин диҝәр отуз нәфәр адлы-санлы адамларыны тутуб онлары күлли мигдарда ҹәримә едәрәк бүтүн мал-дөвләтләрини мүсадирә едиб ифласа уғратды. Белә ки, онлар Шам вә саир јерләрин әтрафына чәкилиб касыбчылыг ичәрисиндә јашамаға башладылар. Језид бунунла да, кифајәтләнмәјиб онларла әлагә сахламыш бүтүн адамлары гијам вә һөкумәтлә мүхалифәтдә төһмәтләндириб дара чәкдирди.”
Чалыб-охумаг вә гумар Бәни-Үмәјјә сүлаләсинин әввәлки хәлифәләри өз бош вахтларыны гәдим әрәб гәһрәманларынын дөјүш вә гәһрәманлыг епопејаларына даир шаирләрин гәсидәләринә гулаг асмагла кечирирдиләрсә, сонракы хәлифәләрин дөврүндә чалыб-охумаг гәсидә вә шерләрин јерини тутду, хилафәт сарајынын ҝеҹә мәҹлисләриндә шаирләрин гәһрәманлыг шерләри вә дөјүш дастанлары әвәзинә чалыб-охумаг адәт олду.
Һишам ибн Әбдүлмәлик Һишам чох пахыл, гәзәбли, ҹәсур, залым, рәһмсиз вә натиг бир шәхс иди. О, мал-дөвләт јығмаға, абадлыг ишләри ҝөрмәјә чалышырды. Һакимијјәти дөврүндә бәзи иш јерләри тәсис етдирди вә әл сәнајеси даһа да рөвнәгләнди. Анҹаг рәһмсиз вә залым олдуғундан онун дөврүндә ҹамаатын вәзијјәти чох ағырлашды, инсани һиссләр демәк олар ки, арадан ҝетди, хејирхаһлыг ишләри јоха чыхды, даһа һеч кәсин һеч кәсә үрәји јанмады.
Азғын үнсүрләрин нүфузу
Ҝөркәмли алим вә тарихчи Сејјид Әмир Әли Ислам ҹәмијјәтинин о дөврдәки сијаси-иҹтимаи вәзијјәтини чох ҝөзәл шәкилдә бәјан етмиш, Һишамын әхлаг вә рәфтарыны ҝениш шәкилдә шәрһ етмишдир:
“Икинҹи Језидин өлүмү илә һакимијјәт онун гардашы Һишама чатды. О,һакимијјәтини јалныз дахилдәки чәкишмәләри вә хариҹи дөјүш аловларыны сөндүрдүкдән сонра мөһкәмләтди. Чүнки о дөврдә Шимал истигамәтиндән түркмән тајфалары вә Хәзәр хаганлығы мәркәзи һөкумәтә һүҹумлар едирдиләр, Шәргдә исә Аббаси сүлаләсинин рәһбәрләри Әмәви сүлаләсини һакимијјәтдән салмаг үчүн ҝизлиҹә өз ишләрини ҝөрүрдүләр. Өлкә дахилиндә дә, чох шүҹаәтли вә дөјүшкән олан хариҹиләр (хәвариҹ) чахнашма јаратмышдылар. Бу чәкишмәләрдә әрәбләрин ән ҝөзәл иҝидләри ја дахилдә ҝедән вурушмаларда өлдүрүлдүләр, ја да хилафәт сарајынын бәдмәрамлы сијасәтинин гурбаны олурдулар. Чүнки кечмиш хәлифәнин өз вәзир вә әтрафындакы ишчиләринә олан кор-корана архајынчылығы нәтиҹәсиндә һакимијјәт өзүнүсевәр вә ләјагәтсиз адамларын әлинә кечмишди. Онлар да өз нөвбәләриндә баҹарыгсыз олдугларындан вә һакимијјәти пис идарә етдикләриндән, ҹамаатда һөкумәтә гаршы нифрәт һисси ојатмышдылар. Дүздүр, өз ағыр вә чәтин вәзифәләринә лајигинҹәсинә әмәл едән азсајлы адамлар да галмышдылар. Анҹаг ҹамаат арасында динә гаршы рәғбәт азалмыш, сарај адамлары вә онлара бағлы оланлар арасында исә демәк олар ки, итиб батмышды. Ахы онлар өз мадди мәнфәәтләрини тәмин етмәкдән башга бир мәгсәд ҝүдмүрдүләр.
О чәтин дөврдә
Ислам ҹәмијјәти һакимијјәт ҝәмисини батмагдан хилас едә биләҹәк гүввәтли бир шәхсә еһтијаҹ дујурду. Буна ҝөрә дә, Һишамын бир сыра хүсусијјәт вә үстүнлүкләрә еһтијаҹы вар иди ки, онун нәтиҹәсиндә Ислам ҹәмијјәтини һәр тәрәфдән әһатә етмиш чәтинликләри арадан галдыра билсин. Һишамын өтән хәлифәдән (Језид ибн Әбдүлмәликдән) баҹарыглы олмасында шүбһә јохдур. Чүнки Һишамын дөврүндә хилафәт сарајы чиркин үнсүрләрдән тәмизләнмиш, вүгар вә мәтанәт лагејдсизлији әвәз етмиш вә ҹәмијјәт милләтә хәләл ҝәтирән түфејли адамлардан тәмизләнмишди. Анҹаг Һишамын јаратдығы һәддән артыг чәтинликләр ҹамааты боғаза јығмыш, онун гәнаәти ҝет-ҝедә хәсислијә чеврилмиш, бәзи чатышмајан әхлаги вә инсани ҹәһәтләри вәзијјәти даһа да писләшдирмишди. О дардүшүнҹәли, өзбашына, чох шәкк едән вә нанкор адам иди. Буна ҝөрә дә, һеч кимә етимад етмир, онун әлејһинә гурулмуш планлары боша чыхартмаг үчүн һијләҝәр әмәлијјатлар вә ҹасуслуглардан истифадә едирди. Һәр шејә тез инандығындан, кичик бир бәдҝүманлыг нәтиҹәсиндә өлкәнин сечилән шәхсијјәтләрини арадан ҝөтүрүрдү. Онун ифрат дәрәҹәсиндә олан бу нанкорлуғу шәһәрин вали, һаким вә башчыларынын тез-тез чыхарыб дәјишдирмәси, чох аҹы нәтиҹәләрә сәбәб олду.”
Имам Багир (ә) Шамда Имам Багирин (ә) шәрәфли һәјатынын мүһүм һадисәләриндән бири дә, о Һәзрәтин Шама сәфәридир.
Имам Багирин (ә) һәмәсри олмуш Һишам ибн Әбдүлмәлик Имам Багирин (ә) ҹамаат арасындакы мәһәббәт вә нүфузундан даима горхмуш, о Һәзрәтин ардыҹылларынын (шиәләринин) ону “Имам” кими танымасыны билдији үчүн һәмишә онун мәнәви нүфузунун вә еләҹә дә, шиәләринин артмасынын гаршысыны алмаға чалышмышдыр.
Имам Багир (ә) бир дәфә өз әзиз оғлу Ҹәфәр ибн Мәһәммәд (ә) (Имам Садиг (ә)) илә һәҹҹ зијарәтинә ҝетдији ил Һишам да һәҹҹ зијарәтинә ҝәлмишди. Һәҹҹ мөвсүмү зам
