Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: “Wикилеакс” сајты мәхфи дипломатик јазышмалар серијасыны јајмагда давам едир. Нөвбәти белә јазышмалар арасында АБШ-ын Бакыдакы сәфири Енн Дерсин дипломатик мәктубу да вар.
2008-ҹи илдә Вашингтона ҝөндәрилән мәктубда нефт ҝәлирләринин кәскин ахыны фонунда Азәрбајҹан һакимијјәтинин давранышындакы дәјишикликләрдән бәһс едилир:
Әлијевин демократија илә бағлы төвсијәләрә әсәби реаксијасы
“Нефт ҝәлирләри артдыгҹа һөкумәтин давранышы кәскин шәкилдә дәјишир, о, өзүнү даһа әмин апарыр вә ачыг-ашкар өлкәнин реҝионун лидери кими танынмасыны тәләб едир.
Һөкумәт үзвләри гејд едирләр ки, Азәрбајҹан Авропаја әсас газ ихраҹчысыдыр, Иран она Тәбриздә консуллуг ачмаг үчүн иҹазә вериб, руслар исә Гәбәлә РЛС-дән асылыдыр. Бу фонда һөкумәт кәнардан төвсијәләр гәбул етмир, илк нөвбәдә Гәрбин демократија вә инсан һүгуглары саһәсиндә төвсијәләрини.
Хариҹи сијасәт саһәсиндә Бакы өлкәјә турист ахыныны ҝүҹләндирмәјә, хариҹдә мүмкүн гәдәр чох сәфирликләрини ачмаға чалышыр вә јүксәк сәвијјәдә сәфәрләрини фәаллашдырыр.
Илһам Әлијев ачыг-ашкар билдирир ки, бејнәлхалг аләмдә нүфуз газанмагла ишғал едилмиш әразиләринин азад олунмасына вә Гарабағ проблеминин һәллинә үмид едир.
Лакин о, демократија мәсәләләри илә бағлы төвсијәләрә вә ирадлара чох әсәби реаксија верир. 2007-ҹи ил Нефт-газ сәрҝисиндә Әлијевин Норвеч хариҹи ишләр назиринин мүавини Аниту Утсети вә Статоил ширкәтинин нүмајәндә һејәтини кәскин шәкилдә сусдурмасы буна мисал ола биләр.
Белә ки, хариҹи дипломатлар Бакыда Әлијевин Норвечин Азәрбајҹанда инсан һүгуглары мәсәләләрини галдырмалы олмамасы, нефт вә газла мәшғул олмасы барәдә атмаҹасыны ҝениш мүзакирә едирдиләр. Дипломатлар һәмин вахт Әлијевин гәзәбләнмәсини һакимијјәтин КИВ-ә гаршы јени тәзјигләринин хәбәрчиси кими гијмәтләндирмишдиләр.
Бир гәдәр сонра Әлијев өзү бу епизоду БП рәһбәри Енди Инҝлислә ҝөрүшдә тәсвир етмишди: “Норвечин бизә инсан һүгуглары илә бағлы мүһазирә охумасы гәбуледилмәздир вә буна ҝөрә Статоил “Шаһдәниз” лајиһәсинин ЫЫ фазасында мүгавиләсиз галаҹаг”.
“Һәдсиз дәрәҹәдә әсәби олан” Әлијев дејиб ки, “јалныз АБШ өзүнү белә апара биләр, чүнки о, јеҝанә бөјүк дөвләтдир”.
Өлкә башчысы АБШ дипломатларына Русија мифини дағытмасындан данышыб
Вашингтон нүмајәндәләри илә сөһбәтләрдә Әлијев фәхрлә Русијадан газ алмагдан имтина етдијини дејирди. Буну триумф адландыран Әлијев Русија сијасәтинә баш әјмәкдән имтина етмәсини “Газпром” һаггында әфсанәләрин дағыдылмасы вә реҝион өлкәләри үчүн јахшы нүмунә” адландырыб.
Президентин хариҹи сијасәт үзрә мүшавири Новруз Мәммәдов етираф едир ки, Илһам Әлијев Гәрби Азәрбајҹана дәвәт едән атасынын сәхавәтини дәјәрләндирмәдији үчүн Гәрбдән наразыдыр.
Һејдәр Әлијев гәсдән нефт ширкәтләри үчүн әлверишли шәраит јарадараг, Гәрбин буна сијаси дивидендләрлә ҹаваб верәҹәјинә үмид едирди, лакин бу, баш вермәди.
Мәммәдовун сөзләринә ҝөрә, Әлијев атасынын нефт мүгавиләләри илә бағлы “ҹомәрдлијинә” јенидән бахыр. О, һәмчинин дејиб ки, дөвләт башчысы виза режимини дәјишмәји вә Азәрбајҹанда ишләјән әҹнәбиләрдән алынан верҝиләри артырмағы тапшырыб.
Мәммәдов һәмчинин билдириб ки, Әлијев Гарабағ мүнагишәси үзрә мөвгејинә вә демократија саһәсиндә Гәрбин гаршысында ҝөтүрдүјү өһдәликләрә ҝөрә өз администрасијасынын үзвләринин артан тәнгиди илә үз-үзәдир. “Бу гүввәләр демократик ислаһатлара гаршы чыхыр”, дејән Мәммәдов демократијанын Гарабағ проблеминин һәллинә көмәк етмәдијинә ишарә едиб.
Әлијев үчүн һөрмәтин ифадәси нәдир?
Һөкумәт нефт зәнҝинлијинә бејнәлхалг иҹтимаијјәтин ҝөзүндә сијаси леҝитимлијини артырмаг васитәси кими бахыр.
Бакынын хариҹи сијасәтинин икинҹи һәрәкәтвериҹи гүввәси Гарабағ мәсәләсиндә бөјүк дәстәк алмаг сәјләридир. Әлијев вә мүдафиә назири Әбијев мүнтәзәм олараг вә ачыг-ашкар Азәрбајҹанын һәрби гүввәсинин артмагда давам етдијини вә Дағлыг Гарабағы һәрби јолла гајтармаға һазыр олдуғуну бәјан едир. Бахмајараг ки, бу бәјанатлар даһа чох јерли иҹтимаијјәт үчүн нәзәрдә тутулуб.
Иҹтимаи мәшһурлуға вә өз дәјәрини артырмаға ҹан атмаг Азәрбајҹан ҹәмијјәтинин бүтүн тәбәгәләринә нүфуз едән мәдәни хүсусијјәтдир. Садә вәтәндаш үчүн бу, мобил телефонуну вә ја ҝејимини нүмајиш етдирмәк истәјиндә өзүнү бүрузә верир.
Өлкә рәһбәрлији, о ҹүмләдән президент Әлијев үчүн һөрмәтин ифадәси АБШ вә Гәрбин Азәрбајҹанда вәзијјәтин Ҝүрҹүстан вә Украјнадан пис олмадығы барәдә тәрифләридир.
Азәрбајҹан гејд олунан истигамәтләр үзрә хариҹи сијасәтини ҝүҹләндирәҹәк. Хүсусән, Бакы диҝәр өлкәләрин сијасәтинә тәсир етмәјә вә өз сијасәтини хариҹи гүввәләрин тәсири алтында гурмамаға чалышаҹаг.
Бу, АБШ-дан мүрәккәб мәсәләләр үзрә, хүсусән демократија саһәсиндә ислаһатларда ирәлиләјиш әлдә етмәк үчүн даһа чох еластиклик вә фәаллыг тәләб едәҹәк”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
