Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Бу ҝүн көкәлмәкдән әзијјәт чәкән милјонларла инсан вар. Көклүк артыг глобал бир проблемә чеврилиб. Дүзҝүн гидаланмама, стресс, проблемләр инсанын көкәлмәсинә сәбәб олур.
Арыгламаг истәјәнләр үчүн өтән сајымызда “јејәрәк неҹә пәһриз сахламагдан” јазмышдыг. Бу дәфәки јазымызда исә пәһриздә инсанларын ән чох атдығы јанлыш аддымлар барәдә сөһбәт ачаҹағыг.
Беләликлә, пәһризә башламаг истәјәнләрин ән чох етдији дијет хәталарыны үмумиләшдириб нәзәринизә чатдырырыг.
Арыгламаг истәјәнләр бунлары мүтләг билмәлидирләр:
- Мүтәхәссис мәсләһәти олмадан пәһризә башламаг. Һәким мүајинәсиндән кечиб организмә нәјин хејир, нәјин зијан олдуғуну билмәк лазымдыр. Она ҝөрә дә пәһризә башламаздан әввәл мүтләг дијет мүтәхәссисләри илә мәсләһәтләшмәк лазымдыр.
- Гәһвәалты (сәһәр јемәји) етмәкдән имтина етмәк. Сәһәр јемәји инсаны јени ҝүнә һазырлајан ән өнәмли пајдыр. Сәһәр јемәјиндән имтина етдикдә пәһризә башлајан инсанлар даһа аз чәки итирәҹәк, маддәләр мүбадиләсинин иши зәифләјәҹәк вә фикирләрини бир јерә ҹәмләшдирмәкдә чәтинлик чәкәҹәкләр. Бир автомобилин ишә дүшмәси үчүн јанаҹаг лазымдырса, организмин - үрәјин, бејнин, әзәләләрин ојанмасы үчүн гидаја, енержијә еһтијаҹы вардыр. Она ҝөрә дә, сәһәр јемәјини вахтында јемәк лазымдыр.
- Сүрәтли јемәк јемәк. Јемәји тез-тез, јахшыҹа әзишдирмәдән, чејнәмәдән јемәк организм үчүн зијандыр. Унутмамаг лазымдыр ки, бејинә тохлуг һисси 20 дәгигәдән сонра чатыр. Јемәк јемә мүддәти мүмкүн олдуғу гәдәр узадылмалыдыр. Беләликлә, һәм даһа аз јемәк јејәҹәк, һәм дә һәзм ферментләри ифраз олунаҹаг. Сүрәтли јемәк јејәндә һәзм системинин иш просеси зәифләјир, бу да чәкинин артмасына сәбәб олур.
- Су ичмәмәк. Су, гидаларын һәзм едилмәси, метаболик туллантыларын атылмасы, маддәләр мүбадиләсинин сүрәтләнмәси вә долајысы илә чәкинин азалмасы үчүн лазымдыр. Ҝүндә 2-2,5 лт су ичилмәлидир.
- Ҝүн әрзиндә гәбул едилән гиданын пај сајыны азалтмаг. Ҝүндә 2-3 дәфә вә ја бундан аз пајда гида гәбул едән инсанларда низамсыз ган шәкәри ифраз олунмасы вә даһа чох аҹлыг һисси мүшаһидә олунур. Бу да көкәлмәјә сәбәб олур. Она ҝөрә дә, ҝүн әрзиндә нормада вә аз-аз гиданы пајлар шәклиндә гәбул етмәк лазымдыр. Бир дәфәјә отуруб јемәк организмдә мүәјјән проблемләр јарадыр. Гиданы фасиләләр вермәклә чох пај шәклиндә јемәк мәдәни долу тутур вә сонракы пајда чох вә сүрәтли јемәјә мане олур.
- Ахшам јемәјини ҝеҹ јемәк. Ахшам јемәјини јатмадан 3-3,5 саат әввәл битирмәк лазымдыр. Долу мәдә илә јатаға ҝирмәк бәдәнин јағланмасы үчүн ән јахшы фүрсәтдир. Ахшам јемәјиндән јатана гәдәр кечән мүддәтдә кичик пај алмаг олар. Бир шәртлә, гәбул едәҹәјиниз мәһсуллар һәзми асанлашдырмалыдыр, мәсәлән, мејвә, гатыг вә ја сүд кими јүнҝүл шејләр истеһлак едилә биләр.
- Сүфрәјә чох аҹ отурмаг. Үмуми мәнада, пәһриз тутмаг, аҹ галмаг шәклиндә баша дүшүлүр. Бу, јанлыш јанашмадыр. Узун мүддәт аҹ галанда ган шәкәри дүшүр вә организм сонракы пајда чох гида гәбул етмәјә мәҹбур олур. Она ҝөрә дә һәр әсас пајдан 2-3 саат сонра кичик бир пај алынмалыдыр. Беләликлә, инсан сүфрәјә чох аҹ отурмајаҹағы үчүн даһа јаваш вә аз јејә биләр.
- Бир чешидли олан пәһриз јемәкләри јемәк. Организмин 50-јә јахын нөвдә гида елементинә еһтијаҹы вар. Буна ҝөрә дә һәр заман гида мүхтәлифлијинә хүсуси фикир верилмәлидир. Бир чешидли дијетләр (мәсәлән, кәләм шорбасы, бир нөв мејвә вә тәрәвәздән һазырланан пәһриз јемәји) баланссыз вә јетәрсиз бәсләнмәјә сәбәб олмагла бәрабәр, маддәләр мүбадиләсинин дә ишинә мәнфи тәсир ҝөстәрир.
- Јемәји, диггәти дағыдараг јемәк, көкәлмәјә сәбәб олур. Јемәк јејәркән китаб охумаг вә ја тв сејр етмәк јахшы дејил. Белә оланда, инсан нәји вә нә гәдәр једијини билмир. Она ҝөрә дә гида гәбулуна диггәт етмәк үчүн јемәк сакит шәраитдә јејилмәлидир.
- Шәкәрли мәһсуллар јемәк. Көкәлмәјә мејилли инсанлар һәмишә ширин шејләрә үсүтүнлүк верирләр. Буну унутмамаг лазымдыр ки, шәкәр организмдә асанлыгла јаға чеврилә билир. Она ҝөрә дә пәһриз тутараг арыгламаг истәјәнләр шәкәрли мәһсуллардан узаг дурмалыдырлар.
- Тез-тез “бир дәнә јемәклә пәһризим позулмаз” демәк. Инсан ирадәли олмалы вә нәфсинә галиб ҝәлмәлидир. “Бир дәнәјлә һеч нә олмаз” дејәрәк иштаһынызы нәзарәт алтында сахламагда чәтинлик чәкә биләрсиниз. Нәтиҹәдә бу "бир"ләр вәрдиш һалыны алыр вә тутдуғунуз пәһриз пуча чыхыр.
- Пәһризә һәдәфсиз башламаг. Һәдәфи олмајан ҝәмијә һеч бир күләк көмәк едә билмәз. Пәһриз тутмаға башлајаркән дә өзүмүзә реал һәдәфләр гојмалыјыг, бу шәкилдә мүвәффәгијјәтә чатмаг бир аз даһа асанлашаҹаг.
- Аз јатмаг. Ҝүндә 7 саатдан аз јатан инсанларда даһа чох көкәлмә рискинин олдуғу тәҹрүбәләр нәтиҹәсиндә сүбут едилиб. Инсан јатан вахты ифраз олунан бөјүмә һормону јағын әримәсинә көмәк едир.
- Һәрәкәтсиз вә отураг һәјат тәрзи кечирмәк. Тәкҹә бу сәбәб көкәлмәјә әсл сәбәб ола билмәз. Амма отураг һәјат тәрзи кечирәнләр низамсыз вә неҹә ҝәлди, бәсләнир. Һәр ҝүн иш, мәктәб, алыш-веришә ҝедәркән сәрф едәҹәјиниз 30 дәгигә, һәм чәкинизи азалдаҹаг, һәм дә сағлам јашам тәрзинизә дәстәк олаҹаг.
- Гыса мүддәтдә зәифләмәк. Һәр кәс артыг пијләрдән тез бир заманда ҹаныны гуртармаг истәјир. Амма сүрәтлә верилән, сүрәтлә ҝери алыныр. Илләр әрзиндә бәдәндә јығылан пиј галыгларыны бир нечә һәфтә әрзиндә әритмәк сағлам јол дејил. Әһәмијјәтли олан сағлам бәсләнмә вәрдишинә саһиб олмагдыр.
- Ајаг үстә јемәк. Бу заман гида сүрәтлә, там чејнәмәдән
