Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Бу ҝүн һүзүнлә долу ҝүнләрдән бири иди. Бу ҝүн Бәшәр вә Ҹин тафаларынын бешинҹи Имамы, Имам Мәһәммәд Багирин (әлејһис сәлам) шәһадәт ҝеҹәсидир. Биз АБНА олараг бу һүзнү илк өнҹә Заманын Саһиби Имам Мәһди (Аллаһ онун зүһуруну тезләшдирсин), о һәзрәтин һагг наиби Имам Хамнеји вә үмум дүнја мүсәлманлары илә бөлүшмәки өзүмүзә борҹ билирик.
Мөвзу илә бағлы зијарәтчиләримизин һүзуруна Имам барәсиндә сил-силәвари гыса анлајыш веририк.
Имам Мәһәммәд Багир (ә) һәјаты барәдә гыса мәлумат
Имам Мәһәммәд Багир
محمد بن علي الباقر
Шиәләрин 5-ҹи имамы
713/714 — 743
Сәләфи: Имам Сәҹҹад
Хәләфи: Имам Садиг
Дини: Ислам
Тәвәллүдү: 676-ҹы ил ?
Мәдинә
Вәфаты: 743-ҹү ил
Мәдинә, (Бәги гәбиристанлығында дәфн олунуб)
Атасы: Әли ибн Һүсејн
Анасы: Фатимә бинти Һәсән
Ушаглары: Оғлу Ҹәфәр
Имам Багир (ә) һиҹрәтин 57-ҹи илиндә Мәдинә шәһәриндә дүнјаја ҝәлмишдир. Атасы Имам Зејнүл-абидинин (ә) вәфаты вахты (һиҹрәтин дохсан алтынҹы илиндә) отуз доггуз јашы вар иди. Ады Мәһәммәд, күнјәси Әбу Ҹәфәр,ләгәбләри Багир, Багирүл-үлум олмушдур. Анасы Имам Һәсәнин (ә) гызы Үммү Абдуллаһ олмушдур. Буна ҝөрә дә, Имам Багир (ә) һәм ата, һәм дә ана тәрәфдән Һәзрәт Әли (ә) вә ханым Зәһранын (сәламуллаһи әлејһа) нәслинә јетишән илк шәхс олмушдур.
Имам Багир (ә) һиҹрәтин јүз он дөрдүнҹү илиндә Мәдинә шәһәриндә вәфат етмиш, мәшһур Бәги гәбристанлығында атасы вә бабасынын гәбирләри кәнарында дәфн олунмушдур. О Һәзрәтин Имамәт дөврү он сәккиз ил олмушдур.
Имам Багирин (ә) һәмәсри олмуш хәлифәләр
Ашағыда адлары чәкилмиш хәлифәләр Имам Багирин (ә) Имамәти дөврүндә онун һәмәсри олмушлар:
Вәлид ибн Әбдүлмәлик (86-96 һ.г);
Сүлејман ибн Әбдүлмәлик (96-99 һ.г);
Өмәр ибн Әбдүләзиз (99-101 һ.г);
Језид ибн Әбдүлмәлик (101-105 һ.г);
Һишам ибн Әбдүлмәлик (105-125 һ.г);
Бу хәлифәләрин һамысы залым олмуш, зүлм вә һагсызлыгда һеч дә ата-бабаларындан ҝери галмамыш, хүсусән дә, Имам Багирә (ә) чох зүлм етмишләр.
Елми ингилабын баниси
Имам Мәһәммәд Багир (ә) өз Имамәти дөврүндә мүнасиб олмајан бир вәзијјәтдә Илаһи маарифи нәшр едиб ону мејдана чыхармаға башлады. О Һәзрәт елми чәтинликләри һәлл етмәклә сонрадан оғлу Имам Ҹәфәр Садигин (ә) Имамәти дөврүндә тәсис едилән бөјүк Ислам мәктәбинин јаранмасына шәраит јарадан елми ингилабы һәјата кечиртди. Имам Багир (ә) елм, зөһд (тәгва), фәзиләт вә әзәмәтдә бүтүн Бәни–Һашим бөјүкләрини үстәләмиш, онун бөјүк елми вә әхлаги мәгамы достун да, дүшмәнин дә тәрифинә чеврилмишди. О Һәзрәтдән Ислами һөкмләр, тәфсир, Ислам тарихи вә башга елмләр саһәсиндә о гәдәр һәдис вә рәвајәтләр јадиҝар галмышдыр ки, о вахтадәк Имам Һәсән (ә), Имам Һүсејнин (ә) өвладларынын һеч бириндән о гәдәр рәвајәт јетишмәмишдир. О дөврүн бөјүк елми шәхсијјәтләри вә еләҹә дә Пејғәмбәр сәһабәләриндән сағ галанлар о Һәзрәтдән истифадә едирдиләр. Ҹабир ибн Језид Ҹүфи, Кисан Сиҹистани,һәмчинин, Ибн Мүбарәк, Зүһри, Узаи, Әбу Һәнифә, Малик, Шафеи, Зијад ибн Мүнзирнәһди кими фәгиһләр о Һәзрәтин елми әсәрләриндән бәһрәләнмиш, онун бујурдугларыны ҝаһ билаваситә, ҝаһ да бир нечә васитә илә рәвајәт едәрләрмиш.
Сүнни мәзһәбинин ән мөтәбәр мүәллифләриндән һесаб едилән Тәбәри, Бәлазәри, Сәлами, Хәтиб Бағдади, Әбу Нәим Исфаһани, еләҹә дә, ән мөтәбәр гајнагларындан олан Мүвәттәи-Малик, Сүнәни-Әбу Давуд,Мүснәди-Әбу Һәнифә,Мүснәди-Мәрвәзи, Тәфсири-Нәггаш,Тәфсири-Зәмәхшәри (Әл-Кәшшаф) вә онларла бу кими китаблар Имам Багирин (ә) мәналы сөзләри илә долудур вә онларын һәр јериндә “Мәһәммәд ибн Әли (Имам Багир (ә)) бујурмушдур” јахуд “Мәһәммәд Багир (ә) бујурмушдур” ифадәси ҝөзә дәјир.
Шиә китаблары да, мүхтәлиф саһәләрдә Имам Багирин (ә) рәвајәт вә һәдисләри илә долудур. Бу китабларла азҹа танышлығы олан шәхс бу һәгигәти тәсдиг едәр.
Имам Багир (ә) алимләр бахымындан
Имам Багирин (ә) елм сәдасы Ислам мәмләкәтинин һәр јеринә елә јајылмышды ки, о Һәзрәт “Багирүл-үлум” (елм гапыларыны ачан, елми мүшкүлаты һәлл едән) ләгәби алмышды.
Ибн Һәҹәр Һејтәми јазыр: “Мәһәммәд Багир (ә) маарифин ҝизли дәфинәләрини тапараг о гәдәр елмләри ашкар етмиш, һәмчинин, әһкам вә һикмәтләрин һәгигәтләрини, елмин инҹәликләрини бәјан етмишди ки, бу мәсәлә бәсирәт саһиби олмајан, ја да пис дүшүнҹәли инсанлардан башга һеч кимә ҝизли галмамышдыр. Елә буна ҝөрә дә, ону елмләри јарыб өзүндә ҹәмләшдирән, елм бајрағыны уҹалдан адландырмышлар.”
Имам Багирин (ә) дөврүндә јашамыш ҝөркәмли алим вә бөјүк шәхсијјәт Абдуллаһ ибн Әта дејир: “Мән Ислам алимләрини һеч бир мәҹлисдә Мәһәммәд ибн Әлинин (ә) мәҹлисиндәки гәдәр елми ҹәһәтдән кичик вә ашағы сәвијјәдә ҝөрмәдим. Елм вә шәриәт һөкмләриндә бүтүн аләмдә танынан Һәкәм ибн Үтејбәни Мәһәммәд Багирин (ә) һүзурунда јүксәкрүтбәли мүәллим гаршысында диз чөкүб әјләшән, онун шәхсијјәт вә сөзләринә һејран галан бир ушаг (шаҝирд) кими ҝөрдүм.”
Имам Багир (ә) өз сөзләриндә адәтән Гуран ајәләринә истинад едәрәк Аллаһ кәламындан шаһид ҝәтирир вә бујурурду: “Дедијим һәр һансы мәсәләни мәндән сорушсаныз ки, бу, Гуранын һарасындадыр, мән о мәсәләјә аид олан ајәни сизә ҝөстәрәрәм.”
Имам Багир (ә) мәктәбинин шаҝирдләри
Имам Багир (ә) фигһ, һәдис, тәфсир вә саир Ислами елмләр саһәсиндә сечилмиш шаҝирдләр јетирмишдир. Онларын һәр бири бөјүк елми шәхсијјәт һесаб олунурду. Мәһәммәд ибн Мүслим, Зүрарә ибн Әјүн, Әбу Бәсир, Бүрејд ибн Мүавијә Әҹли, Ҹабир ибн Језид, Һәмран ибн Әјун, Һишам ибн Салим кими даһи шәхсијјәтләр Имам Багирин (ә) јетирмәләри олмушлар. Имам Садиг (ә) бујурарды: “Бизим мәктәби вә атамын һәдисләрини дөрд нәфәр дирчәлтди. О дөрд нәфәр Зүрарә, Әбу Бәсир, Мәһәммәд ибн Мүслим вә Бүрејд ибн Мүавијә Әҹли олмушдур. Әҝәр бунлар олмасајды, бир нәфәр дин тәлиматы вә Пејғәмбәр мәктәбиндән истифадә едә билмәзди. Бу нечә нәфәр динин ҝөзәтчиләри олмушдур. Онлар дөврүмүздә јашајан шиәләримиз арасында бизим мәктәблә таныш олан илк шәхсләр олмуш, Гијамәтдә дә һамыдан габаг бизә говушанлар мәһз онлар олаҹаглар.”
Имам Багирин (ә) шаҝирдләри өз дөврләринин фәгиһ вә һәдисчиләринин башбиләнләри олмуш, елми мүбаризә мејданында гејри–шиә фәгиһ вә газыларындан үстүн идиләр.
Елмләри фәтһ едән, билик гапыларыны ачан Имам Багирин (ә) парлаг елми әсәрләри вә Ислам ҹәмијјәтинә тәһвил вердији дәјәрли шаҝирдләри Ислам Пејғәмбәринин узагҝөрәнлијини чин чыхартды. Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) узагҝөрәнлијини еһтива едән бу һәдисин рависи (рәвајәтчиси) Исламын илкин чағларынын ҝөркәмли шәхсијјәтләриндән бири олан Ҹабир ибн Абдуллаһ Әнсаридир. Ислам Пејғәмбәринин достларындан олан вә о Һәзрәтин аиләсинә хүсуси әлагә илә јанашан Ҹабир дејир: “Бир ҝүн Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) мәнә бујурду: “Мәндән сонра мәним нәслимдән олан елә бир шәхси ҝөрәҹәксән ки, онун ады мәним адыма, өзү дә мәнә охшајаҹаг. О, елм гапыларыны ҹамаатын үзүнә ачаҹаг.”Ислам Пејғәмбәри буну дејәндә һәлә Имам Багир (ә) дүнјаја ҝәлмәмишди. Бу һадисәдән нечә илләр өтдү. Дөрдүнҹү Имамын дөврү јетишди. Бир ҝүн Ҹабир Мәдинәнин күчәләринин бириндән кечәндә, ҝөзү Һәзрәт Багирә (ә) саташды. Ҝөрдү ки,Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) бујурдуғу бүтүн нишанәләр онда вар. Сорушду: “Адын нәдир?” Һәзрәт Багир (ә) бујурду: “Адым Мәһәммәд ибн Әли ибн Һүсејндир.” Ҹабир онун алнындан өпүб бујурду: “Ҹәддин Пејғәмбәр (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) мәним васитәмлә сәнә салам ҝөндәрди.” Ҹабир о ҝүндән етибарән Ислам Пејғәмбәринин һөрмәтини горумаг вә Имам Багирин (ә) әзәмәтини ҝөстәрмәк мәгсәдилә ҝүндә ики дәфә о Һәзрәтин ҝөрүшүнә ҝедәрди. Ҹабир Пејғәмбәр мәсҹидиндә ҹамаатын арасында отуруб (Имам Багирин (ә) ишләринә ирад тутан бәзи шәхсләрин ҹавабында) Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) узагҝөрәнлијини рәвајәт едирди.
Бир инҹәлик
Бурада гејд етмәлијик ки, Ҹабирин Имам Багир (ә) илә ҝөрүшү вә Пејғәмбәрин (сәлләллаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) саламыны Имама чатдырмасы Риҹали-Кәшши, Кәшфүл-ғүммә, Әмалији-Сәдуг, Әмалији-Шејх Туси, Ихтисаси-Мүфид вә бу кими китабларда мүхтәлиф рәвајәтләр вә бир-биринә охшар мәзмунларла гејд олунмушдур. Бу рәвајәтләр ики ҹәһәтдән бир-биринә зидд нәзәрә јетишир:
1) Бу рәвајәтләрин бир гисминин мәнасындан белә баша дүшүлүр ки, Ҹабир Имам Багириы (ә) Мәдинә күчәләринин бириндә ҝөрмүш, икинҹи гисми рәвајәтләрин мәнасындан белә баша дүшүлүр ки, Ҹабир Имам Багириы (ә) Имам Зејнүл-абидинин (ә) (јә᾽ни атасынын) евиндә ҝөрмүш, үчүнҹү гисим рәвајәтләрдән исә белә баша дүшүлүр ки, Имам Багир (ә) өзү Ҹабирин јанына ҝетмиш, Ҹабир дә ону орада танымышдыр.
2) Бу рәвајәтләрин бәзисиндә дејилир ки, Ҹабир һәмин вахт кор олмуш, бәзиләриндә исә дејилир ки, Ҹабир диггәтлә Имам Багириы (ә) нәзәрдән кечиртди. Тәбии ки, бу мәсәлә Ҹабирин кор олмасы илә һеч дә ујғун ҝәлмир.
Биринҹи зиддијјәтин ҹавабында демәлијик ки, бир аз диггәт етсәк, бу рәвајәтләр арасында һеч бир зиддијјәт олмадығыны ҝөрәрик. Чүнки бәзи фактлар ҝөстәрир ки, Ҹабирин Пејғәмбәр аиләси илә хүсуси әла
