Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: “Фатир” сурәсинин 11-ҹи ајәсиндә инсан һәјатынын мүхтәлиф мәрһәләләринә диггәт чәкилир вә бу мәрһәләләрин Аллаһын сонсуз Елм вә Гүдрәтинә дәлаләт етдији билдирилир.
Ајәтуллаһ Насир Мәкарим Ширазинин “Нүмунә тәфсири”ндә һәмин ајәнин изаһы илә бағлы гејд олунур ки, инсанын торпагдан јарадылмасы, нүтфә мәрһәләси, аилә гурмасы, һамиләлик вә доғуш просеси, еләҹә дә өмрүн узанмасы вә гысалмасы Илаһи Елм вә Гүдрәтин ҝөстәриҹиләриндәндир.
Ајәдә бујурулур: “Аллаһ сизи торпагдан јаратды, сонра нүтфәдән јаратды, сонра сизи ҹүтләр етди”. Беләликлә, инсанын јарадылышынын илк мәрһәләләри торпаг, нүтфә вә ҹүтлүк мәрһәләләри кими тәгдим едилир.
Тәфсирдә гејд олунур ки, инсанын торпагдан јарадылмасы һәм бәшәријјәтин илк инсаны Адәмин торпагдан јарадылмасы, һәм дә инсан бәдәнини тәшкил едән маддәләрин, гидаларын вә нүтфәнин јаранмасына сәбәб олан елементләрин нәтиҹә етибарилә торпагда мөвҹуд олан маддәләрә бағлы олмасы бахымындан изаһ едилә биләр.
Бәзи тәфсирчиләр “торпагдан јарадылма” ифадәсинин инсанын илкин јарадылышына, “нүтфәдән јарадылма” ифадәсинин исә сонракы нәсилләрин јаранмасына ишарә етдијини билдирибләр.
Мәтнә ҝөрә, ҹүтлүк мәрһәләси инсан нәслинин давамлылығыны вә чохалмасыны тәмин едән мәрһәләдир.
Ајәнин давамында инсан һәјатынын нөвбәти мәрһәләләринә – һамиләлик вә доғуш просесләринә диггәт чәкилир: “Һеч бир диши нә бәтниндә бир шеј дашыјар, нә дә ону дүнјаја ҝәтирәр ки, О буну билмәсин”.
Тәфсирдә билдирилир ки, һамиләлик заманы дөлүн кечдији мүрәккәб инкишаф мәрһәләләри вә доғуш просесиндә ана вә дөл организминдә баш верән дәјишикликләр сон дәрәҹә мүрәккәб вә дәгиг механизмләрлә әлагәлидир.
Бу мәрһәләләрдә баш верән просесләрин һәр бириндә инсанын јарадылышынын мүрәккәблији вә низамлылығына диггәт чәкилир. Торпагдан ҹанлы вә дүшүнән инсанын јаранмасы, һәмчинин нүтфәдән мүрәккәб инсан организминин формалашмасы бу бахымдан Илаһи Гүдрәтин ҝөстәриҹиси кими тәгдим едилир.
Мәтн даһа сонра инсанын киши вә гадын олмагла ики ҹинсә ајрылмасына тохунур. Билдирилир ки, ҹинсләр арасында физики вә физиоложи фәргләр инсанын јаранмасынын илк мәрһәләләриндән формалашыр вә һәр бири өз биоложи хүсусијјәтләри истигамәтиндә инкишаф едир.
Һамиләлик вә доғуш да инсан һәјатынын мүһүм мәрһәләләри кими гијмәтләндирилир. Тәфсирдә ананын дөлү дашымасы, горумасы вә гидаландырмасы узун мүддәтдир елм адамларынын диггәтини чәкән мүрәккәб просесләрдән бири кими характеризә олунур.
Доғуш исә инсан һәјатында мүһүм дәјишиклик мәрһәләси кими тәгдим едилир. Дөл ана бәтниндәки мүһитдән хариҹи аләмә кечир, ана илә физики әлагәси дәјишир, гидаланма механизми јениләнир вә тәнәффүс системи фәалијјәтә башлајыр.
Тәфсирдә бу дәјишикликләрин гыса мүддәтдә вә бир-бири илә әлагәли шәкилдә баш вермәси инсан јарадылышындакы мүрәккәблијин ҝөстәриҹиси кими дәјәрләндирилир.
Ајәнин сонракы һиссәсиндә инсан өмрүнүн мүхтәлифлијинә диггәт чәкилир: “Һеч бир узунөмүрлүнүн өмрүнүн узадылмасы вә онун өмрүнүн гысалдылмасы јохдур ки, бунлар бир китабда јазылмыш олмасын”.
Мәтнә әсасән, инсанын өмрүнүн узун вә ја гыса олмасы мүхтәлиф амилләрлә бағлыдыр вә бүтүн бу просесләр илаһи елм чәрчивәсиндә гијмәтләндирилир.
Тәфсирдә “өмр” сөзүнүн һәјат мүддәти илә бағлы олдуғу, “мүәммәр” сөзүнүн исә узун өмүр сүрән инсан мәнасында ишләдилдији гејд олунур.
Ајә “Шүбһәсиз ки, бүтүн бунлар Аллаһ үчүн асандыр” ифадәси илә тамамланыр.
Тәфсирә ҝөрә, инсанын торпагдан јарадылмасы, нүтфәдән инкишаф едәрәк мүрәккәб ҹанлыја чеврилмәси, ҹинсијјәтин формалашмасы, ҹүтлүк, һамиләлик, доғуш вә өмрүн мүхтәлифлији кими просесләр Аллаһ үчүн асандыр вә инсанын јарадылышында Илаһи Елм вә Гүдрәтин ҝөстәриҹиләридир.
Гејд: Мәгалә Ајәтуллаһ әл-үзма Насир Мәкарим Ширазинин “Тәфсири-нүмунә” әсәринин 18-ҹи ҹилдинин 219-ҹу сәһифәсиндәки изаһлар әсасында һазырланыб.
Sizin rəyiniz