Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Дүнја сигаретә јох демәк үчүн бүтүн ҝүҹүнү сәрф едир. Бу ҝүн бүтүн дүнја елә бундан данышыр.
Сигарет! Инсанын сонуна чыхан “сүлһ чубуғу” кими ковбој киноларында тәблиғ едилән зәһәрли маддә.
Сигаретлә мүбаризәдән, сигарети тәрҝитмәјин асан јолларындан, сигарети тәрҝитмәјә көмәк едән гидалардан данышаг. Әввәлҹә бу ҝүндән башлајаг.
Үмумдүнја Сигарет Чәкмәјә Гаршы Мүбаризә Ҝүнү 1987-ҹи илдә Үмумдүнја Сәһијјә Тәшкилатына (ҮСТ) үзв өлкәләр тәрәфиндән тәсис едилиб. Сигаретлә мүбаризә ҝүнү һәр ил 31 мај тарихиндә гејд едилир. Бу ҝүн сигарет чәкмәнин тәһлүкәләри, түтүн мәмулатлары истеһсалчыларынын бизнес практикасы, “түтүн” епидемијасына гаршы ҮСТ-үн фәалијјәти вә бүтүн дүнја әһалисинин өз сағламлығыны вә сағлам һәјат сүрмәк һүгугуну горумаг үчүн нә едә биләҹәји һаггында маарифләндирмә апарылыр.
2 гуту сигаретин тәркибиндә олан никотин бирдәфәјә инсаны өлдүрә билир
Сигаретин түстүсүндә 4000-ә гәдәр кимјәви маддәнин олдуғу мүәјјән едилиб. Бунлардан ән зәрәрлиси олан никотин, гатран, карбон моноксид (ҸО) вә хәрчәнҝ јарада билән маддәләрдән ибарәтдир. Никотиндән тибби мәгсәдләрлә истифадә олунмур, чүнки зәһәрли маддәдир. О ән зәһәрли маддә олан сианидлә мүгајисә едиләҹәк дәрәҹәдә тәсирлидир. Әҝәр 100-120 мг мигдарында никотин һәр һансы бир адамын дамарына вуруларса, бу һалда һәмин адам өлә биләр. Бурада мәсәләнин мараглы ҹәһәти һәмин һәҹмдә (100-120мг) маддәнин ҹәми 2 гуту сигаретин тәркибиндә олмасыдыр. Ҝүндә 2 гуту сигарет чәкәнләрин бирдән-бирә зәһәрләнмәмәләринин сәбәби сигарети јандырараг чәкмәләридир. Онлар јаваш-јаваш зәһәрләнирләр. Сигарет јандырыларкән сигаретдәки никотин һаваја јајылыр вә јалныз мүәјјән бир һиссәси организмә кечир. Садәҹә 1 сигарет чәкән һәр һансы 1 адамын организминә 1,2-2 мг мигдарында никотин кечә билир.
Түтүнү кәшф едәнләрин сонуна түтүн чыхды
Илк дәфә түтүндән истифадә едән америкалы һиндулар сигаретдән шејтаны чағырмаг үчүн истифадә едирмишләр. Мајја һиндулары түтүнү јалныз дини ајинләрдә чәкәрдиләр. Христофор Колумб вә онун команда үзвләринә мәһз түтүнү һәдијјә едән дә елә Мајја һиндулары олублар. Сонралар американ һиндуларын көкү мүхтәлиф хәстәликләр уҹбатындан кәсилди. Бәшәријјәтә бөјүк бир сивилизасија бәхш етмиш бир халгын көкүнә түтүн сон гојду.
Һәр сигаретә инсан өмрүнүн 5 дәгигә 30 санијәси гурбан едилир
Арашдырмалар ҝөстәриб ки, сигарет чәкән шәхс чәкмәјәнлә мүгајисәдә 13-14 ил аз јашајыр. 1 сигарет инсанын өмрүнү 5 дәгигә 30 санијә азалдыр. Бу ҝүн сигарет хәрчәнҝ хәстәлијинин јајылма сәбәбинин көкүндә дурур.
Сигаретин өлүм сачан тәсирләри
Сигарет түстүсүнүн вердији зәрәри атом бомбасынын әтрафа сачдығы зәһәрлә мүгајисә едирләр. Сигаретин зәрәрләри һагда чох данышылыб. Үмумиликдә сигарет бүтүн организмин фәалијјәтинә чох пис тәсир ҝөстәрир, һәзм системини позур, тәнәффүс органларында мүхтәлиф хәстәликләр јарадыр. Ағҹијәр вә гыртлаг хәрчәнҝинин јаранма сәбәбинин 90%-и сигаретлә бағлыдыр. Ган дөвраны системини позур. Сигарет чәкәнләр арасында чәкмәјәнләрлә мүгајисәдә инфаркт вә инфарктдан өлүм һаллары 10 дәфәдән чох мүшаһидә едилир. Бундан әлавә сигарет чәкәнләрдә јаддаш зәифләјир, буна сәбәб дамарларда кирәҹләнмәнин олмасыдыр. Әһвал-руһијјә позулур, дәридә гырышлар јараныр вә с. Билдијимиз кими, организмдә бүтүн просесләр зәнҹирвари шәкилдә бир-бирилә әлагәдардыр. Бунлардан биринин зәдәләнмәси диҝәрләринә дә автоматик шәкилдә тәсир едир.
СОС!
Дүнја әһалисинин 60%-и Асија гитәсиндә јашајыр. Сигарет истеһсалчылары базар тапмагда чәтинлик чәкмирләр. Әһалинин сағламлыг һаггында билҝиләринин аз олмасындан истифадә едән ишбазлар сигарет чәкмәјә һәвәсләндирән мүхтәлиф рекламлардан истифадә едирләр. Өлкәмиздә дә сигарет хүсусилә ҝәнҹләрин һәјатыны мәһв етмәкдәдир. Үмумдүнја Сәһијјә Тәшкилаты бәјан едиб ки, әҝәр әлавә тәдбирләр ҝөрүлмәсә, 2030-ҹу иләдәк сигарет һәр ил 8 милјон нәфәрин өлүмүнә сәбәб олаҹаг. Статистикаја ҝөрә, әҝәр ХХ әсрдә түтүн епидемијасы 100 милјон нәфәри өлдүрмүшдүсә, ХХЫ әсрдә һазыркы тенденсија дәјишмәдән галса, түтүн гурбанларынын сајы 1 милјард нәфәрә чатаҹаг.
Үмумдүнја Сәһијјә Тәшкилаты сигарет чәкмәјә гаршы мүбаризә апармаг үчүн мараглы тәклиф ирәли сүрүб. Тәклиф ондан ибарәтдир ки, сигарет чәкән инсанлар һәфтәнин мүәјјән ҝүнләри - ҹүмә, шәнбә вә базар ҝүнләри никотин гәбул етмәсин. Сон заманлар бир чох өлкәләр сигарет гутусунун үзәриндә сигаретин төрәтдији фәсадлар вә ејбәҹәрләшмиш органларын вә ја инсанларын шәклини әкс етдирирләр. Бу јолла инсанлары сигарет чәкмәкдән јајындырмағын мүмкүн олдуғу дүшүнүлүр.
Сигарети чәкмәк үчүн бәһанәләр вә һәлли јоллары
Сигарет чәкәнләрин чох заман дүшүндүкләри јанлыш фикирләр бунлардыр:
Синирләрими сакитләшдирир: Сигарет чәкмәк јеринә дәриндән бир нечә дәфә нәфәс алманыз вә ја гуртум-гуртум бир стәкан су ичмәниз даһа тәсирли олаҹагдыр. Бу һәм дә ағҹијәринизин сағлам олмасы демәкдир.
Мәни ҹанландырыр: Сәһәр-сәһәр бир сигарет чәкмәк бәлкә дә јухунузун гачмасына көмәк едә биләр. Бунун јеринә әл-үзү сојуг су илә јумаг вә 5 дәгигә идманла мәшғул олмаг даһа јахшыдыр. Бу һәм дә тез гоҹалманызын гаршысыны алыр.
Сыхынтыларымы апарыр: Бирини ҝөзләркән сизин заманынызын кечмәси үчүн бир сигарет јандырманыз бәлкә дә бираз сыхынтыларынызы апарыр. Анҹаг буну гәзет, журнал вә ја китаб охујараг, мејвә вә ја чәрәз јејәрәк дә едә биләрсиниз. Һәм дә хәрчәнҝ хәстәлијинә тутулма рискиниз олмаз.
Дүшүнмәмә көмәк едир: Әслиндә сигарет чәкмәсәниз, даһа јахшы дүшүнәрдиниз. Чүнки һәр нәфәс аланда сигарет тәхминән 100.000 бејин һүҹејрәсини өлдүрүр.
Көкәлмәмә мане олур: Унутмајын, бир нечә кило көкәлмәјиниз сағламлығыныз үчүн лазымсыз ола биләр, анҹаг сигарет сизи сүрәтлә өлүмә апарыр.
Сигаретдән зөвг алырам, ја да сигарети севирәм: Бир инсанын гуру, үстәлик зәһәрли, өлүм сачан бир оту севмәји чох дүшүнҹәсиз бир һәрәкәтдир.
Сигарети нијә тәрҝитмәлијәм?
Сигарет организмин, инсанлығын, инсанын, бүтүн бәшәријјәтин дүшмәнидир. Сигарети тәрҝитмәк үчүн сонсуз сајда сәбәбләр вардыр. Бунлардан ән әсасы сағламлыға дәјәр вермәк, мүхтәлиф хәстәликләрин гурбанына чеврилмәмәк, әтрафдакы инсанларын сағламлығыны дүшүнмәк, өзүндән бөјүкләрә вә өзүндән кичикләрә нүмунә олмаг, һәјатдан даһа јахшы зөвг алмаг, һәјаты утанмадан р
