Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији "Тһе Wалл Стреет" журналына истинадән, "Авоидинҝ тһе Нехт Wар ин тһе Соутһ Ҹауҹасус" јазынын мүәллиф Борут Грижич Авропа Бирлији өлкәләринә хәбәрдарлыг едиб.
О, јазысында билдирир ки, бир чох Авропа өлкәләри бүдҹәдәки кәсирләри таразламаг вә борҹларыны азалтмаг үчүн мүдафиә хәрҹләрини азалтдығы бир вахтда, гитәдә там әксинә һадисәләр ҹәрәјан едир. Һәм Азәрбајҹан, һәм дә Ермәнистан һәрби хәрҹләләрини бир нечә илдир ҝет-ҝедә артырырлар. Бу ики өлкә Дағлыг Гарабағда донмуш гаршыдурманы һәлл етмәк истәјирләр. Авропанын диҝәр өлкәләри бу мәсәләни ҹидди гәбул етмәсәләр, бөлҝәдә сон дәрәҹә дәһшәтли мүһарибә башалаја биләр.
Дағлыг-Гарабағ Азәрбајҹана аид бир бөлҝәдир, анҹаг 1993-ҹү илдә Ермәнистанла мүһарибәдән сонра Бакы Дағлыг Гарабағын идарәсини итирди. Дағлыг Гарабағын хариҹиндә, ермәни ордусу једди бөлҝәни дә ишғал едиб. Һидрокарбон еһтијатлары бахымындан зәнҝин олан вә Гәрб енержи ширкәтләринин сәрмајә мәнбәјинә чеврилән Азәрбајҹан, мөвҹуд вәзијјәтдән чыхыш јолу ахтарыр. Рәсми Бакынын ҝедәрәк сәбри түкәнир. Өлкәдә бир милјондан чох гачгын вар. Минск Групу һәмсәдрләринин фәалијјәти исә гәнаәтбәхш дејил.
АВРОПА БИРЛИЈИ СУСУР
Әввәлки илләрә нисбәтән өзүнә даһа чох ҝүвәнән вә 3 милјард манатдан чох һәрби бүдҹәси олан Азәрбајҹан, инди Дағлыг Гарабағын хиласы үчүн мүһарибәнин пис бир фикир олмадығына инаныр. Авропа Бирлији исә Азәрбајҹанын әлдә етдији өзүнә инама вә нә дә бөлҝәдә ҝедәрәк гызышан ҝәрҝинлијә гаршы аддым атмыр. Бунун көкүндә Авропа Бирлијинин Ҹәнуби Гафгазда тәһлүкәсизлик үчүн мәсулијјәтдән кәнар дајанмасыдыр. Бир чох Авропа өлкәләри Ҹәнуби Гафгаз дөвләтләријлә тәһлүкәсизлик әлагәләри јаратмагданса, Москвајла раһат вә исти бир әлагәјә үстүнлүк верир.
2008-ҹи илдә Брүссел Ҝүрҹүстан президенти Михаил Саакашвилинин хәбәрдарлыгларыны нәзәрә алмады. Русија Ҝүрҹүстандан ајрылан Абхазја вә Ҹәнуби Осетија бөлҝәләринин мүстәгиллијини таныды. Ики өлкә арасында мүһарибә башлады. Авропа буна ҹаваб вермәк үчүн чох сәј ҝөстәрди. Амма фајда вермәди. Авропа Саакашвили илә тәһлүкәсизлик вә интеграсија мөвзуларында әмәкдашлығы рәдд етмишди. Авропалы рәсмиләр Америка тәрәфдары олан Саакашвилијә дәстәк вермәкдән чәкинирдиләр. Онлар Ҝүрҹүстанла әлагәләри ҝүҹләндирмәји Москваја хәјанәт сајырдылар.
ӘЛИЈЕВИН МЕСАЖЫ ДӘГИГДИР
Јенә дә, Саакашвилинин Бухарестдә НАТО зирвәсиндә Авропаја вердији месаж әһәмијјәтли иди: "Ҹәнуб Гафгазын донмуш ихтилафлары һәлл едилмәјинҹә бөлҝәдә сабитлик тәмин едилмәјәҹәк. Авропа, өзүнүн парчасы олан вә гитәни Хәзәр нефтијлә тәбии газына бағлајан бөјүк енержи бору хәттләринин кечдији бир бөлҝәнин тәһлүкәсизлик һәгигәтләрини танымаг мәҹбуријјәтиндәдир.
Бу чыхышындан ики ил кечмәсинә бахмајараг, Авропа Саакашвилинин месажыны һәлә дә гәбу летмәјиб. Бу ҝүн Азәрбајҹан президенти Илһам Әлијев дә авропалылара ејни сигналы ҝөндәрир: "Сиз бөлҝәдә тәһлүкәсизлик мөвзусунда үзәринизә дүшәни бојнунуза ҝөтүрүн ки, биз дә өзүмүзү бу гәдәр јүксәк һәрби хәрҹләр етмәјә мәҹбур етмәјәк."
МҮҺАРИБӘ АВРОПА БИРЛИЈИНӘ ДӘ ТӘСИР ЕДӘҸӘК
Авропа Бирлијинин гитәдәки диҝәр өлкәләрин тәһлүкәсизлији үчүн бу вәзијјәтин дәјишмәси лазымдыр. Авропа Бирлији өкәләри тәҹили олараг Ҹәнуби Гафгаздакы тәһлүкәсизлик мејлләрини вә Азәрбајҹанын хәбәрдарлығыны ҹидди гәбул етмәлидир. Авропанын мүдахиләси бөлҝәдәки ҝәрҝинлији азалда биләр. Ермәнистан вә Азәрбајҹаны јенидән мүзакирә масасына ҝәтирә биләр. Брүссел мүвәффәг олмаса вә Гафгазда јени бир мүһарибә башласа, Авропа Бирлијинин тәһлүкәсизлији ҹидди тәһлүкәдә олаҹаг. Азәрбајҹанла Ермәнистан арасындакы бир гаршыдурма јалныз Авропанын ҹәнуб енержи коридорунун мәһв едәҹәк. Бөлҝәдә јени бир мүһарибәнин башламасы Авропанын Русијајла әлагәләрини индикиндән дә комплекс һала ҝәтирәҹәк.
БУДАПЕШТ ЗИРВӘСИ ФҮРСӘТДИР
Мајда Будапештедә тәшкил едиләҹәк Шәрг Ортаглығы Зирвәси, Авропанын һәр шејдән әввәл өз мәнфәәтләри бахымындан гачылмаз бир фүрсәтдир. Ҹәнуби Гафгазда тәһлүкәсизлик проблеми Авропа үчүн өлүм-дирим мәсәләсидир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
