Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Нојабр ајынын 4 бешинҹи Имамәт нурунун шәһадәтә чатан ҝүнүдүр.
Биз АБНА олараг бу һүзнү илк өнҹә Заманын Саһиби Имам Мәһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин), о һәзрәтин һагг наиби Имам Хамнеји вә үмум дүнја мүсәлманлары илә бөлүшмәки өзүмүзә борҹ билирик.
Мөвзу илә бағлы зијарәтчиләримизин һүзуруна Имам барәсиндә сил-силәвари гыса анлајыш веририк
Имам Мәһәммәд Багирин (ә) һәјаты барәдә гыса мәлумат
Иҹтимаи-сијаси дурум
Гејд етдик ки, Имам Багир (ә) беш Әмәви хәлифәсинин һәмәсри олмушдур. Инди исә Имам Багирин (ә) һансы иҹтимаи-сијаси шәраитдә јашадығыны билмәк үчүн о Һәзрәтин һәмәсри олмуш хәлифәләрин идарә системиндәки хүсусијјәтләрини изаһ едирик.
Вәлид ибн Әбдүлмәлик
Вәлид ибн Әбдүлмәлик Имам Багирин (ә) һәмәсри олмуш илк хәлифәдир. Онун хүсусијјәтләри барәдә Имам Сәҹҹадын (ә) һәјаты бөлмәсиндә шәрһ вердијимиз үчүн бурада тәкҹә буну әлавә едиб дејирик: Вәлидин һакимијјәт дөврү мүсәлманларын кафирләрлә мүбаризәдә зәфәр вә гәләбә дөврү олмушдур. Онун һакимијјәти дөврүндә хилафәт әразиси һәм Шәргә, һәм дә Гәрбә доғру ҝенишләнди. Вәлид өз һакимијјәти заманы өлкәдә һөкм сүрән асајиш нәтиҹәсиндә өзүндән габагкы хәлифәләрин дөврүндә әлә ҝәлмиш гәләбәләри давам етдирә билди. Буна ҝөрә дә, онун һакимијјәт даирәси Шәрг вә Гәрб истигамәтләриндә ҝенишләнәрәк Һиндистанын бир һиссәси, һәмчинин, Кабул, Кашғар, Тус вә бир чох диҝәр бөјүк әразиләр ҝениш Ислам өлкәсинә бирләшдирилди. Онун зәфәрләри Испанијаја гәдәр ҝедиб чатмыш, Испан империјасынын гошунлары Муса ибн Нүсејрин башчылығы алтында идарә олунан Ислам ордусу илә мүбаризәдә мәғлуб олмуш вә бу өлкә мүсәлманларын әлинә кечмишди.
Сүлејман ибн Әбдүлмәлик
Сүлејман ибн Әбдүлмәликин һакимијјәт дөврү чох гыса олмушдур. О, үч илдән чох һакимијјәтдә галмамышдыр. Сүлејман һакимијјәтә ҝәлдији илк чағларда өзүнү бир аз мүлајим апармыш, Ираг һәбсханаларынын гапыларыны ачдырараг Һәҹҹаҹ ибн Јусиф тәрәфиндән һәбсә алынмыш минләрлә ҝүнаһсыз мәһбусу азад етмиш, Јусиф ибн Һәҹҹаҹын малијјә ишләринә тәјин етдији шәхсләри ишдән узаглашдырыб онун залымҹасына гурулмуш бир чох програмларыны ләғв етмишди.
Интигам алову
Сүлејман ибн Әбдүлмәликин Ирагын ҝүнаһсыз мәһбусларыны азад етмәси өтәри бир шеј иди. О,сонрадан өзүнүн бу методуну дәјишәрәк шәхси һесаблар вә һиссијјатларын тәсири нәтиҹәсиндә зүлм вә ҹинајәтә әл атды. Гәбилә тәәссүбкешлији мәгсәдилә Мүзәри гәбиләсиндән оланлары тәзјигләрә мәруз гојуб онларын рәгибләри олан Гәһтани гәбиләсини (Јәмән гәбиләләрини) мүдафиә едирди. О,һәмчинин, танынмыш шәхсијјәтләри вә орду башчыларындан бәзиләрини өлдүрәрәк Испанија зәфәринин ики ҹәсур гәһрәманлары Муса ибн Нүсејр вә Тариг ибн Зијада сојуг јанашыб онлары ишдән говду.
“Исламын сијаси тарихи” китабынын мүәллифи јазыр: “Сүлејман ибн Әбдүлмәлик өз валиләри барәдә хүсуси өлчүләр ҝөтүрүрдү. Бәзиләринә мәһәббәтлә јанашыр, бәзиләрини исә арадан галдырмаг үчүн план чәкирди. Һиндистан әмири Мәһәммәд ибн Гасим, Мавәраун-нәһрин әмири Гүтејбә ибн Мүслим вә Испанија әмири Муса ибн Нүсејр Сүлејманын дүшмәнчилик етдији шәхсләрдән олмушлар.” Бу дүшмәнчиликләрин һамысы шәхси вә гәбилә мәгсәдләри нәтиҹәсиндә әмәлә ҝәлмишди. Тәәссүфләр олсун ки,бурада бу барәдә чох сөһбәт етмәк мүмкүн дејил.
Һөкумәт сарајынын өзбашыналығы вә фәсад ишләри Сүлеман ибн Әбдүлмәлик чох аҹҝөз, гарынгулу, кефҹил вә ҝөзәлликпәрәст бир адам олмушдур. О, бир нечә ади адамын једији гәдәр јемәк јејәрди. Онун үчүн ачылмыш сүфрәләр һәмишә тәмтәраглы оларды. О, ләл-ҹәваһиратла бәзәдилмиш, гыраглары зәрли сапларла тохунулмуш гијмәтли палтарлар ҝејәр вә бу ишдә о гәдәр ифрата јол верәрди ки, һәтта онун ашбазхана ишчиләринин онун јанына ади палтарда ҝедиб-ҝәлмәсинә иҹазә вермәзди. Онлар мәҹбур идиләр ки, онун јанына ҝедәндә рәнҝли вә үзәриндә ипәк сапларла ишләнилмиш палтарлар ҝејсинләр. Һөкумәт сарајындакы бу ҝөзәлликпәрәстлик јаваш-јаваш диҝәр шәһәрләрә дә ҝәлиб чыхды, Јәмән, Куфә вә Искәндәријјә шәһәрләриндә дә ҹамаат бу ҹүр палтарлар ҝејмәјә өјрәшди.
Өмәр ибн Әбдүләзиз (Сүлејманын атасы)
Әбдүлмәлик ибн Мәрванын Сүлејмандан сонра онун вәлиәһдинин Језид ибн Әбдүлмәлик олмасы барәдә вәсијјәт етмәсинә бахмајараг, Сүлејман хәстәләниб өлүмүнүн чатмасыны билдикдә, бир сыра сәбәбләр үзүндән Өмәр ибн Әбдүләзизи өз вәлиәһди тәјин етди. Сүлејманын өлүмүндән сонра мәсҹиддә Өмәр ибн Әбдүләзизин хәлифә сечилдији елан олундугда, ҹамаат буну чох тәнтәнә илә гаршылајыб она бејәт етди. Өмәр ибн Әбдүләзиз ҹамаатын нараһатчылығыны,Бәни-Үмәјјәнин һакимијјәтинә гаршы олан кин-күдурәтини ҝөрүб өз ишинә башлајан кими кимсәсизләрә көмәк етмәк гәрарына ҝәлди вә мәркәзин әјаләтләрдәки нүмајәндәләринә белә бир мәктуб јазды:
“Ҹамаат зүлм, һагсызлыг вә чәтинликләрә мәруз галмышдыр. Аллаһын дини онларын арасында әксинә иҹра олунмушдур. Кечмиш залым һаким вә валиләр иҹра етдикләри ганун вә бидәтләрлә һаггы, хејир ишләри вә мүлајим рәфтары чох аз иҹра етмиш, ҹамааты боғаза јығмышлар. Инди өтәнләри арадан галдырмаг лазымдыр вә бу ҹүр ишләр бир даһа тәкрар олунмамалыдыр. Бундан сонра ким һәҹҹ зијарәтинә ҝетмәк истәсә, ҝәрәк онун пулуну тез бејтүл-малдан өдәјәсиниз. Сизин мәнимлә мәсләһәтләшмәдән бир нәфәри ҹәзаландырмаға, киминсә әлини кәсмәјә, јахуд кимисә едам етмәјә ихтијарыныз јохдур.”
Өзбашыналыг, фәсад вә ајрысечкилијә гаршы мүбаризә
Өмәр ибн Әбдүләзиз бундан әлавә, өз һөкумәтини тәшкил етдикдән сонра һөкумәтин һесабында олан ат вә диҝәр миник васитәләрини мүзаидә јолу илә сатыша гојуб онларын пулуну бејтүл-малын һесабына көчүртдү вә өз арвады - Әбдүлмәликин гызы Фатимәјә әмр етди ки, атасы вә гардашынын бејтүл-малдан она бағышладығы гијмәтли һәдијјәләри вә зинәт әшјаларыны бејтүл-мала гајтарсын. Әкс тәгдирдә исә онун евиндән ҝетмәлидир. Фатимә әринин әмринә табе олуб бејтүл-малдан олан гијмәтли һәдијјәләр вә зинәт әшјаларыны ҝери гајтарды.
Өмәр ибн Әбдүләзиз нә тәкҹә өз арвадыны әдаләт гајда-ганунлары илә таныш етди, һәтта Сүлејман ибн Әбдүлмәликин бүтүн әмлакыны сатыб онун ијирми дөрд мин динар мәбләғинә гәдәр пулуну бејтүл-малын һесабына гајтарды.
Иҹтимаи ислаһат вә өзбашыналыға гаршы мүбаризәни өз евиндән вә хәлифәнин әтрафына топлашмыш адамлардан башлајан Өмәр ибн Әбдүләзиз мүбаризә даирәсини ҝенишләндириб Бәни-Үмәјјә нүмајәндәләрини вә әмиси оғланларыны һесаб ајағына чәкәрәк онлара әмр етди ки, әлә кечирдикләри үмуми маллары бејтүл-мала гајтарсынлар. О, там гәтијјәтлә Бәни-Үмәјјә нүмајәндәләринин ҹамаатдан ҝүҹлә алдыглары бүтүн мал-дөвләти онлардан ҝери алыб әсл саһибләринә гајтарды вә Бәни-Үмәјјәнин әлини мүмкүн гәдәр ҹамаатын јахасындан чәкди. Бу мәсәлә Бәни-Үмәјјә нүмајәндәләринә чох пис тәсир етди вә онлар Өмәр ибн Әбдүләзизә гаршы мүбаризәјә башладылар. Бу мәгсәдлә Өмәр ибн Әбдүләзизин гоһумларындан бир нечәси онунла ҝөрүшүб дедиләр: “Горхмурсан ки, гәбилән јығышыб сәнә гаршы гијам галдырар?” Өмәр деди: “Мән Гијамәт һесабындан башга һеч бир шејдән горхмурам. (Мәни гијамла горхудурсунуз?)”
Әлини (ә) сөјмәк гадағандыр!
Гејд етдијимиз кими Өмәр ибн Әбдүләзиз диҝәр Әмәви хәлифәләри илә мүгајисәдә нисбәтән әдаләтли шәхс олмушдур. Онун һакимијјәтинин Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) мәсум ҹанишинләри тәрәфиндән рәсмән танынмадығы үчүн онун да залымлар ҹәрҝәсинә дахил олмасына бахмајараг, о, өзүндән габагкы хәлифәләрин зүлмләринә гаршы чыхараг һакимијјәтини халга хидмәт етмәјә һәср етди. Бу хидмәтләр арасында онун Ислама, бәлкә дә бәшәријјәт аләминә ҝөстәрдији, һәјат вә һакимијјәт дөврүнүн хүсуси парлаг хидмәти Әмирәл-мөминин Һәзрәт Әлини (ә) сөјмәк адәтини арадан ҝөтүрәрәк гадаған етмәсидир. О, бу иши илә алтымыш доггуз иллик ришә атмыш чиркин бир бидәти арадан ҝөтүрмәклә, шиә аләминә, бәлкә дә, бүтүн бәшәријјәт аләминә хидмәт етмиш олду. Бу бидәт Мүавијәнин гојдуғу чиркин мирас иди. Һәзрәт Әлинин (ә) шәһадәтиндән сонра (һиҹрәтин гырхынҹы или) бүтүн мөвгеји әлә кечирән Мүавијә гәрара ҝәлди ки, әкс тәблиғат вә мүхалиф шүарлар васитәсилә Әлини (ә) Ислам аләминин “ән нанкор” адамы кими танытдырсын. О, бу мәгсәдини һәјата кечирмәк үчүн бир тәрәфдән Әлинин (ә) дост вә шиәләрини тәзјигләрә мәруз гојмагла гылынҹ ҝүҹү илә Әлинин (ә) фәзиләтләринин сөјләнилмәсинин гаршысыны алараг бир һәдис, һекајә вә шер белә, о Һәзрәтин мәдһи барәдә дејилмәсинә иҹазә вермир, диҝәр тәрәфдән дә, о Һәзрәтин парлаг симасыны әксинә ҝөстәрмәк үчүн Әмәви һөкумәтинин һәдисчи вә јалтагларыны Әлинин (ә) әлејһинә һәдис гурашдырмаға мәҹбур едирди. Бу јолла сајсыз һәдисләр сөјләнилиб ҹамаатын арасында јајылды. Мүавијә бунунла да, кифајәтләнмәјиб әмр етди ки, бүтүн хилафәт әразисиндә ҹүмә ҝүнләри минбәрә чыхыб хүтбә охујаркән Әлини (ә) сөјмәк дә хүтбәјә әлавә едилсин. Бу чиркин бидәт иҹра олунараг адәт һалыны алды. Үмуми фикирләрдә өз тәсирини гојараг ришә атмыш бир иш һалына чеврилди. Белә ки, ушаг
