Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Гуран бизим истифадәмиз үчүн гаршымыздадыр. Лакин ондан истифадә едиб-етмәмәјимиз, үмумијјәтлә, ондан фајдалана билмәјимиз мүһүм мәсәләдир. Бәли, Гуран дәрси бизим ихтијарымыза вериб, һидајәти бизә тәгдим едиб. Амма биз нә заман бу Гуран һидајәтиндән фајдалана биләрик?
«هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» — “Мүттәгиләр үчүн һидајәтдир.” (1)
Јәни тәгва олдугда. Тәгва мөвҹуд олдуғу заман Гуранын һидајәти һәгиги вә там мәнада инсанын ихтијарында олаҹаг.
Гуранда бу мәсәлә мүхтәлиф ифадәләрлә ачыгланыр, лакин һамысынын маһијјәти ејнидир. Гуранын әввәлиндә «هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» — “мүттәгиләр үчүн һидајәт”, башга бир јердә «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ» — “мөминләр үчүн һидајәт вә мүждә” (2), башга бир јердә «هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ» — “иман ҝәтирән бир гөвм үчүн һидајәт вә мәрһәмәт” (3), диҝәр јердә «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ» — “мүсәлманлар үчүн һидајәт вә мүждә” (4), башга бир јердә исә «هُدًى لِلنَّاسِ» — “инсанлар үчүн һидајәт” ифадәси ишләдилир.
Бунлар һидајәтин мүхтәлиф мәрһәләләридир. «هُدًى لِلنَّاسِ» — “инсанлар үчүн һидајәт” о демәкдир ки, Гуран онларын ихтијарындадыр вә ондан истифадә едә биләрләр. «هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» вә ја «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ» исә инсанларын бу һидајәтдән фајдаланма дәрәҹәләрини мүәјјән едир.
Беләликлә, тәгва мәсәләсиндә һидајәтин мүхтәлиф мәрһәләләри ҝөстәрилир.
Гуранын гәлбә тәсир етмәсиндә “хәшјәт”ин ролу
Башга ајәләрдә исә “хәшјәт” мејар кими ҝөстәрилир. Әслиндә бунун да көкү јенә тәгваја ҝедиб чыхыр.
“Јасин” сурәсиндә бујурулур:
«إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ» (5)
Јәни Гуранын хәбәрдарлығындан фајдалана, бу хәбәрдарлығын гәлбинә тәсир етмәсинә имкан верә вә онун васитәсилә ирәлиләјә билән шәхс хәшјәт саһиби олан инсандыр.
“Таһа” сурәсиндә дә бујурулур:
«طه مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَىٰ» (6)
“Гураны сәнә мәшәггәт чәкмәјин үчүн назил етмәдик; јалныз Аллаһдан горханлара өјүд-нәсиһәт вә хатырлатма олсун дејә назил етдик.”
Гуранда хәшјәт һаггында башга ајәләр дә вардыр. Хәшјәт дә тәгва әһлинин хүсусијјәтидир. Јәни биздә тәгва олдугда, хәшјәт дә јараныр.
Бурада һәмин шәриф ајәни охумаг истәјирәм:
«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَىٰ وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ وَضِيَاءً وَذِكْرًا لِلْمُتَّقِينَ» (7)
“Муса вә Һаруна һаггы батилдән ајыран Фурганы, нур вә мүттәгиләр үчүн өјүд-нәсиһәт вердик.”
Бәс мүттәгиләр кимләрдир?
Гуран мүттәгиләри белә изаһ едир:
«الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ» (8)
“Онлар Рәббиндән ҝизлиндә горхан кәсләрдир.”
Демәли, тәгва вә хәшјәт ја бир-бири илә ајрылмаз шәкилдә бағлыдыр, ја да әслиндә ејни мәфһум чәрчивәсиндә бирләширләр.
“Хәшјәт” илә “горху” арасындакы фәрг
Әлбәттә, хәшјәт горху илә ејни дејил.
Хәшјәт инсанын гаршысындакы варлығын вә ја шәхсин әзәмәтини дәрк етмәсиндән доған мәнәви һалдыр. Бу һала “хәшјәт” дејилир.
Аллаһ-Тәала гаршысында хәшјәт дә Уҹа Аллаһын әзәмәтини дәрк етмәкдән јараныр.
Гуранда бујурулур:
«إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ» (9)
“Аллаһын бәндәләри арасында јалныз алимләр Ондан горхарлар.”
Јәни мәрифәти вә билији даһа чох олан инсанларын Аллаһа гаршы хәшјәти дә даһа чох олур.
Лакин горху вә хәшјәт анлајышларыны сәһв баша дүшмәк олмаз. Бунлары Уҹа Аллаһын затынын горхунҹ вә ваһимәли олмасы кими дүшүнмәк дүзҝүн дејил.
Ајәдә бујурулур:
«إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ»
Бурада хәшјәт вардыр, амма Аллаһын Рәһман олмасы өз јериндә галыр. Јәни инсанлара лүтф вә мәрһәмәтин тәҹәссүмү олан һәмин Рәһмана гаршы хәшјәт Онун әзәмәтинә ҝөрә јараныр.
Шәһид Рәһбәрин Гуранла үнсијјәт мәҹлисиндә чыхышындан — 25.01.1400 (14 апрел 2021)
Мәнбә: Али Рәһбәрин интернет сајты
Ајәләр:
1. “Бәгәрә” сурәси, 2-ҹи ајә
«ذَٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ ۛ فِيهِ ۛ هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ»
Тәрҹүмә: “Бу, һеч бир шәкк-шүбһә олмајан мөһтәшәм Китабдыр. О, мүттәгиләр үчүн һидајәтдир.”
2. “Бәгәрә” сурәси, 97-ҹи ајә
«قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ»
Тәрҹүмә: “Де: «Ҹәбраилә дүшмән олан кәс билсин ки, о, Гураны Аллаһын изни илә сәнин гәлбинә назил етмишдир. О, өзүндән әввәлки китаблары тәсдиг едир, мөминләр үчүн исә һидајәт вә мүждәдир.»”
3. “Әраф” сурәси, 52-ҹи ајә
«وَلَقَدْ جِئْنَاهُم بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَىٰ عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ»
Тәрҹүмә: “Биз онлара елмлә ачыгладығымыз бир Китаб ҝәтирдик. О, иман ҝәтирән бир гөвм үчүн һидајәт вә мәрһәмәтдир.”
4. “Нәһл” сурәси, 102-ҹи ајә
«قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»
Тәрҹүмә: “Де: «Ону мүгәддәс Руһ Рәббин тәрәфиндән һагг олараг назил етмишдир ки, иман ҝәтирәнләри мөһкәмләндирсин. О, мүсәлманлар үчүн һидајәт вә мүждәдир.»”
5. “Јасин” сурәси, 11-ҹи ајә
«إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ ۖ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ»
Тәрҹүмә: “Сән јалныз бу өјүд-нәсиһәтә табе олан вә Рәһмандан ҝизлиндә горхан шәхси хәбәрдар едә биләрсән. Белә исә ону бағышланма вә дәјәрли мүкафатла мүждәлә.”
6. “Таһа” сурәси, 1–3-ҹү ајәләр
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ طه مَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ إِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَن يَخْشَىٰ»
Тәрҹүмә:
“Рәһман вә Рәһим Аллаһын ады илә.
Та-Һа.
Биз Гураны сәнә әзијјәт чәкмәјин үчүн назил етмәдик.
Ону јалныз Аллаһдан горханлара өјүд-нәсиһәт вә хатырлатма олараг назил етдик.”
7. “Әнбија” сурәси, 48-ҹи ајә
«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَىٰ وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ وَضِيَاءً وَذِكْرًا لِّلْمُتَّقِينَ»
Тәрҹүмә: “Биз Мусаја вә Һаруна һаггы батилдән ајыран Фурганы, нур вә мүттәгиләр үчүн өјүд-нәсиһәт вердик.”
8. “Әнбија” сурәси, 49-ҹу ајә
«الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ وَهُم مِّنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُونَ»
Тәрҹүмә: “Онлар өз Рәббиндән ҝизлиндә горхан вә Гијамәт саатындан еһтијат едән кәсләрдир.”
9. “Фатир” сурәси, 28-ҹи ајә
«وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَٰلِكَ ۗ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ»
Тәрҹүмә: “Инсанлардан, һејванлардан вә мал-гарадан да мүхтәлиф рәнҝләрдә оланлар вардыр. Һәгигәтән, Аллаһын бәндәләри арасында јалныз алимләр Ондан горхарлар. Шүбһәсиз ки, Аллаһ Гүдрәтлидир, Бағышлајандыр.”
Sizin rəyiniz