әввәли өтән сајларымызда
Әлијев мәндән наразы галыбмыш
Арадан бир ај кечди. Мән һәлә дә рәсмән Запорожје прокурорлуғунда ишдә галырдым. Ҝүнләрин бириндә мәни Лодысев јанына чағырды. Бир аз горхмуш адам тәсири бағышлајырды:
- Билирсән, дүнән Најденов Москвада, МК-да Әлијевлә ҝөрүшүб. Сәндән чох наразыдыр.
Мәсәлә гәлизләширди. Мәнә јени тәклиф вердиләр:
- Јенидән мүшавирә чағырыб Мәммәдовун Һаҹыјевин ишилә бағлы епизодда нә гәдәр ҝүнаһсыз олуб-олмадығыны мүзакирә едәҹәјик.
***
Јенә әввәлки һејәтдә топлашдылар, амма Мәммәдовун әлејһинә гәрар чыхардылар. Гәрарда ҝөстәрилирди ки, хидмәти вәзифәдән суи-истифадә етмәклә Гамбај Мәммәдов рүшвәтхору ганунсуз олараг мәсулијјәтдән азад етмәклә дөвләти мараглара нәзәрәчарпаҹаг дәрәҹәдә зијан вурмушдур. Ҹинајәт ишини бағламаг олар, амма Гамбај Мәммәдов ҝүнаһкар һесаб едилмәлидир.
Мән етираф едирәм, ҝөрүнмәјән әлләр мәнә вә ССРИ прокурорлуғуна өз ҝүҹләрини ҝөстәрдиләр. Мәнимсә тәәссүфләнмәкдән башга әлаҹым галмырды.
Гамбај Мәммәдов дөјүшдү, дөјүшдү... ахыр ки, бәраәт алды
Илләр өтдү. Мәммәдов Партија Нәзарәти Комитәсинин гапысыны дәфәләрлә дөјдү. Партијаја гајытмаг үчүн гәбуллара ҝетди. Өлкәдә сијаси иглим дәјишди, ССРИ-нин јени баш прокурору Александр Михајлович Рекунков Гамбај Мәммәдовун ишини јенидән иҹраата гајтарды. Арашдырмаға бир шеј галмамышды. Һәр шеј һамыја әввәл дә ајдын иди. Амма сијаси сифариш әдаләти бәрпа етмәјә имкан вермирди.
Бу мәсәләнин мүзакирәсиндә баш прокурор Рекунков деди: “Әҝәр биз прокурорлары јахынларына ҝөрә сәһв гәрар чыхармагда ҝүнаһландырыб ишдән говсаг, ҹинајәткар адландырсаг, онда прокурорлугда ишләмәјә адам тапмарыг”.
Чалышырдылар ки, мәндән ҹаваб алсынлар, 1979-ҹу илдә мәнә ким тәзјиг ҝөстәриб? Мән ҹаваб верә билмирдим. Чүнки мән өз ишими ҝөрмүшдүм. Бир-бириндән фәргли гәрары сијаси асылылығы оланлар чыхармышдылар. Сијаси ојунларын кичик винтләри исти јерләрини итирмәмәк үчүн чијин-чијинә ҹәбһәдә вурушдуглары, ән чох инандыглары вә һөрмәт етдикләри бир прокурору, коммунисти гурбан вермишдиләр. Инди ҹаваб истәјир, ҝүнаһкар ахтарырдылар.
Дүздүр, Гамбај Мәммәдовун ишини бағладылар вә она бәраәт вердиләр. Амма узун илләр партија нәзарәт комитәси өз гәрарыны дәјишмәк истәмәди. Нәһајәт, Гамбај Мәммәдову партијаја бәрпа етдиләр.
Әлијев режиминин гурбанларындан бири Ашуров онун партијаја бәрпасы аныны данышанда, аз гала ҝөзүм јашарды.
Үрәјини тутуб јыхылды, өзүнә ҝәләндә илк сөзү бу олду...
- Ашурову милис сыраларындан гондарма сәбәблә говмушдулар, сонра партијадан чыхармышдылар.
Милис полковники Давид Писахович Ашуров Исраилдә јашајыр. Өтән әсрин 70-ҹи илләринин “репрессијасы” ондан да јан кечмәјиб. 1975-ҹи илдә Давид Ашурова подполковник рүтбәси верилди. Бакынын Октјабр рајонуна рәис мүавини тәјин олунду. Елә һәмин әрәфәдә баҹысы Исраилә көчмәк гәрарына ҝәлди. Бундан сонра онун да гара ҝүнләри башлады. 1980-ҹи илдә ону истинтага чағырдылар. Мүстәнтиг һеч бир сәнәд ҝөстәрмәдән деди: “Вәзифәдән суи-истифадә етмәјин сүбут олунуб. Јахшысы будур, һәр шеји бојнуна ал. Јалныз бу һалда мәһкәмә сәнә ҝүзәшт едә биләр”.
Ашуров 8 ил гапылары дөјдү, јүзләрлә әризә вә шикајәт јазды. Ашуров дејир:
- Бәраәт алмаг мәним шәрәф, намус мәсәләмди. Ҝүнләрин бириндә Азәрбајҹан КП МК-дан мәнә зәнҝ етдиләр. “Сабаһ ахшам Москвада олмалысан, Сизи Сов. ИКМ МК јанында Партија Нәзарәти Комитәсинә чағырыблар”, дедиләр. Бу, мәним сонунҹу шансым иди. Даһа мүраҹиәт етмәјә тәшкилат галмамышды. Мән Москваја учдум, дејилән үнвана ҝәлдим. Ичәри кечәндә таныш бир сифәт ҝөрдүм. Сачлары ағармышды. Кечмиш республика прокурору Гамбај Мәммәдов да ганунсуз ишдән чыхарылмышды. Партија сыраларындан говулмушду. Бизи бир тәлиматчы гәбул етди. Сәһәр 9-дан ахшам 6-ја кими сөһбәт етди. Билдирди ки, сабаһ бизим мәсәләјә бахылаҹаг. Әлифба илә чағырдылар. Биринҹи мәни дәвәт етдиләр. 1989-ҹу ил октјабр ајынын 11-и иди. Мәни бәрпа етдиләр. Сакитләшиб Мәммәдовун чыхмасыны ҝөзләдим. 40 дәгигәдән сонра Мәммәдов отагдан чыхды, бир нечә аддым атыб јыхылды, өзүндән ҝетди. Өзүнә ҝәләндә илк сөзү бу олду: “Бәрпа етдиләр!” Гамбај Мәммәдов ҝөзәл, кристал кими тәмиз инсанды, бу тәмизлијилә кимләрәсә мане олурду. Она ҝөрә ондан интигам алдылар. 10 ил мүбаризә апарды.
Мүстәнтигин хатирәләри давам едир
- Бу, мәним Азәрбајҹана сонунҹу езамијјәтим олмады. 1988-ҹи илин әввәлиндә Алма-Атыдан хүсуси рејслә Бакыја учмалы олдум. Бакыдан Сумгајыта ҝәлдим.
Шәһәрдә евләр јанырды, һәрби һиссәләр шәһәри тәмизләјирди, милис шөбәси сахланыланларла долу иди. Бу дәфә ганлы Сумгајыт һадисәләрини арашдыраҹагдыг...
“Әлијев мафијасы халгын ганыны соруб, республиканы сон нәфәсинә чатдырыб...”
Сонра гоҹаман мүстәнтиг архивиндән бир гәзет чыхарыр. Аркади Ваксбергин мәшһур “Ҝурултулу алгышлар!” мәгаләсинә ҝәлмиш рәјләрдән бирини мәнә охујур. Һәмин мәктублардан биринин алтындан гырмызы гәләмлә хәтт чәкиб. Мәктубу академик, Совет Иттифагы гәһрәманы
