Әһли Бејт АБНА хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Инҝилис аквалангист Алекс Мастард досту илә Исландија саһилләри јахынлығында океанын дибинә даланда нә биләјди ки, алимләрин индијәдәк тәхминләдикләри, амма инанмаг истәмәдикләри ҝерчәји ашкарлајаҹаг.
Алимләр бу просесин нә заманса баш верәҹәјини билсәләр дә, өзләрини алдатмаға, "јох, јахын илләрдә вә һәтта әсрләрдә ола билмәз" демәклә сакитләшмәјә, ән башлыҹасы исә, күтләни сакитләшдирмәјә чалышырдылар.
Амма "ола билмәз" дејилән һадисә артыг олуб вә 36 јашлы Алекс Мастардын суалты "сәјаһәт"и дә буну сүбут едир.
"Санки јухудур. Горхулу, тез ајылмаг вә унутмаг истәдијин јуху!
"Тһе Даилј Маил" билдирир ки, Алекс Мастард пешәкар океанолог, сејсмолог вә ја ҝеосејсмолог дејил. О, садәҹә дајвинглә марагланан бир инсан, бош вахтларында сујун дибинә далмағы севән адамдыр.
Исландија саһилләри јахынлығында да о, достларындан бири илә нөвбәти "дајвинг сеансы" үчүн сујун дәринликләринә далмыш, әјниндәки акваланг костјуму вә оксиҝен балонундан јени һиссләр, тәәссүратлар әлдә етмәк үчүн истифадә етмәк истәмишди.
Лакин о, һәмишә үздүјү јердә артыг јени гајалыгларын јарандығыны, әввәлки гајаларын исә парчаланмагда олдуғуну ҝөрүб.
"Ҝөрдүкләримә һәлә дә инана билмирәм. Санки јухудур. Горхулу, тез ајылмаг вә унутмаг истәдијин јуху! О гајаларын аз гала һәр гарышына бәләдәм. Анҹаг бу дәфә суја даланда гајалар јох, учурумлар, дәрәләр вә парчаланмыш даш парчалары варды. Суалты гајалар парчаланмыш, дашларын арасында дәрәләр вә учурумлар әмәлә ҝәлмиш, мағаралар јаранмышды. Өзү дә ҝөрдүкләримә әсасланыб дејә биләрәм ки, просес активдир. Гајалар парчаланмаға, јарылмаға вә дәјишмәјә давам едир", - Алекс Мастард дејиб.
О вә јолдашы Исландија саһилләри јахынлығында сујун алтында ҝөрдүклринин шәкилләрини чәкибләр.
АБШ Ҝеолоҝија Хидмәтинин мүтәхәссисләринин дедикләринә ҝөрә, Алекс Мастард сырф тәсадүф нәтиҹәсиндә сенсасијалы ҝерчәјин шаһиди олуб. О, Шимали Америка вә Аврасија тектоник лајларынын сынараг ајрылмаға башламасына дәлаләт едән фотошәкилләр чәкиб. Лајларын сынма хәтти Исландија саһилләринин јанындани кечир вә бу сәбәбдән дә Мастард һәмин просеси ҝөрүб.
"Һәмин әразидә чәкилмиш фотошәкилләрлә таныш оландан сонра орада ҝенишмигјаслы тәдгигатлара башламышыг. Планетин ән бөјүк ики тектоник лајлары олан Аврасија вә Шимали Америка лајларынын сынма, даһа доғрусу, араланма хәттиндә јени "ваһә"ләр, вулканлар, ҝејзерләр јараныб. Илкин һесабламалар ҝөстәрир ки, лајлар бир-бириндән илдә 32 см араланырлар", - АБШ Ҝеолоҝија Хидмәтинин мүтәхәссисләри дејирләр.
Тектоник лајларын араланма вә гырылма хәтти бојунҹа јаранмыш Силфра, Реш вә Никуласарҝија адлы дәрин учурум-канјонлар фасиләсиз олараг бөјүјүрләр. Онларын ән дајазы олан Силфранын дәринлији артыг 68 метрә чатыб.
Исландија саһилләриндә температуру +4 дәрәҹә олан океан суларынын инди јени "гыздырыҹы"лары да вар. Белә ки, тектоник лајларын араланма хәттиндә аз гала һәр ҝүн јени вулкан вә ҝејзер мәнбәләри јараныр. Белә ҝејзерләрдән бириндә, "Страјтур"да температуру +80 дәрәҹә олан су пүскүрүр вә әтрафдакы океан суларыны гыздырыр.
Алимләрин дедикләринә ҝөрә, "Страјтур" тектоник гырылма-араланма хәттиндә јаранмыш ҝејзерләр арасында ән пассиви сајыла биләр. Бәзи ҝејзерләрдә сујун температуру +220-260 дәрәҹәјә чатыр.
Инҝилтәрәнин Саутһемптон шәһәриндән олан Мастардын дедијинә ҝөрә, о, Исландија саһилләриндәки тектоник сынма хәттини бундан сонра да тәдгиг етмәк вә ҝөрдүкләринин фотошәкилләрини чәкмәк нијјәтиндәдир.
Франсадакы Лион Сејсмолоҝија Мәркәзинин әмәкдашлары дүнән бәјан едибләр ки, Исландија саһилләри јахынлығында гејдә алынан вә тәсбитләнән тектоник сынма хәтти сујун сәтһинә һәддән зијадә јахын олдуғуна ҝөрә, даһа ҹидди сејсмик һәрәкәт зонасы сајыла биләр.
"Бу, Аврасија вә Шимали Америка тектоник лајларынын араланмасына дәгиг дәлаләт едир ки, нәтиҹәдә Аврасија илә Шимали Америка арасындакы мәсафә бир тәрәфдән артырса, диҝәр тәрәфдән гысалыр.
Араланма просеси индики сүрәтлә давам едәрсә, 1300 ил сонра Шимали Американын Алјаска бөлҝәси Аврасија илә бирләшәҹәк вә Шимали Аврасија илә Америка бирҝә мәкана чевриләҹәк. Ејни заманда, Һималај дағларынын шәрги вә Тјан-Шан дағларынын ҹәнубундан тутмуш, Иорданија вә Мисирә гәдәр ҝениш әразидә дағыдыҹы вулканларла јер тәканлары ола биләр. Үстәлик, Авропанын шималында бөјүк далғалы сунамиләр дә истисна олунмур", - алимләр билдирибләр.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
