Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Һәзрәти Имам Һәсән Әскәри (ә) гәсибкар Аббаси хилафәтинин ағыр тәзјигләри алтында олдуғу дөврдә мүхтәлиф фөвгәладә һадисәләрлә өз имамәтинин һагг олдуғуну ҝөстәриб. Бу һадисәләр јалныз шиәләрин инамыны мөһкәмләндирмәјиб, һәм дә онун әлејһдарларынын Имамын елми вә мәнәви бөјүклүјүнү етираф етмәсинә сәбәб олуб.
Имам Һәсән Әскәринин (ә) имамлығы дөврү – һиҹри 254-260-ҹы илләр – Аббаси хилафәтинин тәзјиг вә мәһдудијјәтләринин ән јүксәк һәддә чатдығы дөврә тәсадүф едир. Аббаси хәлифәләри Пејғәмбәрин (с) мүждәләдији “вәд олунмуш Меһди”нин дүнјаја ҝәлмәсиндән еһтијат едәрәк Имамы ев дустаглығында сахлајыр, онун шиәләрлә бирбаша әлагә јаратмасына белә имкан вермирдиләр.
Белә ағыр шәраитдә Имам Һәсән Әскәринин (ә) имамәтинин вә һагганијјәтинин сүбут едилмәсиндә мүһүм васитәләрдән бири онун кәрамәтләри иди. Рәвајәтләрдә бу һадисәләр илаһи елм вә тәбиәт ганунларындан кәнар гүдрәтин тәзаһүрләри кими тәгдим олунур. Онлар бир тәрәфдән шиәләрин Имамын имамәтинә инамыны мөһкәмләндирир, диҝәр тәрәфдән исә һәтта онун гаты дүшмәнләрини Имамын бөјүклүјүнү етираф етмәјә вадар едирди.
Кәрамәт анлајышынын маһијјәти
Кәрамәт Аллаһын өвлијалары тәрәфиндән һаггын тәсдиги вә инсанларын доғру јола јөнәлдилмәси мәгсәдилә ортаја чыхан фөвгәладә һадисәләр кими изаһ олунур.
Гурани-Кәримдә Аллаһ-Тәаланын пејғәмбәрләринә вә онларын ҹанишинләринә белә имканлар бәхш етдији билдирилир. Мәсум имамлар барәдә исә кәрамәтләр онларын Аллаһ тәрәфиндән верилмиш хүсуси елминә вә гүдрәтинә дәлаләт едән әламәтләр кими тәгдим едилир.
Имам Һәсән Әскәринин (ә) кәрамәтләриндән нүмунәләр
1. Ҹанаварла данышмасы вә гардашы һаггында хәбәр вермәси
Имамын сәһабәләриндән Абдуллаһ ибн Мәһәммәд нәгл едир ки, бир дәфә Имамы сәһрада ҹанаварла данышаркән ҝөрүб. Абдуллаһ Тәбристанда јашајан гардашы һаггында сорушдугда Имам она бујуруб ки, Самиррадакы евиндә олан ағаҹа бахсын; гардашыны орада ҝөрәҹәк.
2. Имамын евиндә сүд вә бал чешмәси
Әбу Ҹәфәр нәгл едир ки, бир ҝүн Имамын евинә дахил олдугда һәјәтдә су әвәзинә сүд вә бал ахан бир чешмә ҝөрүб. О, достлары илә бирликдә һәмин судан ичиб вә бир гәдәрини дә өзү илә апарыб.
3. Имамын дуасы илә јағыш јағмасы
Гураглыг заманы бир груп сәһралы Имамын јанына ҝәләрәк вәзијјәтдән шикајәт едиб. Имам бир јазы јазыб вә һәмин анда јағыш јағмаға башлајыб. Јағыш ҝүҹләндикдән вә тәһлүкәли һәддә чатдыгдан сонра Имамын ишарәси илә јағыш дајаныб.
4. Ушаглыгда гујуја дүшәркән хилас олмасы
Гүтбәддин Равәндинин “әл-Хәраиҹ вәл-ҹәраиһ” әсәриндә гејд олунур ки, Имам Һәсән Әскәри (ә) ушаглыгда су гујусуна дүшүб. Атасы Имам Һади (ә) намаз гылырмыш, гадынлар исә фәрјад едирмишләр. Намазыны баша вурдугдан сонра Имам Һади (ә) “Нараһат олмајын” дејиб. Бундан сонра гујудакы сујун ағзына гәдәр галхдығы вә азјашлы Һәсән Әскәринин сујун үзәриндә отурараг онунла ојнадығы ҝөрүлүб.
5. Мүрәккәбсиз јазыја ҹаваб вә бир насибинин шиә олмасы
Мәһәммәд ибн Әјјәш нәгл едир ки, бир груп инсан Имам Һәсән Әскәринин кәрамәтләри һаггында данышырмыш. Онларын арасында насиби бир шәхс Имама мүрәккәбсиз мәктуб јазаҹағыны вә әҝәр Имам она ҹаваб версә, һаггы гәбул едәҹәјини билдириб.
Имам онун суалларына ҹаваб јазыб, һәмин шәхсин вә атасынын адыны да кағыз үзәриндә гејд едиб. Насиби буну ҝөрдүкдән сонра һушуну итириб. Ајылдыгдан сонра Имамын һагг олдуғуну гәбул едиб вә шиә олуб.
6. Ҝизли мәсәләләрдән вә инсанларын нијјәтләриндән хәбәрдар олмасы
Һәсән Нәсиби нәгл едир ки, онун дахилиндә ҹәнабәт гүслү илә бағлы бир суал јараныб. Ҝеҹә Имамын евинә ҝедиб. Сәһәр исә һәлә суалыны вермәмишдән әввәл Имам һәмин мәсәлә илә бағлы ҹавабы она билдириб.
7. Аббаси хәлифәси Мөтәдинин өлдүрүләҹәјини әввәлҹәдән хәбәр вермәси
Имам Һәсән Әскәри (ә) зинданда оларкән Әбу Һашим Ҹәфәријә билдириб ки, Аллаһ Мәһди Аббаси хәлифәсинин өмрүнү гысалдаҹаг. Ертәси ҝүн түркләр Мәһди Аббаси хәлифәсинә гаршы үсјан галдырараг ону өлдүрүбләр вә онун јеринә Мөтәмид кечиб.
8. Христиан һәким Бахтишунун Имамын елмини етираф етмәси
Имамын һәкимә еһтијаҹы јарандыгда сарајын христиан һәкими Бахтишу өз шаҝирдинә дејиб: “О, бизим дөврүмүздә ҝөјүн алтында јашајан инсанларын ән билиҹисидир. Онун дедикләринә етираз етмә.”
9. Өвлад саһиби олмаг үчүн едилән дуанын гәбул олунмасы
Рәвајәтләрдә билдирилир ки, бир шәхс Имамын һүзуруна ҝәләрәк өвладынын олмадығындан шикајәт едиб. Имам онун үчүн дуа едиб вә бир мүддәт сонра Аллаһ һәмин шәхсә өвлад бәхш едиб.
Дост вә дүшмәнин етирафы
Бу кәрамәтләрин инсанлар үзәриндә тәсирини ҝүҹләндирән мәгамлардан бири онларын јалныз шиә мәнбәләриндә нәгл олунмамасы, Имамын әлејһдарларынын да онун бөјүклүјүнү етираф етмәсидир.
Әләвиләрин дүшмәнләриндән вә дөвләт мәмурларындан бири олан Әһмәд ибн Үбејдуллаһ ибн Хаган Имам Һәсән Әскәри (ә) һаггында билдириб ки, Самирра шәһәриндә давраныш, вүгар, паклыг вә бөјүклүк бахымындан онун кими бир шәхси ҝөрмәјиб.
Сарајын христиан һәкими Бахтишу исә Имамын елми барәдә шаҝирдинә дејиб ки, о, өз дөврләриндә ҝөјүн алтында јашајан инсанларын ән билиҹисидир.
Гурани-Кәрим кәрамәтләри неҹә изаһ едир?
Гурани-Кәримдә бир сыра ајәләр кәрамәт анлајышынын дини чәрчивәсини изаһ етмәк үчүн әсас кими тәгдим едилир.
Гејби билмәк:
“О, гејби биләндир вә Өз гејбини һеч кәсә ашкар етмәз.”
(Ҹин сурәси, 26-ҹы ајә.)
Бу јанашмаја әсасән, Имам Һәсән Әскәринин (ә) инсанларын нијјәтләри вә ҝәләҹәк һадисәләр барәдә мәлумат вермәси Аллаһ тәрәфиндән өвлијаларына бәхш едилән гејби јардымын тәзаһүрү һесаб олунур.
Һагга һидајәт:
“Бәс һагга јөнәлдән шәхс ардынҹа ҝетмәјә даһа лајиг дејилми?”
(Јунис сурәси, 35-ҹи ајә.)
Бу ајә әсасында Имамын кәрамәтләри онун һидајәтинин илаһи елм вә тәсдигә сөјкәндијинин ҝөстәриҹиси кими изаһ едилир.
Улул-әмрә итаәт:
“Аллаһа итаәт един, Пејғәмбәрә итаәт един вә сиздән олан әмр саһибләринә итаәт един.”
(Ниса сурәси, 59-ҹу ајә.)
Мәгаләдә билдирилир ки, кәрамәтләр “улул-әмр” анлајышынын белә елм вә гүдрәтә малик шәхсләрә аид олдуғуну ҝөстәрән дәлилләрдән биридир.
Нәтиҹә етибарилә, Имам Һәсән Әскәринин (ә) кәрамәтләри јалныз фөвгәладә һадисәләр кими гијмәтләндирилмир. Бу һадисәләр онун дөврүндә инсанларын гаршылашдығы идеоложи вә етигади проблемләрә верилән конкрет ҹаваб кими тәгдим олунур.
Бир тәрәфдән гејби мәлумат вә инсанларын еһтијаҹларынын арадан галдырылмасы шиәләрин Имамла әлагәләринин мәһдудлашдырылдығы бир дөврдә онларын инамыны ҝүҹләндирирди. Диҝәр тәрәфдән, дүшмәнләрин вә әлејһдарларын Имамын елми вә мәнәви бөјүклүјүнү етираф етмәси онун ҹәмијјәтә тәсирини даһа да артырырды.
Мәгаләнин јанашмасына ҝөрә, бүтүн бунлар Имамын имамәтинин һагг олдуғунун сүбутунда вә шиә ҹәмијјәтинин Имам Меһдинин (ә.ф) гејб дөврүнү гәбул етмәсинә һазырлыгда мүһүм рол ојнајыб.
Мәнбәләр:
Гүтбәддин Равәнди, әл-Хәраиҹ вәл-ҹәраиһ; Мәһәммәд Багир Мәҹлиси, Биһарүл-әнвар; Әли ибн Һүсејн Мәсуди, Исбатүл-вәсијјә; Мәһәммәд ибн Әли ибн Һәмзә Туси, әс-Сагиб фил-мәнагиб; Мәһәммәд ибн Јагуб Кулејни, Үсули-Кафи.
Sizin rəyiniz