Әһли Бејт - АБНА - хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Инҝилтәрәнин “Тһе Еҹономист” журналында Азәрбајҹандакы иҹтимаи-сијаси вә сосиал-игтисади дурумла бағлы мәгалә дәрҹ олунуб. Мәгаләни гыса ихтисарла тәгдим едирик:
***
Демократија вә сөз азадлығы уғрунда мүбаризә апаран инсанлар Азәрбајҹанын пајтахты Бакынын күчәләринә ахышыр. Полис вә тәһлүкәсизлик гүввәләри күтләни дағыдыр вә етиразчылардан бәзиләрини һәбс едир. Аксијанын тәшкилатчыларындан бир нечәсинә гаршы ҹинајәт иши ачылыр, һәбс олунурлар. Онларын јахынлары вә аилә үзвләри чалышдыглары ишдән говулурлар. Һакимијјәт рәсмиләри инсан һаглары вә сөз азадлығынын мәһдудлашдырылмасына, динҹ аксијалара гојулан гадағалара етираз едән мүхалифәт тәрәфдарларыны, мүстәгил фәаллары “әрәб” адландырыр.
Азәрбајҹан һакимијјәтинин етиразлары јериндәҹә боғмаг истәји
Игтидарын радикал аддымларынын һарадан гајнагландығынын сәбәбләри ајдындыр. 2003-2005-ҹи илләр арасында Украјна, Ҝүрҹүстан вә Газахыстанда рәнҝли ингилаблар нәтиҹәсиндә һакимијјәт дәјишиклији баш верди. Бакыда кечирилән етираз аксијаларына сәрт мүдахиләләр ҝөстәрир ки, Азәрбајҹан һакимијјәти рәнҝли ингилаблардан белә дәрс чыхарыб: “Етиразлары бешијиндәҹә боғмаг лазымдыр”.
Бу илләр әрзиндә һакимијјәтин апардығы репрессијалар нәтиҹәсиндә мүхалиф дүшүнҹәли бир ҝәнҹ 7 ил, башга бириси исә 5 ил азадлыгдан мәһрум едилди. (“Јени Фикир” Ҝәнҹләр Һәрәкатыны сәдри Руслан Бәширли вә онун мүавини Рамин Тағыјев нәзәрдә тутулур - ред.)
Бејнәлхаг Бөһран Групу өтән ил һазырладығы һесабатда билдирди ки, Азәрбајҹан һакимијјәти өлкәдә наразылыглары, инсан һаглары вә сөз азадлығына даир тәләбләри боғмаға јөнәлик аддымлары даһа да сәртләшдирмәклә, “дахили сабитлик” ҝөрүнтүсү јаратмаға чалышыр.
Мәтбуат азадлығына ҝәлинҹә, өлкәнин танынмыш журналисти Ејнулла Фәтуллајев 4 илдир ки, ҝерчәклији шүбһә доғуран иттиһамлар үзүндән һәбсдә сахланылыр. Авропа Инсан Һаглары Мәһкәмәси журналистин дәрһал азадлыға бурахылмасы һагда гәрар чыхарса да, Азәрбајҹан һөкумәти бу гәрардан ирәли ҝәлән өһдәлији јеринә јетирмәјиб.
Бундан башга, ики ҝәнҹ блогчу иҹтимаи фәаллығына ҝөрә азадлыгдан мәһрум едилмишди. Гәрб өлкәләринин вә бејнәлхалг тәшкилатларын ҹидди тәзјиг вә тәнгидләриндән сонра һакимијјәт өтән илин сонларына јахын онларын азад олунмасына разылыг верди.
Лакин Азәрбајҹан һакимијјәти мәтбуат азадлығыны мәһдудлашдырмагда давам едир. Журналистләр пешә фәалијјәтләринә ҝөрә ҹинајәт мәсулијјәтинә ҹәлб олунур, физики вә мәнәви тәзјигләрә мәруз галырлар. Нәтиҹәдә медиа тәмсилчиләри өзүнүсензура гајдаларыны тәтбиг етмәјә мәҹбур олурлар.
Илһам Әлијев неҹә горхуја дүшдү?
Иҹтимаи сијаси ислаһатлар ҝөрүнтүсү јарадан Азәрбајҹан һакимијјәти 2009-ҹу илин мартында референдум кечирди. Конститусијаја ҝөрә, һазыркы өлкә башчысы Ылһам Әлијев дәфәләрлә постунда галмаг имканы әлдә едиб. Илһам Әлијев Јахын Шәрг вә Шималы Африка өлкәләрини бүрүјән етираз далғасындан ҹидди горхуја дүшдү. Өлкәдә күтләви наразылығын олдуғуну ҝөрән өлкә башчысы ҝенишмигјаслы антикоррупсија ислаһатларына старт верди. Телевизијаларда тез-тез ҝөрүнмәјә башлады. Чыхышларында коррупсија вә инһисарчылығын тәнгидинә даһа чох јер ајырды.
Әлијев вә онун әтрафы неҹә варланыр?
Азәрбајҹан “Транспаренҹј Интернатионал” тәшкилатынын һесабатында коррупсијанын дурумуна ҝөрә 134-ҹү јердә дајаныр. Азәрбајҹан бу ҝөстәриҹиләрлә Зимбабве илә ејни сыраны бөлүшүр. Коррупсија вә инһисарчылыг өлкәдә үстүнлүк тәшкил едир.
Експертләр Илһам Әлијевин антикоррупсија тәдбирләрини “имитасија” адландырды. Әлијев вә онун әтрафы өлкәјә ҝәлән ҝәлирләрдән күлли мигдарда капитал әлдә едир. Ҝәлирләрин кичик бир һиссәсини исә бәзи инфраструктур лајиһәләрә хәрҹләјирләр. Бу ҹүр идарәчилик үсулу узун мүддәт давам едә билмәз.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
